Η υποεποχική πρόγνωση του καιρού αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση της γενικής τάσης της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας σε χρονικό ορίζοντα μερικών εβδομάδων. Αν και δεν αποσκοπεί στην ακριβή πρόγνωση συγκεκριμένων φαινομένων, επιτρέπει την εκτίμηση της πιθανής εξέλιξης βασικών μετεωρολογικών παραμέτρων, όπως οι βροχοπτώσεις, η θερμοκρασία, η ηλιοφάνεια και η κυκλοφορία της ατμόσφαιρας. Στην ανάλυση που ακολουθεί αξιοποιούνται τα υποεποχικά προϊόντα του ευρωπαϊκού μοντέλου ECMWF, τα οποία βασίζονται σε ένα μεγάλο ensemble προγνώσεων και συγκρίνονται με το κλιματικό υπόβαθρο του μοντέλου. Μέσα από τους σχετικούς χάρτες και διαγράμματα επιχειρείται μια συνολική αποτίμηση της τάσης του καιρού στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα μόνο για τις επόμενες δύο εβδομάδες, τόσο ως προς τις βροχοπτώσεις όσο και ως προς τη θερμοκρασία, την ηλιοφάνεια, τους ανέμους και τη γενική διάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας. Δεν προβαίνουμε σε μακροπρόθεσμες τάσεις ή εκτιμήσεις και περιοριζόμαστε – όπως πάντα – στο καθαρά επιχειρησιακό σκέλος της πρόγνωσης του καιρού.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΥΟ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ
Οι δύο χάρτες απεικονίζουν τις εβδομαδιαίες αποκλίσεις υετού (precipitation anomaly) από το κλιματικό υπόβαθρο του μοντέλου ECMWF για την υποεποχική περίοδο 9–16 Μαρτίου και 16–23 Μαρτίου 2026. Οι αποχρώσεις του πορτοκαλί δείχνουν λιγότερες βροχοπτώσεις από τις κανονικές, ενώ τα πράσινα χρώματα αντιστοιχούν σε υετό μεγαλύτερο από τον μέσο όρο.
Στον πρωτο χάρτη (9–16 Μαρτίου) η Νοτιοανατολική Ευρώπη καλύπτεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από πορτοκαλί αποχρώσεις, που αντιστοιχούν σε αρνητικές αποκλίσεις υετού. Αυτό σημαίνει ότι σε όλη σχεδόν τη Βαλκανική, την Ελλάδα, τη δυτική Τουρκία και την ανατολική Μεσόγειο οι βροχοπτώσεις προβλέπονται λιγότερες από τις κλιματικά κανονικές. Η αρνητική απόκλιση μάλιστα είναι αρκετά εκτεταμένη και περιλαμβάνει τόσο το Ιόνιο όσο και το Αιγαίο. Οι θετικές αποκλίσεις (πράσινα) περιορίζονται πολύ νοτιότερα, κυρίως προς τη Βόρεια Αφρική και τμήματα της δυτικής Μεσογείου.
Στον δεύτερο χάρτη, για την εβδομάδα 16–23 Μαρτίου, η εικόνα αλλάζει αισθητά. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε ουδέτερη έως ελαφρά θετική ζώνη υετού, με ανοιχτές πράσινες αποχρώσεις κυρίως στη νότια Ελλάδα και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι οι βροχοπτώσεις μπορεί να κινηθούν κοντά ή λίγο πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Την ίδια στιγμή, πιο ξηρές συνθήκες εμφανίζονται βορειότερα, στα κεντρικά Βαλκάνια.
Στη συνολική εικόνα για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη οι χάρτες δείχνουν ένα ξηρότερο μοτίβο στην αρχή του διαστήματος (9–16 Μαρτίου) και μια σταδιακή εξισορρόπηση ή μικρή αύξηση της υετικής δραστηριότητας στη συνέχεια (16–23 Μαρτίου). Για την Ελλάδα ειδικότερα, η πρώτη εβδομάδα φαίνεται πιο φτωχή σε φαινόμενα, ενώ στη δεύτερη υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα για πιο ενεργό καιρό, χωρίς όμως σαφή ένδειξη έντονων ή παρατεταμένων βροχοπτώσεων. Η χώρα μας φαίνεται να βρίσκεται στο όριο μεταξύ θερμότερων μαζών της Κεντρικής Ευρώπης και ψυχρότερων της Ανατολικής Μεσογείου. Η γενική εικόνα δείχνει ήπιο και σχετικά ξηρό καιρό, χωρίς ενδείξεις έντονων ψυχρών εισβολών ή εκτεταμένων κακοκαιριών, με θερμοκρασίες κοντά ή λίγο πάνω από τα κανονικά επίπεδα και με διαστήματα καλής ηλιοφάνειας.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΥΟ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ( Θερμοκρασία, Hλιοφάνεια, Άνεμος, και 500hPa)
Παρακάτω σας παρουσιάζουμε τις μέσες αποκλίσεις 7 ημερών για άλλες μετεωρολογικές παραμέτρους από το σύστημα υποεποχικών προγνώσεων ensemble του ECMWF.Οι μέσες αποκλίσεις (για τη θερμοκρασία στα 2 μέτρα, τη διάρκεια ηλιοφάνειας και τον άνεμο στα 10 μέτρα) προκύπτουν από το ensemble υποεποχικής πρόγνωσης του ECMWF, το οποίο αποτελείται από 101 μέλη πρόγνωσης, και υπολογίζονται ως μέσος όρος για περίοδο επτά ημερών. Παράλληλα εμφανίζεται και το μέσο ύψος της επιφάνειας των 500 hPa. Για κάθε σημείο πλέγματος, οι αποκλίσεις των παραμέτρων (θερμοκρασία στα 2 μ., ηλιοφάνεια και άνεμος στα 500 hPa) υπολογίζονται σε σχέση με την αντίστοιχη μέση τιμή του κλιματικού υποβάθρου του μοντέλου για την υποεποχική κλίμακα (SUBS-M-climate).Οι δύο υποεποχικοί χάρτες του ECMWF αποτυπώνουν τις μέσες αποκλίσεις εβδομάδας για την περίοδο 9–16 Μαρτίου και 16–23 Μαρτίου 2026 στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι παράμετροι που απεικονίζονται είναι η θερμοκρασία στα 2 m, η διάρκεια ηλιοφάνειας, οι ανωμαλίες ανέμου στα 10 m και το γεωδυναμικό ύψος στα 500 hPa.
