Το 2025 δεν ήταν απλώς ένα ακόμη έτος μετεωρολογικών καταγραφών. Για μένα, ήταν ένα έτος ορόσημο. Ένα έτος όπου ο καιρός συνέχισε να γράφει τη δική του ιστορία πάνω από την Ελλάδα, την ίδια στιγμή που άλλαζε και μια προσωπική διαδρομή τεσσάρων δεκαετιών. Η αποχώρησή μου από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, στα τέλη Μαρτίου, για πολλούς έμοιαζε σχεδόν σαν πρωταπριλιάτικο αστείο. Κι όμως, ήταν απολύτως πραγματική. Όχι ως ρήξη, όχι ως τέλος, αλλά ως φυσική μετάβαση. Γιατί, όπως ήδη θα έχετε καταλάβει, η αποχώρηση από την ΕΜΥ δεν σημαίνει αποχώρηση από τη Μετεωρολογία.
⚠️ Το τελευταίο έκτακτο δελτίο της μετεωρολογικής μου καριέρας στην ΕΜΥ. Μετά από 40 χρόνια πλήρους Δημόσιας υπηρεσίας αποχωρώ, διατηρώντας όμως ενεργή την παρουσία μου στον χώρο της Μετεωρολογίας, της Επιστήμης που θα εξακολουθήσω να υπηρετώ μέσα από την προσωπική μου… pic.twitter.com/A4sP5OLdqU
— Theodoros Kolydas (@KolydasT) March 31, 2025
Ο καιρός δεν ήταν ποτέ απλώς επάγγελμα. Ήταν –και παραμένει– τρόπος σκέψης, καθημερινή παρατήρηση, διάλογος με την ατμόσφαιρα. Το προσωπικό ημερολόγιο του καιρού, που ξεκίνησα ένα χρόνο μετά την πρόσληψή μου στην ΕΜΥ- το 1986, εξακολουθεί να ανοίγει κάθε μέρα. Κουβαλά ήδη τις αναμνήσεις και τις καταγραφές τεσσάρων δεκαετιών: υετό, ανέμους, θερμοκρασίες, κακοκαιρίες και ήσυχες μέρες, στιγμές έντασης και περιόδους σιωπής. Το 2025, με τις παρατεταμένες ζέστες, τις λίγες αλλά ισχυρές κακοκαιρίες και τις απότομες εναλλαγές, δεν θα μπορούσε παρά να αποτυπωθεί σε αυτό το ημερολόγιο. Όχι μόνο ως σύνολο δεδομένων, αλλά ως εμπειρία. Και αυτό το αφιέρωμα δεν είναι παρά μια προσπάθεια να μεταφερθεί αυτή η εμπειρία σε λέξεις, με ψυχραιμία, ακρίβεια και μνήμη.
Ένας ήπιος χειμώνας χωρίς μεγάλα ψύχη
Το 2025 ξεκίνησε με έναν ασυνήθιστα ήπιο χειμώνα. Οι πρώτοι μήνες του έτους κινήθηκαν θερμοκρασιακά πάνω ή κοντά στα κανονικά επίπεδα, με περιορισμένες και πρόσκαιρες ψυχρές εισβολές. Οι χιονοπτώσεις περιορίστηκαν κυρίως στα ορεινά, χωρίς εκτεταμένα επεισόδια σε πεδινές περιοχές.
Παράλληλα, οι βροχοπτώσεις παρουσίασαν έντονη ανομοιογένεια. Ισχυρά επεισόδια σε δυτικά και νότια τμήματα της χώρας συνυπήρξαν με ελλείμματα υετού αλλού, δημιουργώντας από νωρίς το μοτίβο που θα χαρακτήριζε ολόκληρο το έτος: λίγες κακοκαιρίες, αλλά με αυξημένη ένταση.
Άνοιξη με θερμές εξάρσεις και τοπικά ακραία φαινόμενα
Η άνοιξη ανέδειξε την αυξανόμενη μεταβλητότητα. Ο Μάρτιος και ο Απρίλιος παρουσίασαν θερμές εισβολές, με θερμοκρασίες που κατά τόπους προσέγγισαν πρώιμα καλοκαιρινά επίπεδα, εναλλασσόμενες με περιόδους αστάθειας.
Ο Μάιος αποτέλεσε σημείο καμπής: επεισόδια αφρικανικής σκόνης, υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρές τοπικές καταιγίδες επιβεβαίωσαν ότι η μετάβαση προς το καλοκαίρι ήταν όχι μόνο πρόωρη αλλά και δυναμική. Παρά τα αξιόλογα ύψη βροχής σε ορισμένες περιοχές, η συνολική υδρολογική εικόνα παρέμεινε ελλειμματική.
