Τις τελευταίες ημέρες ακούστηκε –και σε αρκετές περιπτώσεις επιβεβαιώθηκε από δήμους– ότι για την αλλαγή του χρόνου θα χρησιμοποιηθούν βεγγαλικά χαμηλού ή μηδενικού θορύβου. Η είδηση προκάλεσε αντιδράσεις, ειρωνικά σχόλια αλλά και το εύλογο ερώτημα: σε τι ακριβώς εξυπηρετεί αυτό το μέτρο και ποιοι ήταν εκείνοι που διαμαρτυρήθηκαν;
Η επιλογή των «σιωπηλών» πυροτεχνημάτων δεν είναι τυχαία ούτε προϊόν κάποιας υπερβολικής μόδας. Τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί χιλιάδες παράπονα σε δήμους και αστυνομικές αρχές, κυρίως από:
- ιδιοκτήτες ζώων, καθώς οι εκκωφαντικοί κρότοι προκαλούν έντονο στρες, πανικό, ακόμη και απώλειες ζώων που τρομάζουν και διαφεύγουν,
- γονείς παιδιών με αυτισμό ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές, για τα οποία οι αιφνίδιοι δυνατοί ήχοι μπορεί να οδηγήσουν σε κρίσεις άγχους,
- ηλικιωμένους και ασθενείς, ειδικά σε αστικές περιοχές με πυκνή δόμηση, όπου ο ήχος ενισχύεται,
- αλλά και κτηνιατρικούς συλλόγους και φιλοζωικές οργανώσεις, που εδώ και χρόνια ζητούν περιορισμό των θορυβωδών εκρήξεων.
Σε ποιες χώρες εφαρμόζεται
Στην Ευρώπη, η τάση είναι σαφής:
- Ιταλία: Πολλοί δήμοι (π.χ. Μιλάνο, Βενετία, Μπολόνια) χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια silent fireworks ή τα αντικαθιστούν με φωτιστικά σόου και drones, κυρίως την Πρωτοχρονιά.
- Ισπανία: Σε μεγάλες πόλεις, όπως η Βαρκελώνη, εφαρμόζονται χαμηλού θορύβου πυροτεχνήματα ή εναλλακτικά θεάματα, έπειτα από πιέσεις φιλοζωικών και κοινωνικών ομάδων.
- Γερμανία: Δεν υπάρχει πανεθνική απαγόρευση, αλλά πολλές πόλεις περιορίζουν τα κλασικά πυροτεχνήματα και ενθαρρύνουν «σιωπηλές» λύσεις, ειδικά σε κέντρα πόλεων.
- Ολλανδία: Μετά από σοβαρά ατυχήματα και παράπονα πολιτών, εφαρμόζονται αυστηροί περιορισμοί και πιλοτικά προγράμματα χαμηλού θορύβου.
- Ελβετία: Σε αρκετά καντόνια δίνονται οδηγίες για περιορισμό του θορύβου, με έμφαση στην προστασία ζώων και ευπαθών ομάδων.
- Εκτός Ευρώπης:
- Αυστραλία: Σε μεγάλες πόλεις (Σίδνεϊ, Μελβούρνη) συνδυάζονται πυροτεχνήματα χαμηλού θορύβου με φωτιστικά σόου και drones.
- Ηνωμένες Πολιτείες: Δεν υπάρχει ενιαία πολιτική, αλλά αρκετές πολιτείες και δήμοι προωθούν quiet fireworks, κυρίως λόγω ζώων, βετεράνων και παιδιών με υπερευαισθησία στον θόρυβο.
Το κοινό στοιχείο δεν είναι η «απαγόρευση», αλλά η σταδιακή μετάβαση.
Δείτε Πυροτεχνηματα 169 βολών για θέαμα χωρίς κρότο
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι:
- τα πυροτεχνήματα είναι αναπόσπαστο στοιχείο της παράδοσης,
- ο θόρυβος είναι μέρος της γιορτής και του συμβολισμού της αλλαγής του χρόνου,
- τα «σιωπηλά» θεάματα αφαιρούν ένταση και συναίσθημα,
- υπάρχει φόβος ότι ανοίγει ο δρόμος για γενικότερες απαγορεύσεις εθίμων. Σε αρκετές χώρες, μάλιστα, οι ενώσεις επαγγελματιών πυροτεχνουργών αντιδρούν έντονα, μιλώντας για οικονομικό πλήγμα και πολιτιστική αλλοίωση.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι το μέτρο δεν καταργεί τον εορτασμό. Αντίθετα, επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος από τον θόρυβο στο θέαμα: χρώμα, φως, συγχρονισμένες εκτοξεύσεις, drones και φωτιστικά σόου. Όσο για την κριτική περί «υπερευαισθησίας», αξίζει μια ψύχραιμη ανάγνωση. Δεν πρόκειται για απαγόρευση της χαράς, αλλά για προσαρμογή της χαράς σε μια κοινωνία που έχει περισσότερη γνώση.
Σήμερα γνωρίζουμε καλύτερα τις επιπτώσεις του θορύβου – όχι μόνο στα ζώα αλλά και στη δημόσια υγεία. Η επιλογή πιο ήπιων μέσων δεν ακυρώνει το έθιμο, απλώς το εξελίσσει. Άλλωστε, αν κάτι χαρακτηρίζει την αλλαγή του χρόνου, είναι ο συμβολισμός ενός νέου ξεκινήματος. Και ίσως δεν είναι καθόλου κακό αυτό το νέο ξεκίνημα να συνοδεύεται από λιγότερο κρότο και περισσότερη σκέψη. Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι ένδειξη κοινωνικής ωρίμανσης. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν πρόκειται για σύγκρουση “χαράς και απαγόρευσης”, αλλά για αλλαγή προτεραιοτήτων. Οι περισσότερες χώρες δεν καταργούν τον εορτασμό· τον επανασχεδιάζουν, δίνοντας έμφαση στο φως, στο θέαμα και στη συλλογική εμπειρία, με λιγότερο κρότο. Ο αντίλογος υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει. Όμως η κατεύθυνση είναι σαφής: όχι σιωπή στη γιορτή, αλλά λιγότερος θόρυβος και περισσότερη συνείδηση. Και αυτό, διεθνώς πλέον, δεν θεωρείται υπερβολή, αλλά προσαρμογή σε μια πιο σύνθετη κοινωνία.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect