Όταν διαβάζουμε την πρόγνωση της ΕΜΥ για τις επόμενες ημέρες, γίνεται φανερό ότι η Τετάρτη θα είναι μια ημέρα με αυξημένη αστάθεια και τοπικά έντονα φαινόμενα. Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται στο πώς αποτυπώνουν αυτή την αλλαγή τα τρία κύρια προγνωστικά μοντέλα, ECMWF, ICON-EU και GFS, αλλά και στο πού τοποθετεί καθένα από αυτά τα μεγαλύτερα ύψη βροχής.
Η αλήθεια είναι ότι, αν περιμένουμε να ενημερωθούμε μόνο από την οπτικοποίηση των γραφικών που παρουσιάζονται στην τηλεόραση, είμαστε μάλλον άτυχοι. Τα περισσότερα γραφικά πακέτα βασίζονται συνήθως σε ένα μόνο μοντέλο. Έτσι, ο θεατής βλέπει μία εκδοχή της πρόγνωσης, χωρίς να γνωρίζει αν τα υπόλοιπα μοντέλα συμφωνούν ή διαφωνούν. Εκεί είναι που η εμπειρία του μετεωρολόγου μπορεί να διορθώσει κάπως την εικόνα, εξηγώντας την αβεβαιότητα και όχι απλώς παρουσιάζοντας ένα έτοιμο σύνολο συμβόλων πάνω σε ένα χάρτη .
Τρίτη 16 Ιουνίου
Για το 24ωρο από τις 16/06 στις 00 UTC έως τις 17/06 στις 00 UTC, τα τρία μοντέλα παρουσιάζουν εντυπωσιακή συμφωνία. Και τα τρία τοποθετούν τα σημαντικότερα φαινόμενα στη βόρεια Ελλάδα, κυρίως στη Μακεδονία και κοντά στα βόρεια σύνορα. Το ECMWF δίνει μέγιστο περίπου 14 χιλιοστά, το GFS περίπου 12 χιλιοστά, ενώ το ICON εμφανίζεται πιο επιθετικό, ανεβάζοντας τη μέγιστη τιμή κοντά στα 25 χιλιοστά. Παρά τη διαφορά στις ποσότητες, η χωρική εικόνα είναι κοινή. Πρόκειται για την πιο αξιόπιστη ημέρα της πρόγνωσης, καθώς υπάρχει ουσιαστικά συμφωνία όχι μόνο για την παρουσία φαινομένων, αλλά και για την περιοχή εκδήλωσής τους.
Τετάρτη 17 Ιουνίου
Η Τετάρτη είναι η πιο ενδιαφέρουσα και ταυτόχρονα η πιο δύσκολη ημέρα. Και τα τρία μοντέλα αναγνωρίζουν ενίσχυση της αστάθειας και σημαντικά μεγαλύτερη έκταση των βροχών. Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζουν οι διαφορές. Το ECMWF επιμένει περισσότερο στη βόρεια Ελλάδα, με μέγιστο περίπου 18 χιλιοστά. Το ICON μεταφέρει το επίκεντρο νοτιότερα, προς την κεντρική Ελλάδα, με μέγιστη τιμή περίπου 21 χιλιοστά. Το GFS εμφανίζεται σαφώς πιο έντονο, δίνοντας σχεδόν 48 χιλιοστά και τοποθετώντας τον πυρήνα των ισχυρότερων φαινομένων στην κεντρική χώρα περίπου στην ίδια περιοχή με το ICON.
Άρα, η Τετάρτη είναι ημέρα με υψηλή πιθανότητα για βροχές και καταιγίδες, αλλά με ουσιαστική αβεβαιότητα ως προς τον ακριβή εντοπισμό των ισχυρότερων πυρήνων. Η σύγκλιση των μοντέλων αφορά την ύπαρξη αστάθειας. Η διαφωνία αφορά το πού ακριβώς θα εκδηλωθούν τα μεγαλύτερα ύψη βροχής και πόσο έντονα θα είναι τα φαινόμενα. Σε δυο -τρεις ημέρες η “αλήθεια” των μετεωρολόγων και των μοντέλων θα φανεί….
Πέμπτη 18 Ιουνίου
Κατά το 24ωρο από τις 18/06 έως τις 19/06, η γενική εικόνα είναι σταδιακής εξασθένησης. Τα φαινόμενα γίνονται πιο τοπικά και η μεταξύ των μοντέλων συμφωνία μειώνεται. Το ECMWF δίνει τα μεγαλύτερα ποσά προς τη νοτιοδυτική Ελλάδα και την Πελοπόννησο, περίπου 14 χιλιοστά. Το ICON είναι πιο συγκρατημένο, με μέγιστο γύρω στα 7 χιλιοστά και περιορισμένα φαινόμενα. Το GFS κρατά ισχυρότερη αστάθεια, με μέγιστο κοντά στα 20 χιλιοστά και διαφορετική χωρική κατανομή, κυρίως προς τη βόρεια και κεντρική χώρα.
