Σαν σήμερα, σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, ολοκληρώνεται ένα από τα πιο δραματικά και συμβολικά επεισόδια της αρχαιότητας: η πτώση της Μασάντα. Το απόκρημνο αυτό οχυρό, στις όχθες της Νεκράς Θάλασσας στο σημερινό Ισραήλ, έγινε το τελευταίο καταφύγιο των Ιουδαίων επαναστατών μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ. Η Μασάντα δεν ήταν ένα τυχαίο φρούριο. Χτισμένη από τον βασιλιά Ηρώδη τον Μέγα τον 1ο αιώνα π.Χ., αποτελούσε ένα σχεδόν απόρθητο καταφύγιο. Με απόκρημνες πλαγιές και περιορισμένες προσβάσεις, μπορούσε να αντέξει πολιορκίες, ενώ διέθετε αποθήκες τροφίμων και νερού που επέτρεπαν μακροχρόνια αντίσταση.
Μετά την πτώση της Ιερουσαλήμ, περίπου 960 Ζηλωτές και οι οικογένειές τους, υπό την ηγεσία του Ελεάζαρ μπεν Γιαΐρ, κατέφυγαν εκεί. Για τους Ρωμαίους, υπό τον διοικητή Λεύκιο Φλάβιο Σίλβα, η κατάληψη της Μασάντα δεν ήταν μόνο στρατιωτικός στόχος αλλά και ζήτημα κύρους: καμία εστία αντίστασης δεν έπρεπε να παραμείνει. Η πολιορκία υπήρξε υποδειγματική ως προς τη ρωμαϊκή μηχανική. Οι λεγεώνες κατασκεύασαν τείχος περιμετρικά του οχυρού και, κυρίως, μια τεράστια χωμάτινη ράμπα στη δυτική πλευρά – ένα έργο που ακόμη και σήμερα προκαλεί δέος. Μέσω αυτής, έφεραν πολιορκητικές μηχανές και κριούς για να διασπάσουν τα τείχη.
Όταν οι Ρωμαίοι τελικά εισέβαλαν στο φρούριο, ήρθαν αντιμέτωποι με ένα συγκλονιστικό θέαμα. Σύμφωνα με την αφήγηση του ιστορικού Ιώσηπου Φλάβιου, οι υπερασπιστές είχαν επιλέξει τον ομαδικό θάνατο αντί της αιχμαλωσίας. Μετά από μια δραματική απόφαση, οι άνδρες σκότωσαν πρώτα τις οικογένειές τους και κατόπιν ο ένας τον άλλον, αφήνοντας μόνο λίγους να ολοκληρώσουν την πράξη και να θέσουν τέλος στη ζωή τους. Η κατάληψη του οχυρού βράχου Μασάδα από τους Ρωμαίους και η ομαδική αυτοκτονία των υπερασπιστών του, θυμίζει – τηρουμένων των αναλογιών – τον δικό μας «Χορό του Ζαλόγγου».
Η αφήγηση αυτή, αν και έχει απασχολήσει ιστορικούς ως προς την απόλυτη ακρίβειά της, παραμένει βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη. Η Μασάντα έγινε σύμβολο αντίστασης, αξιοπρέπειας και της ακραίας επιλογής ανάμεσα στην ελευθερία και την υποταγή.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Στη σύγχρονη εποχή, η Μασάντα αποτελεί εθνικό σύμβολο για το Ισραήλ. Η φράση «Η Μασάντα δεν θα πέσει ξανά» χρησιμοποιήθηκε ως όρκος και ιστορική υπενθύμιση της ανάγκης επιβίωσης ενός λαού μέσα από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Πέρα από τον θρύλο, η ιστορία της Μασάντα θέτει διαχρονικά ερωτήματα: μέχρι πού φτάνει η αντίσταση; Ποια είναι τα όρια της ελευθερίας; Και πότε η θυσία μετατρέπεται σε τραγωδία; Η Μασάντα δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό μνημείο. Είναι ένας τόπος όπου η ιστορία, ο μύθος και η ανθρώπινη επιλογή συναντώνται με τρόπο σκληρό, αλλά βαθιά ανθρώπινο.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect