Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφορεί ευρέως στις διεθνείς ειδήσεις ότι η σπορά νεφών που ξεκίνησε πριν μια εβδομάδα στο Ιράν, έφερε και τις μεγάλες πλημμύρες της 17ης Νοεμβρίου 2025. Αυτό αποτελεί κυρίως ένα αφήγημα των κοινωνικών δικτύων και παράλληλα είναι προιόν της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το Ιράν βρισκόταν σε πολύμηνη, ακραία ξηρασία: η ετήσια βροχόπτωση ήταν κατά 85% κάτω από τον μέσο όρο, τα φράγματα άδεια, και τμήματα της Τεχεράνης χωρίς νερό. Στις 15 Νοεμβρίου 2025 οι αρχές ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν την πρώτη φετινή σπορά νεφών πάνω από τη λίμνη Ουρμία (Lake Urmia), στα βορειοδυτικά. Στις 16 προς 17 Νοεμβρίου πράγματι ισχυρές βροχές έπληξαν τη δυτική ζώνη της χώρας και προκάλεσαν αιφνίδιες πλημμύρες σε πόλεις όπως η Abdanan και Dehloran στην επαρχία Ilam όπου σε 45 λεπτά έπεσαν 52 mm και στο τέλος της ημέρας 73 mm βροχής . Η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ιράν εξέδωσε προειδοποίηση πλημμύρας για έξι δυτικές επαρχίες και προέβλεπε βροχές σε 18 από τις 31 επαρχίες της χώρας. Άρα μιλάμε για ευρείας κλίμακας διαταραχή, όχι για ένα «συννεφάκι» μόνο πάνω από τη ζώνη σποράς.
Η δορυφορική απεικόνιση της κακοκαιρίας που επηρέασε το Ιράν 16-18 Νοεμβρίου 2025
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Στο παραπάνω βίντεο μπορείτε να διακρίνετε ένα καλά οργανωμένο σύστημα που ξεκίνησε από τα σύνορα Τουρκίας και Ιράκ το οποίο κινήθηκε ανατολικότερα και επηρέασε μεγάλο μέρος του Ιράν . Σε ιρανικά και διεθνή μέσα βλέπουμε το αφήγημα ότι εφόσον η σπορά ξεκίνησε στις 15/11 τότε “δικαιολογημένα” οι βροχές και οι πλημμύρες στα δυτικά τμήματα ήρθαν 16 προς 17 Νοεμβρίου Άρα «το πείραμα έφερε καταστροφή» Αυτό τονίζουν πολλές αναρτήσεις το παρουσιάζουν ως επικίνδυνη «παρέμβαση» στο κλίμα.
Στο παρασκήνιο παράλληλα υπάρχουν και πολιτικά κίνητρα καθώς η κυβέρνηση πιέζεται για την κακοδιαχείριση υδάτινων πόρων (παράνομες γεωτρήσεις, σπάταλη άρδευσης, υπεράντληση υδροφορέων) ενώ είναι πιο «βολικό» για ορισμένους να δείχνουν τη σπορά νεφών ή ακόμη και «εξωτερικούς παράγοντες», παρά τη χρόνια έλλειψη έργων αντιπλημμυρικής προστασίας και ορθολογικής διαχείρισης. Υπάρχει βέβαια και η διάσταση του εσωτερικού ανταγωνισμού καθώς το πρόγραμμα σποράς ελέγχεται κεντρικά (Υπουργείο Ενέργειας, National Center for Cloud Fertility), ενώ τοπικές αρχές που δέχονται την κοινωνική πίεση μπορεί να το χρησιμοποιούν ως «αποδιοπομπαίο τράγο» για ζημιές στις περιφέρειές τους. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αξιόπιστες ενδείξεις ότι πίσω από τη συγκεκριμένη επιχείρηση βρίσκεται ξένη ιδιωτική εταιρεία· σε παλαιότερα ρεπορτάζ αναφέρονται κάποιοι ιρανικοί φορείς όπως η Baran Sazan Caspian για προγράμματα βροχοενίσχυσης, αλλά όχι ειδικά για αυτό το επεισόδιο.
Από τα μέχρι τώρα στοιχεία είχαμε στο Ilam (Abdanan, Dehloran) 52 mm σε 45 λεπτά, και 73 mm στο 24ωρο . Υπάρχουν αναφορές για πλημμυρισμένους δρόμους , σπίτια, ανάγκη για άντληση υδάτων, εκκένωση κατοικιών. Μέχρι τώρα τα διεθνή πρακτορεία κάνουν λόγο κυρίως για ζημιές σε υποδομές και κατοικίες και λιγότερο για μεγάλο αριθμό θυμάτων – που δείχνει μεν σοβαρό επεισόδιο, αλλά όχι κάτι «πρωτοφανές» για τα δεδομένα ενός ημιάνυδρου κλίματος με κακή οργάνωση αντιπλημμυρικής προστασίας.
Γιατί «πουλάει» το αφήγημα οτι «η σπορά έφερε την πλημμύρα»
-
- Ψυχολογία & social media: – Η σύμπτωση 15/11 (σπορά) – 17/11 (πλημμύρα) είναι ιδανική και σε συνθήκες κρίσης, ο κόσμος ψάχνει απλές εξηγήσεις και κυρίως υπαίτιους.
- Εσωτερική πολιτική: – Το αφήγημα αποσπά την προσοχή από διαχρονική κακοδιαχείριση νερών, φραγμάτων, αγροτικών πρακτικών και χωροταξίας – τα ίδια που βλέπουμε και στην Ελλάδα σε αντίστοιχες συζητήσεις.
- Ανταγωνισμοί / συμφέροντα: Σε χώρες της Μέσης Ανατολής (ΗΑΕ, Σ. Αραβία κ.ά.) η σπορά νεφών είναι και πεδίο τεχνολογικού prestige και εμπορικών συμβολαίων. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η επιτυχία ή αποτυχία ενός προγράμματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ανταγωνιστικά λόμπι ή περιφέρειες για να στηρίξουν ή να πολεμήσουν επιλογές της κεντρικής κυβέρνησης.
Ο αντίλογος
Μπορεί η σπορά νεφών στο Ιράν να ξεκίνησε 15/11, όμως η διαταραχή που έδωσε τις βροχές ήταν μia μεγάλη προβλέψιμη διαταραχή που κάλυψε πάνω από τη μισή χώρα. 
Η σπορά έγινε σε άλλη λεκάνη (Ουρμία) και, ακόμα κι αν αύξησε κάπου τον υετό, δεν μπορεί φυσικά να εξηγήσει από μόνη της τα 50–70 mm/ώρα. Η ίδια η ιρανική Μετεωρολογική Υπηρεσία παραδέχεται ότι η αποτελεσματικότητα της σποράς είναι περιορισμένη και μόνο συμπληρωματική. Τα βασικά σημεία που «γκρεμίζουν» τον ισχυρισμό ότι η σπορά προκάλεσε τις πλημμύρες είναι οτι η σπορά δουλεύει μόνο αν ήδη υπάρχει σύστημα με υγρασία και ανοδικές κινήσεις . Δεν «γεννάει» βαρομετρικό χαμηλό ή μέτωπο – απλώς προσπαθεί να αυξήσει λίγο τον υετό σε υπάρχουσες νεφώσεις. Επίσης η επίδραση στην ποσότητα βροχής είναι μικρή καθώς μεγάλες μελέτες σε ΗΠΑ, Ισραήλ κ.ά. δείχνουν τυπική αύξηση υετού της τάξης 5–15% σε κατάλληλες συνθήκες , άρα δεν μιλάμε για μετατροπή μιας ασθενούς βροχής σε κατακλυσμό 50–70 mm σε 45 λεπτά. Αυτό το μέγεθος σχετίζεται με ισχυρές καταιγίδες στα mesoscale συστήματα.
Η πρώτη επιχείρηση έγινε πάνω από τη λεκάνη Urmia, στα βορειοδυτικά. Οι πιο έντονες πλημμύρες όμως καταγράφηκαν σε δυτικές επαρχίες πιο νότια (Ilam, Kurdistan κ.ά.). Ακόμη και δημοσιεύματα που συνδέουν χρονικά τα δύο γεγονότα αναγνωρίζουν ότι η περιοχή σποράς και η περιοχή πλημμύρας δεν ταυτίζονται.Το ίδιο το Ιρανικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο «ψαλιδίζει» τις προσδοκίες καθώς η επικεφαλής της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας Sahar Tajbakhsh, δηλώνει ότι η σπορά είναι πολύ ακριβή και η βροχή που δίνει «από μόνη της δεν αρκεί ούτε κατά διάνοια για να λύσει την κρίση νερού». Με άλλα λόγια, αν δεν μπορεί να «γεμίσει τα φράγματα», είναι επίσης εξαιρετικά απίθανο να «γεννήσει» αιφνίδια καταστροφικές πλημμύρες σε τεράστιες περιοχές.
Άρα, το πρόγραμμα σποράς μπορεί να αποτελεί επικοινωνιακό λάθος ή «σύμβολο» μιας αγχωμένης διαχείρισης της λειψυδρίας – και δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να επιβεβαιώνουν ότι «έφερε» τις πλημμύρες. Οι πλημμύρες είναι προϊόν ξηρασίας , έντονης διαταραχής και ευάλωτων υποδομών. Η σπορά, στην καλύτερη (ή χειρότερη) περίπτωση, ήταν απλώς ένας μικρός, δευτερεύων παράγοντας πάνω σε ένα ήδη φορτισμένο σύστημα.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect