Καλημέρα σας και καλή χρονιά.
Η πρώτη ημέρα του νέου έτους βρήκε τον καιρό να εξελίσσεται ακριβώς όπως είχε παρουσιαστεί στα προγνωστικά μας στοιχεία: χιονοπτώσεις σημειώθηκαν ακόμη και σε πολύ χαμηλά υψόμετρα, χωρίς όμως να προκαλέσουν προβλήματα, ενώ ο ήλιος –όπως λυρικά είχαμε αναφέρει σε σχετική ανάρτηση– κυριαρχεί ήδη σε όλη σχεδόν τη χώρα. Μοναδικές εξαιρέσεις τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη, όπου ωστόσο έως και το μεσημέρι ο καιρός ανοίγει σταδιακά.
📌Η ψυχρή εισβολή, βεβαίως, άφησε το αποτύπωμά της στις θερμοκρασίες. Σε πολλές ορεινές περιοχές ο υδράργυρος κατρακύλησε στους –10 έως –12 βαθμούς Κελσίου, ενώ στις κορυφές των χιονοδρομικών κέντρων καταγράφηκαν ακόμη χαμηλότερες τιμές, της τάξης των –14 με –15 βαθμών. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η ελάχιστη των –20 βαθμών στη δολίνη του Βαθύσταλου στον Παρνασσό – ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μικροκλίματος, που θα μας δώσει την ευκαιρία να εξηγήσουμε τι είναι οι δολίνες και γιατί σε αυτές εμφανίζονται τόσο ακραίες χαμηλές θερμοκρασίες.
📌Το γεγονός ότι τα φαινόμενα εξελίχθηκαν ομαλά, χωρίς τις δραματικές συνέπειες που κατά καιρούς προεξοφλούνται, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ζήτημα: γιατί η ακραία άποψη περνά τόσο εύκολα όταν μιλάμε για τον καιρό;
✅Η απάντηση δεν βρίσκεται τόσο στη μετεωρολογία, όσο στον τρόπο που λειτουργεί ο άνθρωπος και η σύγχρονη ενημέρωση. Ο καιρός αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα. Δεν είναι αφηρημένη γνώση· επηρεάζει μετακινήσεις, εργασία, διακοπές, ασφάλεια. Όταν παρουσιαστεί ως «επικίνδυνος», ενεργοποιεί το πιο βασικό ανθρώπινο ένστικτο: τον φόβο. Και ο φόβος ταξιδεύει πάντα ταχύτερα από την ψύχραιμη πληροφορία.
✅Υπάρχει και κάτι ακόμη: ο καιρός είναι επιστήμη πιθανοτήτων, όχι βεβαιοτήτων. Το λεγόμενο «παράθυρο αβεβαιότητας» αφήνει χώρο για απλουστεύσεις και υπερβολές. Ένα ενδεχόμενο σενάριο μπορεί εύκολα να γίνει τίτλος και ο τίτλος –αποκομμένος από το επιστημονικό πλαίσιο– να μετατραπεί σε «βεβαιότητα» στο μυαλό του κοινού.
✅Τα μέσα ενημέρωσης και, κυρίως, τα κοινωνικά δίκτυα επιβραβεύουν το έντονο συναίσθημα. Ένας ψύχραιμος χάρτης ή μια ισορροπημένη πρόγνωση δεν «πουλάει» όσο λέξεις όπως «ιστορικός χιονιάς», «ακραία» ή «βιβλική καταστροφή». Ο αλγόριθμος ευνοεί το σοκ, όχι τη μετρημένη ανάλυση. Προστίθεται και η γνωστική προκατάληψη: ο άνθρωπος θυμάται πιο εύκολα τα σπάνια και εντυπωσιακά. Αν κάποτε μια δραματική πρόβλεψη επαληθευτεί, αυτή μένει στη μνήμη και ενισχύει την καχυποψία απέναντι στη μετριοπάθεια.
✅Τέλος, ο καιρός έχει γίνει –άδικα– πεδίο ιδεολογικής φόρτισης. Η κλιματική συζήτηση συχνά συγχέεται με την καθημερινή πρόγνωση, με αποτέλεσμα κάθε συνηθισμένο χειμωνιάτικο ή καλοκαιρινό επεισόδιο να παρουσιάζεται ως «απόδειξη» ενός ευρύτερου αφηγήματος, προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
📌Η ακραία άποψη, λοιπόν, περνά εύκολα γιατί είναι απλή, συναισθηματική και άμεση. Η επιστημονική αλήθεια, αντίθετα, είναι σύνθετη, πιθανολογική και λιγότερο θορυβώδης. Κι όμως, ειδικά στον καιρό, η ψυχραιμία είναι αυτή που τελικά προστατεύει, όχι ο εντυπωσιασμός.
📌 Ίσως όμως ήρθε η ώρα το κοινό να κάνει τις συγκρίσεις του. Να δει ποιος ενημερώνει με μέτρο και ποιος «παρατραβάει το σχοινί». Σε αυτό βοηθά ένα θετικό στοιχείο της εποχής μας: η ελεύθερη πρόσβαση σε προγνωστικά εργαλεία, χάρτες και μοντέλα. Πλέον, κάθε πολίτης μπορεί να διαπιστώσει μόνος του ποιος τον πληροφορεί σωστά και ποιος επενδύει στον θόρυβο.
Και τότε, αργά αλλά σταθερά, η μετρημένη άποψη βρίσκει τον δρόμο της. Όχι γιατί φωνάζει πιο δυνατά, αλλά γιατί στο τέλος επαληθεύεται.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
Visited 243 times, 1 visit(s) today