Ένα καλοκαίρι μεγάλης διάρκειας και υψηλής θερμικής επιβάρυνσης
Το καλοκαίρι του 2025 αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα του έτους. Από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο, η χώρα βίωσε μια παρατεταμένη θερμή περίοδο, με αλλεπάλληλα κύματα ζέστης και καύσωνα. Ο Ιούνιος έφερε πρόωρα θερινές συνθήκες, ενώ ο Ιούλιος και ο Αύγουστος κορύφωσαν τη θερμική επιβάρυνση με πολυήμερα επεισόδια άνω των 40°C, υψηλές ελάχιστες θερμοκρασίες και εκτεταμένη ανομβρία. Οι βροχοπτώσεις περιορίστηκαν σε μεμονωμένα και συχνά ακραία επεισόδια, τα οποία, αν και προκάλεσαν τοπικές πλημμύρες, δεν άλλαξαν το συνολικά ξηρό ισοζύγιο.
Ο Σεπτέμβριος ξεκίνησε με θερμοκρασίες καλοκαιριού και ολοκληρώθηκε με απότομη, αλλά περιορισμένη φθινοπωρινή μεταβολή, επιβεβαιώνοντας την επέκταση της θερμής περιόδου.
Φθινόπωρο: Από την ξηρασία στις ισχυρές κακοκαιρίες
Το φθινόπωρο ανέδειξε με σαφήνεια τη συγκέντρωση των φαινομένων. Ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος χαρακτηρίστηκαν από ισχυρά επεισόδια βροχοπτώσεων, συχνά μετά από μεγάλες περιόδους ανομβρίας.
Οι κακοκαιρίες του Οκτωβρίου προκάλεσαν πλημμύρες σε περιοχές της δυτικής Ελλάδας και του Ιονίου, ενώ ο Νοέμβριος εξελίχθηκε σε έναν θερμό και υγρό μήνα, με ακραία ημερήσια ύψη βροχής, κατολισθήσεις και σοβαρά προβλήματα σε ορεινές και αστικές περιοχές. Παρά τα μεγάλα ποσά υετού, η κατανομή τους ενίσχυσε τις επιπτώσεις περισσότερο από το υδρολογικό όφελος.
Ένας χειμώνας που άργησε να «πατήσει»
Ο Δεκέμβριος έκλεισε το έτος με διαδοχικές κακοκαιρίες, ξεκινώντας από την κακοκαιρία Byron και συνεχίζοντας με επαναλαμβανόμενα βαρομετρικά χαμηλά έως και τα Χριστούγεννα. Οι βροχοπτώσεις ήταν συχνές και κατά τόπους ισχυρές, ενώ οι χιονοπτώσεις περιορίστηκαν κυρίως στα ορεινά.
Παρά τη χειμερινή δυναμική, παρατεταμένες ψυχρές εισβολές δεν καταγράφηκαν, επιβεβαιώνοντας τον ήπιο χαρακτήρα του χειμώνα και τη μετατόπιση της ψυχρής περιόδου σε μικρότερα χρονικά παράθυρα.
Το αποτύπωμα του 2025
Συνολικά, το 2025 δεν ήταν έτος συνεχούς ακραίου καιρού, αλλά έτος ακραίας μεταβλητότητας. Κυριάρχησαν θερμότερες από το κανονικό περίοδοι μεγάλης διάρκειας, λιγότερες αλλά εντονότερες κακοκαιρίες, ανομβρία που διακόπτετο από ισχυρά επεισόδια υετού, και απουσία παρατεταμένων ψυχρών φάσεων. Ο καιρός του 2025 ορίστηκε περισσότερο από την ένταση παρά από τη διάρκεια των φαινομένων, με άμεσες επιπτώσεις στη διαχείριση υδατικών πόρων, στην πολιτική προστασία, στη γεωργία και στην καθημερινότητα.