Η Πέμπτη, επομένως, δεν έχει την καθαρή εικόνα της Τρίτης ούτε τη γενικευμένη αστάθεια της Τετάρτης. Πρόκειται περισσότερο για ημέρα υπολειμματικής αστάθειας, με τοπικά φαινόμενα που θα εξαρτηθούν σημαντικά από τη θέση των συγκλίσεων και την εξέλιξη της προηγούμενης ημέρας.
Το βασικό συμπέρασμα : Για την Τρίτη έχουμε σχεδόν απόλυτη συμφωνία. Για την Τετάρτη έχουμε συμφωνία ότι η αστάθεια θα ενισχυθεί, αλλά σημαντική διαφωνία για την περιοχή των ισχυρότερων φαινομένων. Για την Πέμπτη η αστάθεια υποχωρεί, αλλά παραμένει η αβεβαιότητα για τοπικές βροχές και καταιγίδες. Αυτό ακριβώς είναι το πλεονέκτημα της ταυτόχρονης παρουσίασης πολλών μοντέλων. Δεν βλέπουμε απλώς έναν χάρτη. Βλέπουμε το εύρος των πιθανών εξελίξεων, τις περιοχές συμφωνίας και κυρίως τις ζώνες όπου η πρόγνωση χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Η επαληθευσή τους γίνεται σε καθημερινή βάση.
Συγκρίσεις για τη θερμοκρασία
Η σύγκριση των θερμοκρασιών μεταξύ ECMWF, ICON-EU και GFS αποτυπώνει, σε αυτή τη φάση, τις γενικές ημερήσιες ακραίες τιμές για την Ελλάδα, χωρίς ακόμη να προσδιορίζεται η ακριβής περιοχή όπου θα σημειωθούν. Το προϊόν δείχνει κυρίως το εύρος των προβλεπόμενων μέγιστων και ελάχιστων θερμοκρασιών και επιτρέπει μια πρώτη εκτίμηση της μεταξύ τους συμφωνίας.
Η αξιολόγηση γίνεται σε τρία επίπεδα:
Υψηλή συμφωνία, όταν η διαφορά μεταξύ των μοντέλων είναι έως 1°C.
Μέτρια συμφωνία, όταν η διαφορά κυμαίνεται από 1 έως 3°C.
Χαμηλή συμφωνία, όταν η απόκλιση ξεπερνά τους 3°C.
Με αυτόν τον τρόπο γίνεται άμεσα αντιληπτό πότε η πρόγνωση εμφανίζει σταθερότητα και πότε χρειάζεται μεγαλύτερη επιφύλαξη. Το συγκεκριμένο προϊόν δεν υποκαθιστά τη χωρική πρόγνωση, αλλά λειτουργεί ως γρήγορος δείκτης αξιοπιστίας και αβεβαιότητας.
Σταδιακά, το kolydas.eu αναπτύσσει νέα, εξειδικευμένα εργαλεία καιρού, αξιοποιώντας αξιόπιστα δεδομένα από τα εγκυρότερα διεθνή μετεωρολογικά κέντρα.
Από το φθινόπωρο, τα προϊόντα αυτά θα μπορούν να διατίθενται σε μέσα ενημέρωσης, παραγωγούς μετεωρολογικού περιεχομένου και σύγχρονες ψηφιακές πλατφόρμες καιρού, προσφέροντας πιο ολοκληρωμένη, συγκριτική και τεκμηριωμένη ενημέρωση. Στόχος μας είναι η δημιουργία χρήσιμων εφαρμογών που δεν περιορίζονται στην απλή προβολή ενός μοντέλου, αλλά αναδεικνύουν τη συμφωνία, τις αποκλίσεις και την αβεβαιότητα της πρόγνωσης.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
Πολύ σημαντική και η έκδοση των μοντέλων με τεχνητή νοημοσύνη. Όπως το AIFS ENS Meteograms του ECMWF. Το δουλεύω αρκετά και κατά κανόνα έχει υψηλά ποσοστά προγνωστικής επιτυχίας. Πάντα βέβαια, το δουλεύουμε σε σχέση και με τα άλλα δεδομένα που προκύπτουν από την ανάλυση των υπόλοιπων προγνωστικών εργαλείων.