Η πρόγνωση του καιρού αλλάζει σταδιακά φιλοσοφία. Όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από τις πρώτες ημέρες μιας πρόγνωσης, τόσο μικρότερη αξία έχει η αναζήτηση μιας μοναδικής και «σίγουρης» εξέλιξης. Σε αυτόν ακριβώς τον χρονικό ορίζοντα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι ensemble προγνώσεις, οι οποίες εξετάζουν πολλά πιθανά σενάρια εξέλιξης της ατμόσφαιρας και μας επιτρέπουν να εκτιμήσουμε όχι μόνο τι είναι πιθανότερο να συμβεί, αλλά και πόσο πιθανό είναι να συμβεί.
Με αυτή τη φιλοσοφία δημιουργήσαμε στο kolydas.eu ένα νέο προϊόν: τη 15ήμερη Ensemble τάση για 6 μεγάλες περιοχές της Ελλάδας, με βάση τα ensemble δεδομένα του ECMWF.
Σκοπός της δεν είναι να μας πει με απόλυτη ακρίβεια αν θα βρέξει σε μια συγκεκριμένη πόλη τη 12η ή τη 15η ημέρα. Στόχος είναι να μας βοηθήσει να διακρίνουμε εγκαίρως την τάση του καιρού, τις πιθανότητες και, κυρίως, τον βαθμό αβεβαιότητας που υπάρχει όσο προχωρούμε βαθύτερα στον χρόνο.
Η Ελλάδα χωρισμένη σε έξι αντιπροσωπευτικές περιοχές
όρΓια να είναι η πληροφορία εύχρηστη και κατανοητή, η χώρα χωρίζεται σε έξι ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες: Βόρεια Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα, Κεντρική Ελλάδα–Θεσσαλία, Ανατολική Στερεά–ΒΑττική, Πελοπόννησος και Αιγαίο–Κρήτη.
Για καθεμία από αυτές χρησιμοποιείται ένα σύνολο αντιπροσωπευτικών σημείων και πόλεων. Με αυτόν τον τρόπο η τελική εικόνα δεν εξαρτάται από μία μόνο τοποθεσία, αλλά επιχειρεί να αποτυπώσει τη γενικότερη συμπεριφορά του καιρού σε ολόκληρη τη γεωγραφική ενότητα.
Στην 15ήμερη Ensemble τάση των 6 περιοχών, οι αντιπροσωπευτικές πόλεις/σημεία που χρησιμοποιούμε είναι:
- Βόρεια Ελλάδα: Θεσσαλονίκη, Σέρρες, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, Κοζάνη.
- Δυτική Ελλάδα: Κέρκυρα, Ιωάννινα, Αγρίνιο, Πάτρα.
- Κεντρική Ελλάδα – Θεσσαλία: Λάρισα, Βόλος, Τρίκαλα, Λαμία.
- Ανατολική Στερεά – Αττική: Αθήνα, Ελευσίνα, Χαλκίδα, Λιβαδειά.
- Πελοπόννησος: Τρίπολη, Καλαμάτα, Σπάρτη, Ναύπλιο.
- Αιγαίο – Κρήτη: Άνδρος, Μυτιλήνη, Σάμος, Ρόδος, Ηράκλειο.
Συνολικά χρησιμοποιούμε 26 αντιπροσωπευτικά σημεία. Εδώ χρειάζεται μια βασική διευκρίνιση: η 15ήμερη πρόγνωση αφορά περιοχές και όχι μεμονωμένες πόλεις. Για περισσότερο τοπική προσέγγιση, ο επισκέπτης μπορεί να χρησιμοποιεί παράλληλα τις αναλυτικότερες προγνώσεις πόλεων που ήδη παρέχονται .
Θερμοκρασία, υετός και άνεμος με μία ματιά
Για καθεμία από τις έξι περιοχές παρουσιάζονται τρία βασικά διαγράμματα: θερμοκρασίας, υετού και ανέμου.
Στη θερμοκρασία παρακολουθούμε την κεντρική τάση του ensemble αλλά και το εύρος στο οποίο κινούνται τα διαφορετικά σενάρια. Όσο περισσότερο ανοίγει αυτό το εύρος στις μακρινότερες ημέρες, τόσο μεγαλύτερη είναι και η αβεβαιότητα.
Στον υετό παρουσιάζονται διαφορετικά επίπεδα πιθανοτήτων. Η πιθανότητα για ≥0,5 mm αποτελεί κυρίως ένδειξη εμφάνισης οποιουδήποτε ή ασθενούς υετού. Μεγαλύτερη προγνωστική σημασία αποκτούν οι πιθανότητες για ≥5, ≥10 και ≥20 mm, καθώς μας βοηθούν να εντοπίσουμε ένα περισσότερο αξιόλογο βροχομετρικό σήμα.
Στους ανέμους μπορούμε να παρακολουθήσουμε την προβλεπόμενη ένταση αλλά και τις πιθανότητες ο μέσος άνεμος να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 6, 7 ή 8 μποφόρ. Οι ριπές εμφανίζονται ξεχωριστά σε km/h, ώστε να υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ μέσης έντασης ανέμου και στιγμιαίων μεγίστων.