Κοιτώντας πίσω στο 2025, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι ο καιρός της εποχής μας δεν ορίζεται τόσο από τη διάρκειά του, όσο από την έντασή του. Λιγότερες μέρες με φαινόμενα, περισσότερες μέρες με συνέπειες. Λιγότερα επεισόδια, αλλά βαρύτερο αποτύπωμα. Για όσους ζήσαμε τη Μετεωρολογία «από μέσα», η αποχώρηση από έναν θεσμικό ρόλο δεν αναιρεί τη σχέση με τον ουρανό. Την αλλάζει. Την κάνει ίσως πιο ελεύθερη, πιο στοχαστική, πιο προσωπική. Το ημερολόγιο του καιρού συνεχίζει. Το «κοντέρ» δεν μηδενίζεται. Συνεχίζει να καταγράφει υετό, ανέμους και θερμοκρασίες, αλλά και τη διαδρομή ενός ανθρώπου που έμαθε να μετρά τον χρόνο όχι μόνο με ημερολόγια, αλλά με βαρομετρικά χαμηλά και ήσυχες αντικυκλωνικές μέρες. Αν το 2025 μας δίδαξε κάτι, είναι ότι η Μετεωρολογία δεν τελειώνει με την αλλαγή μιας ιδιότητας. Συνεχίζεται όσο υπάρχει ουρανός να παρατηρείς και όσο υπάρχει διάθεση να εξηγείς, να καταγράφεις και να θυμάσαι. Και –καλά να είμαστε– το ημερολόγιο θα συνεχίσει να γράφει…
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
Καλή χρονιά με υγεία πάνω απ’ όλα ώστε ο χρόνος να συνεχίζει απρόσκοπτα να καταγράφεται με βαρομετρικά και αντικυκλώνες στο προσωπικό σας ημερολόγιο. Με σεβασμό “ακούω” όσα γράφετε, με την πείρα και τις γνώσεις σας αδιαμφισβήτητες. Δεν διαφωνώ με το άρθρο σας. Απλώς θα ήθελα να σημειώσω κάτι γενικό σχετικά με το κλίμα και τον καιρό.
Η διαφαινόμενη αλλαγή του καιρού σε βάθος χρόνου (κλίμα), είναι ένα ζήτημα πολύπλοκο και δεν περιορίζεται σε καμία συγκεκριμένη “ειδικότητα – πεδίο” στην εξήγησή του. Εκεί υπάρχει ένα τεράστιο ζήτημα, το οποίο προς το παρόν οι απαντήσεις του αποδεικνύονται ασταθείς ή και συχνά σκόπιμες, ως εργαλεία εφαρμογής πολιτικών, αφού η εφαρμογή τέτοιων θεωριών στην πράξη δυναμώνουν εν τέλει τις ήδη διογκωμένες κοινωνικές αντιθέσεις και περιβαντολλογικές επιπτώσεις (αντί να τις μειώνουν όπως θα περίμενε κανείς!) με συνέπεια η κοινή εμπειρία (ορθώς) να διακατέχεται από σκεπτικισμό και δυσπιστία απέναντι στην αφήγηση τέτοιων μεγάλων φαινομένων από τα ΜΜΕ και τους προβεβλημένους ειδικούς.
Σε μία εποχή, η οποία ούτως ή άλλως, χαρακτηρίζεται εδώ και δεκαετίες, από την αμφισβήτηση των ορίων της οικονομικής ανάπτυξης σε συνδυασμό και με την γενικότερη κρίση αξιών έχουν παρασύρει και την επιστήμη στον ίδιο χώρο για αμφισβήτηση και αντιπαράθεση, απλά όχι με την έννοια, -συνήθως- της επιστροφής σε ανορθολογικές εξηγήσεις του κόσμου, αλλά κυρίως όσον αφορά στην αξία που προσδίδει στην οικονομία της αγοράς και την οικονομική ανάπτυξη, δηλαδή, ως εργαλείο ελέγχου και δικαιολόγησης των αξιών του “συστήματος” – όπου η κατανόηση αυτού του παράγοντα αυξάνει περαιτέρω τη γενικότερη δυσπιστία!
Επίσης, το κύρος της επιστήμης να παράγει αντικειμενικές αλήθειες έχει καμφθεί, ιδίως στις κοινωνικές και ανθρωπολογικές επιστήμες, -και τα όρια της ανθρώπινης σκέψης- είναι πια αρκετά πιο “ορατά” απ’ ό,τι παλιότερα πιστευόταν. Συχνά οι επιστημονικές αντιπαραθέσεις, δεν αφορούν καθαρά – όπως θα ήθελαν να πιστεύουν βέβαια οι επιστήμονες- την επιστήμη καθαυτή, αλλά είναι φανερό στον καθένα ότι αφορούν και ένα δίκτυο από αξίες κοινωνικές, ιστορικές, οικονομικές σε ένα πολύπλοκο πλέγμα αλληλεξάρτησης, εξάρτησης κτλ.
Σε καμία περίπτωση δεν απορρίπτω την επιστήμη, και ελπίζω στο μέτρο του δυνατού, στον χώρο ενός απλού σχολίου, να γίνομαι κατανοητός. Απλώς, μου δίνετε εσείς τον χώρο να γράφω τέτοιες σκέψεις, που σε άλλες ιστοσελίδες μετεωρολογίας, συνήθως υπάρχει ένα είδος έντασης (συγκρουσιακό κλίμα) και προκατάληψης, σε παρόμοιες οπτικές, και σε ορισμένες περιπτώσεις χλευασμός και ειρωνεία.
Καλή χρονιά και ευχές για μια γεμάτη νέα χρονιά!