Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και ιδιαίτερα οι καύσωνες, στην Ελλάδα, καθιστούν αναγκαία τη χρήση αξιόπιστων δεικτών θερμικής καταπόνησης. Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται όχι μόνο για την ενημέρωση των πολιτών, αλλά και για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων που αφορούν τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων. Το Υπουργείο Υγείας σε έντονα φαινόμενα όπως είχαμε πέρσι στις 18 Ιουνίου 2025 είχε εκδώσει σχετική Εγκύλιο ενω αντίστοιχη εγκύκλιος εκδόθηκε και στις 26 Ιουνίου 2025 από το Υπουργείο Εργασίας. H EMY χρησιμοποιεί τον WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) ο οποίος είναι δείκτης θερμικής καταπόνησης και δεν ταυτίζεται μόνο με τη θερμοκρασία του αέρα.
Συνδυάζει τη θερμοκρασία, την υγρασία, την ηλιακή ακτινοβολία και την ένταση του ανέμου, αποτυπώνοντας πληρέστερα την επιβάρυνση που δέχεται ο ανθρώπινος οργανισμός κατά την εργασία ή την άσκηση σε εξωτερικό χώρο. Καθημερινά εκδίδονται οι σχετικοί χάρτες . Με βάση τα όρια της ΕΜΥ: κάτω από 27,8°C: κανονική δραστηριότητα, 27,8–29,4°C: πράσινη κατηγορία, χρειάζεται συχνότερη ενυδάτωση, 29,4–31,1°C: κίτρινη κατηγορία, περιορισμός έντονης εργασίας και διαλείμματα σε σκιά, πάνω από 31,1°C: αυξημένη έως πολύ σοβαρή θερμική καταπόνηση.
Ανάλυση τριημέρου
Στο πλαίσιο της επιστημονικής και ενημερωτικής μας προσφοράς, αναπτύξαμε μια ανεξάρτητη προγνωστική οπτικοποίηση του δείκτη θερμικής καταπόνησης WBGT, με στόχο να αποδίδεται με απλό και κατανοητό τρόπο η αναμενόμενη επιβάρυνση του ανθρώπινου οργανισμού από τις συνθήκες ζέστης. Ο υπολογισμός βασίζεται σε προγνωστικά πεδία του ECMWF IFS 0,25° και αξιοποιεί τη θερμοκρασία και το σημείο δρόσου στα 2 μέτρα, τον άνεμο στα 10 μέτρα, τη συνολική νέφωση και την προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία. Από τα στοιχεία αυτά εκτιμώνται η σχετική υγρασία, η θερμοκρασία υγρού θερμομέτρου και η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας, ώστε να προκύψει ένας προγνωστικός δείκτης WBGT εξωτερικού χώρου. Οι υπολογισμοί πραγματοποιούνται ανά τρίωρο, κατά τις ώρες της ημέρας με τη μεγαλύτερη θερμική επιβάρυνση. Για κάθε γεωγραφικό σημείο επιλέγεται η υψηλότερη τιμή της ημέρας και δημιουργείται ο αντίστοιχος χάρτης μέγιστου ημερήσιου WBGT. Η απεικόνιση περιορίζεται αυστηρά στην ελληνική επικράτεια, με λεπτομερείς ακτογραμμές και νησιά, ενώ εφαρμόζεται ομαλοποίηση του πεδίου για καθαρότερη και ευκολότερα αναγνώσιμη παρουσίαση.
Δευτέρα 20 Ιουλίου
Η εντονότερη θερμική καταπόνηση εντοπίζεται κυρίως στο Ιόνιο, στη δυτική Ελλάδα, στη Θεσσαλία και σε τμήματα της ανατολικής Στερεάς. Η Κέρκυρα φθάνει περίπου τους 30,9°C WBGT, τιμή που βρίσκεται στην κίτρινη κατηγορία. Κοντά στο όριο ή μέσα στην ίδια κατηγορία βρίσκονται η Λάρισα και η Πάτρα με 29,4°C, καθώς και η Χαλκίδα με 29,5°C. Στην Αθήνα ο δείκτης υπολογίζεται περίπου στους 29,1°C, στη Θεσσαλονίκη στους 28,8°C και στην Καλαμάτα στους 29,0°C, τιμές που ανήκουν στη πράσινη κατηγορία . Χαμηλότερες και περισσότερο ανεκτές τιμές εμφανίζονται στα Ιωάννινα, στην Καβάλα, στο Ηράκλειο και στον Βόλο.