Μια πρώτη πανελλαδική εικόνα πριν από τις λεπτομέρειες
Στην αρχή της σελίδας υπάρχει επιπλέον μια συνοπτική εικόνα για ολόκληρη την Ελλάδα.
Με μια γρήγορη ματιά μπορούμε να αντιληφθούμε τη γενικότερη τάση της θερμοκρασίας, σε ποια περιοχή εμφανίζεται το ισχυρότερο σήμα για αξιόλογο υετό και πού καταγράφονται οι μεγαλύτερες πιθανότητες για ενισχυμένους ανέμους.
Από εκεί και πέρα μπορούμε να περάσουμε στις έξι επιμέρους περιοχές και να εξετάσουμε αναλυτικότερα την εξέλιξη.
Πώς χρησιμοποιούμε τη νέα σελίδα
Η χρήση είναι ιδιαίτερα απλή. Πατώντας τον σχετικό σύνδεσμο στη νέα διεύθυνση, ο επισκέπτης μεταφέρεται απευθείας στο περιβάλλον των 15ήμερων προγνώσεων.
Αρχικά εμφανίζεται η γενική περίληψη και στη συνέχεια οι έξι γεωγραφικές περιοχές. Σε κάθε περιοχή προηγείται ένα σύντομο κείμενο που συνοψίζει τα σημαντικότερα στοιχεία και ακολουθούν τα τρία διαγράμματα για θερμοκρασία, υετό και ανέμους.
Για περισσότερη λεπτομέρεια αρκεί ένα κλικ επάνω σε οποιοδήποτε διάγραμμα. Η εικόνα μεγαλώνει στην οθόνη και μπορούμε να διακρίνουμε πολύ καλύτερα τις ημερομηνίες, τις καμπύλες, τα ποσοστά πιθανοτήτων και τη διασπορά των ensemble σεναρίων. Με αυτόν τον τρόπο η αρχική σελίδα παραμένει καθαρή και ευανάγνωστη, ενώ η αναλυτική πληροφορία βρίσκεται μόλις ένα κλικ μακριά.
Η πιθανότητα δεν είναι αδυναμία της πρόγνωσης
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της νέας προσέγγισης. Μια πιθανότητα βροχής 60%, για παράδειγμα, δεν σημαίνει ότι η πρόγνωση «δεν ξέρει» τι θα συμβεί. Αντίθετα, μας μεταφέρει μια πιο ολοκληρωμένη επιστημονική πληροφορία για το πόσο ισχυρό είναι το συγκεκριμένο σενάριο μέσα στο σύνολο των πιθανών εξελίξεων.
Έχει επομένως μεγάλη αξία να παρακολουθούμε στις διαδοχικές ανανεώσεις αν ένα σήμα ενισχύεται, εξασθενεί ή παραμένει σταθερό.
Συνδυάζοντας το 15ήμερο με τις 10ήμερες προγνώσεις
Ο καθένας πλέον μπορεί μέσα από το kolydas.eu να βλέπει τη 15ήμερη τάση του καιρού για την περιοχή που τον ενδιαφέρει και να συνδυάζει αυτή την πληροφορία με τις αναλυτικότερες 10ήμερες ensemble προγνώσεις.
Τα δύο προϊόντα λειτουργούν συμπληρωματικά. Το 15ήμερο προσφέρει τον ευρύτερο ορίζοντα και μας δείχνει προς τα πού φαίνεται να κατευθύνεται ο καιρός. Καθώς όμως πλησιάζουμε χρονικά, στρεφόμαστε στις λεπτομερέστερες προγνώσεις για να αποκτήσουμε σαφέστερη εικόνα.
Αυτή είναι και η φιλοσοφία των νέων προϊόντων που αναπτύσσουμε: λιγότερη τεχνητή βεβαιότητα εκεί όπου η επιστήμη δεν μπορεί να την προσφέρει και περισσότερη αξιοποίηση των πιθανοτήτων και της αβεβαιότητας ως πραγματικής προγνωστικής πληροφορίας.
Για τον πολίτη όλα αυτά μπορούν να εξελιχθούν σε ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Ένα ταξίδι, μια εκδρομή, μια υπαίθρια εργασία, μια γεωργική δραστηριότητα ή μια θαλάσσια μετακίνηση μπορούν να προγραμματιστούν καλύτερα όταν υπάρχει εγκαίρως μια πρώτη εικόνα των πιθανότερων εξελίξεων.
Πιστεύουμε ότι σε λίγο καιρό, χωρίς να απαιτούνται ιδιαίτερες μετεωρολογικές γνώσεις, όλοι θα μπορούμε να εξοικειωθούμε περισσότερο με τις τάσεις, τις πιθανότητες και την αβεβαιότητα και τελικά να κατανοούμε καλύτερα τον καιρό και τις «διαθέσεις» του.
Γιατί η σύγχρονη πρόγνωση δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε τι πιθανότατα θα συμβεί. Είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε πόσο πιθανό είναι να συμβεί.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect