Η εικόνα που προκύπτει από τα νέα δεδομένα και κυρίως απότα περιφερειακά ensemble διαγράμματα για το διάστημα 21–30 Αυγούστου είναι αρκετά σαφής, ότι η χώρα περνά σε μια θερμή έως πολύ θερμή περίοδο, με το μεγαλύτερο θερμικό φορτίο να εντοπίζεται κυρίως στα ηπειρωτικά. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν το χαρακτηρίζουμε συνολικά το επεισόδιο ως γενικευμένο καύσωνα για ολόκληρη την Ελλάδα. Υπάρχουν περιοχές όπου οι θερμοκρασίες φτάνουν σε επίπεδα καύσωνα και μάλιστα για περισσότερες από μία ημέρες, αλλά υπάρχουν και άλλες —ιδίως στο Αιγαίο και την Κρήτη— όπου η ένταση είναι σαφώς μικρότερη. Επιπλέον, σε αρκετές περιφέρειες εμφανίζεται ακόμη αξιόλογη απόκλιση μεταξύ ECMWF ENS και GEFS, κυρίως ως προς το ύψος των μέγιστων θερμοκρασιών. Επομένως, ο ασφαλέστερος χαρακτηρισμός σήμερα είναι ισχυρό και κατά τόπους παρατεταμένο θερμό επεισόδιο, με τοπικά χαρακτηριστικά καύσωνα.
Χρειάζεται επίσης να ξεκαθαρίσουμε τι ακριβώς σημαίνει το νέο προϊόν που σας παρουσιάζουμε σήμερα . Η «περιφερειακή ensemble τάση» δεν είναι ένας αυθαίρετος μέσος όρος ολόκληρης της έκτασης μιας Περιφέρειας. Είναι σύνθεση συγκεκριμένων αντιπροσωπευτικών σημείων: για παράδειγμα, η Θεσσαλία προκύπτει από Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα και Βόλο, η Αττική από Αθήνα, Ελευσίνα, Τατόι και Μαρκόπουλο, η Δυτική Ελλάδα από Αγρίνιο, Πάτρα, Πύργο και Μεσολόγγι, η Κρήτη από Ηράκλειο, Χανιά, Ρέθυμνο και Ιεράπετρα κ.ο.κ. Για κάθε σημείο χρησιμοποιούνται όλα τα μέλη των ECMWF ENS και GEFS και στη συνέχεια συντίθενται τα στατιστικά της περιοχής. Άρα το προϊόν περιγράφει την περιφερειακή τάση και τη διασπορά, όχι την ακριβή θερμοκρασία κάθε τόπου μέσα στην περιοχή.
Θεσσαλία: η πιο ισχυρή θερμή ένδειξη
Η Θεσσαλία ξεχωρίζει αμέσως. Το GEFS εμφανίζει περιφερειακή διάμεσο μέγιστης θερμοκρασίας έως περίπου 41,4°C, ενώ το ECMWF ENS είναι αισθητά χαμηλότερο, περίπου στους 36–37°C. Η διαφορά είναι σημαντική και δεν επιτρέπει ακόμη να θεωρήσουμε δεδομένη μια γενικευμένη κορύφωση πάνω από τους 40°C. Ωστόσο, και τα δύο συστήματα συμφωνούν ότι το διάστημα 22–24 Αυγούστου είναι το θερμότερο της περιόδου. Το στοιχείο που ενισχύει περισσότερο την ανησυχία είναι ότι οι πιθανότητες για Tmax ≥35°C είναι πολύ υψηλές για αρκετές ημέρες, ενώ το GEFS δίνει και σημαντικές πιθανότητες για ≥37°C. Παράλληλα, οι ελάχιστες πλησιάζουν ή ξεπερνούν τοπικά τους 25°C, γεγονός που δείχνει δύσκολες νύχτες κυρίως σε πεδινές και αστικές περιοχές.
Κεντρική Μακεδονία: ισχυρή ζέστη με μεγάλη διαφορά μοντέλων
Στην Κεντρική Μακεδονία παρατηρείται επίσης έντονη απόκλιση μεταξύ των δύο ensemble. Το GEFS δίνει μέγιστη περιφερειακή διάμεσο έως περίπου 39,5°C, ενώ το ECMWF βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα, περίπου στους 35°C. Παρά τη διαφορά, και τα δύο μοντέλα δείχνουν ότι οι 22–24 Αυγούστου είναι το θερμότερο τμήμα του δεκαημέρου. Στη συνέχεια το ECMWF υποχωρεί αισθητά, ενώ το GEFS διατηρεί τη ζέστη περισσότερο. Εδώ, συνεπώς, η διάρκεια του επεισοδίου παραμένει μεγαλύτερο ερωτηματικό από την ίδια την έναρξή του.
Ανατολική Μακεδονία – Θράκη: θερμή αλλά ηπιότερη εικόνα
Η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη εμφανίζουν σαφώς πιο συγκρατημένη εικόνα. Η μέγιστη περιφερειακή διάμεσος κινείται περίπου στους 35°C, με κορύφωση γύρω στις 23 Αυγούστου. Οι πιθανότητες υπέρβασης των 35°C υπάρχουν, αλλά μειώνονται αισθητά μετά τις 24–25 Αυγούστου. Οι νύχτες είναι επίσης ηπιότερες σε σχέση με Θεσσαλία, Αττική ή Δυτική Ελλάδα. Εδώ θα μιλούσαμε περισσότερο για έντονη καλοκαιρινή ζέστη παρά για καύσωνα.
Ήπειρος – Δυτική Μακεδονία: μεγάλες αποκλίσεις και καλύτερες νύχτες
Σε αυτή την ενότητα η διαφορά ECMWF–GEFS είναι επίσης αξιοσημείωτη. Το GEFS φτάνει περίπου στους 36°C, ενώ το ECMWF μένει αρκετά χαμηλότερα. Ωτόσο, οι ελάχιστες είναι σαφώς πιο χαμηλές από τις υπόλοιπες ηπειρωτικές περιοχές, κυρίως λόγω υψομέτρου και ηπειρωτικότητας. Έτσι, ακόμη κι αν οι μέγιστες ανέβουν σημαντικά, η νυχτερινή αποφόρτιση θα είναι σαφώς καλύτερη. Αυτό περιορίζει τη συνολική θερμική καταπόνηση.
Δυτική Ελλάδα: από τις περιοχές που θέλουν μεγαλύτερη προσοχή
Η Δυτική Ελλάδα εμφανίζει από τα πιο ισχυρά και σταθερά θερμά σήματα. Το GEFS φτάνει σε περιφερειακή διάμεσο περίπου 38,7°C, ενώ το ECMWF βρίσκεται λίγο χαμηλότερα, αλλά και αυτό σε υψηλά επίπεδα. Οι πιθανότητες για Tmax ≥35°C είναι πολύ μεγάλες για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, ενώ οι πιθανότητες ≥37°C είναι επίσης σημαντικές. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι οι ελάχιστες θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές, με το ECMWF να δείχνει πολύ μεγάλες πιθανότητες για Tmin ≥25°C σε αρκετές ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι σε περιοχές όπως το Αγρίνιο και τα πιο θερμά τμήματα της δυτικής ηπειρωτικής χώρας μπορεί να έχουμε συνδυασμό πολύ υψηλών ημερήσιων θερμοκρασιών και δύσκολων νυχτών.
Στερεά Ελλάδα: ισχυρή κορύφωση στην αρχή
Η Στερεά Ελλάδα εμφανίζει επίσης ισχυρό θερμό επεισόδιο, με την περιφερειακή διάμεσο να φτάνει περίπου στους 37,2°C. Το ECMWF δίνει πολύ υψηλές πιθανότητες για ≥35°C στις 22–23 Αυγούστου και στη συνέχεια σημαντική αποκλιμάκωση. Εδώ εντάσσεται και η Λαμία, η οποία στα επιμέρους διαγράμματα πόλης έδειχνε τις υψηλότερες τιμές. Συνεπώς, η περιφερειακή σύνθεση «χαμηλώνει» φυσιολογικά τη μέση εικόνα, επειδή περιλαμβάνει και Λιβαδειά, Θήβα και Χαλκίδα. Αυτό είναι ακριβώς ένα καλό παράδειγμα του γιατί το προϊόν δεν πρέπει να διαβάζεται σαν πρόγνωση για κάθε σημείο της Στερεάς.