Τρίτη 21 Ιουλίου
Η εικόνα μετατοπίζεται περισσότερο προς την ανατολική Στερεά, την Αττική και την Εύβοια. Η Χαλκίδα φθάνει τους 29,7°C, ενώ η Αθήνα τους 29,5°C, περνώντας στην κίτρινη κατηγορία. Αυξημένος παραμένει ο δείκτης και στην Κέρκυρα, με περίπου 29,5°C. Η Λάρισα βρίσκεται οριακά χαμηλότερα, στους 29,3°C, ενώ Θεσσαλονίκη, Καλαμάτα και Ρόδος παραμένουν στην πράσινη βαθμίδα. Συνεπώς, την Τρίτη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στην Αττική, στην Εύβοια και τοπικά στο Ιόνιο, ιδιαίτερα κατά τις μεσημβρινές και πρώτες απογευματινές ώρες.
Τετάρτη 22 Ιουλίου
Παρατηρείται αισθητή υποχώρηση του δείκτη στη βόρεια και βορειοδυτική χώρα, αλλά τα υψηλότερα επίπεδα μεταφέρονται νοτιότερα. Η Καλαμάτα φθάνει περίπου τους 30,3°C. Στην κίτρινη κατηγορία περνούν επίσης το Ηράκλειο με 29,5°C και η Χαλκίδα με 29,8°C. Στην Αθήνα ο δείκτης υποχωρεί στους 28,1°C, ενώ στη Θεσσαλονίκη στους 27,7°C. Χαμηλές τιμές εμφανίζονται στην Καβάλα, στα Ιωάννινα, στην Αλεξανδρούπολη και στη Ρόδο.
Συμπέρασμα
Το επόμενο τριήμερο δεν εμφανίζονται γενικευμένες κόκκινες ή μαύρες συνθήκες WBGT, επομένως δεν προκύπτει ακραία θερμική καταπόνηση σε ευρεία κλίμακα. Δεν αγνοούμε πάντως ότι καταγράφονται τοπικά τιμές της κίτρινης κατηγορίας, οι οποίες είναι υπολογίσιμες για εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους, αθλητές, ηλικιωμένους και μη εγκλιματισμένα άτομα. Η μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται: τη Δευτέρα στο Ιόνιο, στη δυτική Ελλάδα και στη Θεσσαλία, την Τρίτη σε Αττική και Εύβοια, την Τετάρτη σε νότια Πελοπόννησο και Κρήτη.
Ο σημαντικός ρόλος της ΕΜΥ και η προβολή του σχετικού δείκτη
Οι δείκτες που χρησιμοποιούνται σε πολλές χώρες βασίζονται κυρίως στον Heat Index, δηλαδή στην αίσθηση θερμοκρασίας που προκύπτει από τη συνδυασμένη επίδραση θερμοκρασίας και υγρασίας, ή σε απλουστευμένες εκδοχές του WBGT. Οι χάρτες αυτοί είναι προσιτοί και εύληπτοι στο ευρύ κοινό, συχνά κυκλοφορούν μέσω ΜΜΕ και κοινωνικών δικτύων, και αποκτούν αυξημένη αξιοπιστία στα μάτια του πολίτη, κυρίως λόγω της έλλειψης αντίστοιχης προβολής από την ΕΜΥ.
Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ), σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας, είναι ο επίσημα αρμόδιος φορέας για την έκδοση και πρόβλεψη του δείκτη θερμικής καταπόνησης WBGT (Wet Bulb Globe Temperature). To θέμα αυτό είχε εξεταστεί πέρσι κατά την διάρκεια της επίσκεψης του Υφυπουργού Εργασίας στην ΕΜΥ . Ο δείκτης θερμικής καταπόνησης είναι ο μόνος που έχει ενσωματωθεί στο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των εργαζομένων από τη θερμική καταπόνηση και βασίζεται σε έναν σύνθετο υπολογισμό που περιλαμβάνει θερμοκρασία, υγρασία, ακτινοβολία και ταχύτητα ανέμου ( πλήρης ανάλυση εδώ)
Η αναβάθμιση της προβολής του WBGT από την ΕΜΥ είναι απαραίτητη με άμεση δημιουργία ειδικής ενότητας στον ιστότοπο της ΕΜΥ με περισσότερους ημερήσιους χάρτες WBGT ανά περιοχή, με προβλέψεις αλλά και πραγματικές μετρήσεις σε διάφορες πόλεις . Έτσι έχουμε διαφάνεια στις αποφάσεις με την υποχρεωτική δημοσιοποίηση των τιμών WBGT και των χρονικών διαστημάτων που μπορεί να οδηγήσουν σε λήψη περιοριστικών μέτρων. Μέσα στις βελτιώσεις που πρέπει να γίνουν είναι απαραίτητη η ενοποίηση δεικτών με θεσμική πρωτοβουλία για την υιοθέτηση ενός ενιαίου δείκτη από όλους τους φορείς, με βάση τις διεθνείς πρακτικές. Θα πρέπει παράλληλα να ξεκινήσει εκπαιδευτική καμπάνια για το κοινό και τους εργοδότες με διάδοση της έννοιας του WBGT και των τρόπων αξιολόγησης της θερμικής καταπόνησης στους χώρους εργασίας. Όλα τα τα ανωτέρω θα μπορέσουν να υλοποιηθούν με περαιτέρω συνεργασία μεταξύ ΕΜΥ και EAA με σκοπό να επιδιωχθεί θεσμική συνέργεια και διασταύρωση στοιχείων προς όφελος της δημόσιας ασφάλειας.
Κλείνουμε αυτή την σύντομη δημόσια παρέμβαση, τονίζοντας την ανάγκη για χρήση αξιόπιστων, ενιαίων και θεσμικά κατοχυρωμένων δεικτών θερμικής καταπόνησης καθώς η συνύπαρξη διαφορετικών μεθόδων εκτίμησης και η απουσία ενιαίας στρατηγικής προβολής του WBGT από την ΕΜΥ δημιουργούν ένα περιβάλλον σύγχυσης, που θα μπορούσε να αποβεί επικίνδυνο. Η ενοποίηση και η διαφάνεια είναι πλέον όχι μόνο ζήτημα ορθής διοίκησης, αλλά και ηθική υποχρέωση απέναντι σε όσους εργάζονται υπό συνθήκες ακραίας ζέστης.
Απαραίτητη διευκρίνιση
Η εφαρμογή μας αποτελεί επιστημονική επεξεργασία και συμπληρωματικό εργαλείο ενημέρωσης. Οι τιμές προέρχονται από αριθμητική πρόγνωση και δεν αποτελούν επιτόπιες μετρήσεις με ειδικά όργανα WBGT. Επηρεάζονται επίσης από τη χωρική ανάλυση του μοντέλου και δεν μπορούν να αποδώσουν πλήρως πολύ τοπικές συνθήκες, όπως η σκίαση, η πυκνή αστική δόμηση, το υλικό του εδάφους ή η έκθεση ενός συγκεκριμένου χώρου. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία έχει τη θεσμική ευθύνη έκδοσης και παρουσίασης του δείκτη WBGT. Η δική μας εργασία δεν υποκαθιστά τις επίσημες προγνώσεις, προειδοποιήσεις και οδηγίες της ΕΜΥ ούτε τις υπηρεσίες που παρέχει προς τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς. Σκοπός μας είναι να συμβάλουμε, με διαφάνεια και επιστημονική υπευθυνότητα, στην καλύτερη κατανόηση της θερμικής καταπόνησης και στην ενίσχυση της ενημέρωσης και της πρόληψης.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.
Εύγε για τις επιστημονικές εργασίες σας για ακόμα μία φορά.
Αυτή τη στιγμή στη Θεσσαλονίκη κέντρο σταθμός meteothes.gr 32,4 βαθμοί με 61% σχ. υγρασία. Στο δικό μου οικιακό ψηφιακό θερμόμετρο βρισκόμενος στα δυτικά της πόλης η θερμοκρασία είναι στους 34,7 βαθμούς. Παρόμοια τιμή με το δικό μου θερμόμετρο εμφανίζεται και στον σταθμό του Αστεροσκοπείου Noesis όπου καταγράφονται τιμές στους 35,3 βαθμούς και 44% σχ. υγρασία.
Δεν είναι όπως λέτε τίποτα το ακραίο.