Πελοπόννησος: σημαντική θερμή περίοδος και υψηλή πιθανότητα για ≥37°C
Η Πελοπόννησος εμφανίζει από τα πιο καθαρά θερμά σήματα. Το GEFS φτάνει σε διάμεσο περίπου 38,2°C, ενώ και το ECMWF δείχνει αρκετά υψηλές θερμοκρασίες. Ιδιαίτερα στις 22–26 Αυγούστου, οι πιθανότητες για ≥35°C παραμένουν μεγάλες και το GEFS δίνει σημαντικές πιθανότητες και για ≥37°C. Οι ελάχιστες είναι επίσης αρκετά αυξημένες. Επομένως, ειδικά στα εσωτερικά πεδινά τμήματα, υπάρχουν προϋποθέσεις για πολυήμερη θερμική επιβάρυνση.
Αττική: όχι ακραίες μέγιστες, αλλά πολύ δύσκολες νύχτες
Η Αττική παρουσιάζει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εικόνα. Οι μέγιστες περιφερειακές τιμές κινούνται περίπου στους 35–36,5°C, χωρίς το σημερινό ensemble να δείχνει γενικευμένα 40άρια. Όμως η πραγματική επιβάρυνση εδώ βρίσκεται στις ελάχιστες θερμοκρασίες. Οι πιθανότητες για Tmin ≥25°C γίνονται εξαιρετικά υψηλές γύρω στις 23–26 Αυγούστου, φθάνοντας σχεδόν στο 100% σε ορισμένα ensemble σενάρια. Για μια πυκνοδομημένη περιοχή όπως η Αθήνα, αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό: μπορεί η ημερήσια μέγιστη να μην είναι ακραία, αλλά η απουσία νυχτερινής δροσιάς αυξάνει σημαντικά τη θερμική καταπόνηση.
Κρήτη: θερμές νύχτες περισσότερο από ακραίες μέγιστες
Στην Κρήτη η μέγιστη περιφερειακή διάμεσος βρίσκεται περίπου στους 32,5°C, επομένως δεν υπάρχει γενικευμένο σήμα καύσωνα ως προς τις μέγιστες. Αντίθετα, η πιθανότητα Tmin ≥25°C είναι αρκετά υψηλή, κυρίως μεταξύ 23 και 27 Αυγούστου. Έτσι, το χαρακτηριστικό της Κρήτης δεν είναι τόσο η ακραία ημερήσια ζέστη όσο οι θερμές και υγρές νύχτες, ιδιαίτερα στα παράκτια αστικά κέντρα.
Βόρειο Αιγαίο: πρόσκαιρη άνοδος, χωρίς εικόνα καύσωνα
Στο Βόρειο Αιγαίο η κορύφωση εμφανίζεται γύρω στις 23–24 Αυγούστου, με περιφερειακή διάμεσο περίπου 33,2°C. Υπάρχουν κάποιες πιθανότητες υπέρβασης των 35°C, αλλά το συνολικό σήμα είναι σαφώς ηπιότερο από την ηπειρωτική χώρα. Οι νύχτες μπορεί πρόσκαιρα να είναι θερμές, κυρίως στις 24 Αυγούστου, αλλά στη συνέχεια η πιθανότητα Tmin ≥25°C υποχωρεί γρήγορα.
Νότιο Αιγαίο – Δωδεκάνησα: ήπιες μέγιστες, επίμονες θερμές νύχτες
Η περιφερειακή διάμεσος των μέγιστων δεν ξεπερνά περίπου τους 30,9°C. Άρα δεν υπάρχει κανένα στοιχείο γενικευμένου καύσωνα ως προς τις μέγιστες θερμοκρασίες. Εντούτοις, οι ελάχιστες είναι υψηλές. Το ECMWF εμφανίζει σημαντικές πιθανότητες για Tmin ≥25°C σε μεγάλο μέρος του δεκαημέρου. Το φαινόμενο εδώ είναι λοιπόν περισσότερο νυχτερινή θερμική δυσφορία παρά ακραία ημερήσια ζέστη.
Τι κρατάμε τελικά
- Η νέα περιφερειακή ensemble προσέγγιση δείχνει ότι το θερμό επεισόδιο δεν θα έχει ομοιόμορφα χαρακτηριστικά σε ολόκληρη τη χώρα. Η μεγαλύτερη ένταση εντοπίζεται σε Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Δυτική Ελλάδα, Στερεά και Πελοπόννησο, όπου υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες για θερμοκρασίες πάνω από 35–37°C και τοπικά ακόμη υψηλότερα.
- Στην Αττική, στην Κρήτη και στα νησιά το κύριο πρόβλημα φαίνεται να είναι περισσότερο οι θερμές νύχτες, παρά οι ακραίες μέγιστες.
- Υυπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που δεν πρέπει να υποτιμήσουμε: προς τις 27–28 Αυγούστου τα ensemble ανέμου που εξετάζουμε παρακάτω δείχνουν νέα ενίσχυση των βορείων ανέμων στο Αιγαίο, ιδιαίτερα στον Καφηρέα. Αυτό μπορεί να περιορίσει κάπως τη ζέστη στα ανατολικά και στα νησιά, αλλά ταυτόχρονα θα αυξήσει τον πυρομετεωρολογικό κίνδυνο.
- Επομένως, με τα σημερινά δεδομένα, δεν θα βάζμαμε τίτλο «έρχεται γενικευμένος καύσωνας». Θα γράφαμε : «Ισχυρό θερμό επεισόδιο στο τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου – Τοπικά χαρακτηριστικά καύσωνα στα ηπειρωτικά, δύσκολες νύχτες σε αρκετές περιοχές». Αυτό αποδίδει πολύ πιο πιστά αυτό που πραγματικά δείχνουν σήμερα τα ensemble.
ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΕΜΟΥΣ
Στενό Καφηρέα: νέα σημαντική ενίσχυση από τις 24 Αυγούστου
Στον Καφηρέα η εικόνα είναι «δυναμική». Μετά την πρόσκαιρη και πολύ αισθητή εξασθένηση στις 22 Αυγούστου, οι άνεμοι επανέρχονται γρήγορα. Στις 24–25 Αυγούστου το GEFS ανεβάζει τη διάμεσο του μέσου ανέμου περίπου στους 22–24 kt, δηλαδή στην περιοχή των 6 Bft, ενώ το ECMWF ENS είναι ηπιότερο, περίπου στους 16 ktΤο πιο ενδιαφέρον διάστημα όμως φαίνεται στις 27–28 Αυγούστου. Τότε και τα δύο ensemble δείχνουν νέα ενίσχυση, με το ECMWF ENS να πλησιάζει τους 19–20 kt και το GEFS τους 24–25 kt. Παράλληλα αυξάνονται πολύ και οι ριπές: η διάμεσος του ECMWF φτάνει περίπου τους 42–44 kt, ενώ το GEFS βρίσκεται γύρω στους 32 kt. Ιδιαίτερη σημασία έχει το διάγραμμα πιθανοτήτων. Για τις 27–28/8 η πιθανότητα μέσου ανέμου ≥5 Bft ανεβαίνει περίπου στο 70–75% στο ECMWF και πάνω από 80% στο GEFS. Για ≥6 Bft, το GEFS δίνει περίπου 65–70%, ενώ το ECMWF περίπου 20%. Υπάρχει επομένως ισχυρό σήμα ενίσχυσης, αλλά ακόμη σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων ως προς την ένταση. Η μέγιστη διάμεσος του δεκαημέρου φτάνει τα 24,7 kt στον μέσο άνεμο και τα 43,7 kt στις ριπές. Συνεπώς, ο Καφηρέας χρειάζεται ιδιαίτερη παρακολούθηση κυρίως 24–25 και ακόμη περισσότερο 27–28 Αυγούστου.
Η γενική εικόνα του δεκαημέρου δείχνει ότι ο Καφηρέας παραμένει το βασικό πεδίο ενδιαφέροντος, με δύο φάσεις ενίσχυσης και ισχυρότερη ένδειξη για τις 27–28 Αυγούστου. Το Κεντρικό Ιόνιο παρουσιάζει επίσης διακυμάνσεις και πρόσκαιρες ενισχύσεις, αλλά χωρίς προς το παρόν ένδειξη για ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο.
Πριν κλεισουμε σας συστήνουμε να δείτε τα μετεωγράμματα ωρισμένων πόλεων για τις επόμενες δέκα ημέρες από την ιστοσελίδα του kolydas.eu
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.
Οι ίδιοι που ενοχλούνται από τη δυσκολία ανακήρυξης ενός θερμού επεισοδίου ως καύσωνα, είναι εκείνοι που κάθε μέρα παραθέτουν στοιχεία για την “ανωμαλία του αιώνα” να έχει ζέστη στην Ελλάδα το καλοκαίρι. Προφανώς πριν μερικά χρόνια το ελληνικό καλοκαίρι χαρακτηριζόταν από ήπιες θερμοκρασίες με διαλείμματα καύσωνα 2-3 ημερών. 25-30 βαθμοί σε ημερήσια διάταξη. Σε έναν κόσμο παραδεισένιο.