Θερμοκρασία (2 m) : Στην περίοδο 9–16 Μαρτίου εμφανίζεται μια σαφής θερμή ανωμαλία στη βαλκανική ενδοχώρα, ιδιαίτερα από τη Σερβία έως τη Ρουμανία. Στην Ελλάδα οι τιμές βρίσκονται κοντά στο κανονικό ή ελαφρώς υψηλότερες, με τη χώρα να βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στις θερμές αέριες μάζες της Κεντρικής Ευρώπης και στις ψυχρότερες της Ανατολικής Μεσογείου. Στην περίοδο 16–23 Μαρτίου η θερμή ανωμαλία εξασθενεί και η Ελλάδα παραμένει σε ουδέτερο θερμοκρασιακό πεδίο χωρίς ενδείξεις σημαντικής ψυχρής εισβολής.
Ηλιοφάνεια : Η περιοχή της Ελλάδας εμφανίζει μικρές αποκλίσεις από τα κανονικά επίπεδα. Οι χάρτες υποδηλώνουν γενικά ουδέτερη έως ελαφρώς αυξημένη ηλιοφάνεια, ιδιαίτερα στο Αιγαίο, γεγονός που συμβαδίζει με περιορισμένη δραστηριότητα βαρομετρικών συστημάτων.
Άνεμος (10 m) : Τα διανύσματα ανέμου δείχνουν σχετικά ασθενείς ανωμαλίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι δεν διαφαίνεται επίμονη ενίσχυση συγκεκριμένης ροής. Κατά διαστήματα υποδηλώνεται μια ασθενής δυτική έως νοτιοδυτική συνιστώσα, χαρακτηριστική μιας μάλλον ήπιας κυκλοφορίας.
Γεωδυναμικό ύψος 500 hPa : Οι ισοϋψείς δείχνουν ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη βρίσκεται κοντά σε ζώνη σχετικά υψηλών γεωδυναμικών υψών. Αυτό υποδηλώνει ασθενή βαρομετρική δραστηριότητα και σχετικά σταθερό πεδίο κυκλοφορίας.
H ΥΠΟΕΠΟΧΙΚΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΑΠΟ TO ΕCMWF
Το διάγραμμα αυτό παρουσιάζει τις μέσες εβδομαδιαίες αποκλίσεις (7 ημερών) τεσσάρων βασικών μετεωρολογικών παραμέτρων για την περίοδο των υποεποχικών προγνώσεων. Οι παράμετροι που εμφανίζονται είναι η θερμοκρασία στα 2 μέτρα, η θερμοκρασία επιφανείας, ο υετός και η ατμοσφαιρική πίεση στο επίπεδο της θάλασσας. Οι αποκλίσεις υπολογίζονται σε σχέση με το λεγόμενο Model Climate, δηλαδή το κλιματικό υπόβαθρο του μοντέλου, και προκύπτουν από το σύστημα υποεποχικής πρόγνωσης του ECMWF, το οποίο χρησιμοποιεί ensemble 100 μελών συν ένα control. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται με διάγραμμα τύπου box-and-whisker, όπου φαίνονται η διάμεσος, τα βασικά ποσοστιαία εύρη των σεναρίων και οι ελάχιστες και μέγιστες τιμές για κάθε εβδομάδα.
Η υποεποχική ανάλυση (sub-seasonal meteogram) για την Αθήνα δείχνει μια σχετικά ήπια εικόνα του καιρού για τις επόμενες εβδομάδες, χωρίς έντονες αποκλίσεις από τα κανονικά επίπεδα. Η θερμοκρασία στα 2 μέτρα εμφανίζει μικρή θετική τάση, με τις εβδομαδιαίες μέσες τιμές να κινούνται κοντά ή ελαφρώς πάνω από τα κλιματικά κανονικά, γεγονός που υποδηλώνει ήπιες συνθήκες χωρίς σημαντικές ψυχρές εισβολές. Αντίστοιχα και η θερμοκρασία επιφανείας ακολουθεί παρόμοια πορεία, με τις περισσότερες προγνώσεις των μελών του ensemble να συγκλίνουν σε τιμές κοντά στον μέσο όρο.
Όσον αφορά τον υετό, τα περισσότερα σενάρια δείχνουν περιορισμένες αποκλίσεις και γενικά μικρά ποσά βροχής, κάτι που σημαίνει ότι δεν διαφαίνεται περίοδος έντονων ή παρατεταμένων φαινομένων. Παράλληλα, οι τιμές της ατμοσφαιρικής πίεσης στο επίπεδο της θάλασσας παρουσιάζουν μικρές διακυμάνσεις γύρω από τα κανονικά επίπεδα, ένδειξη μιας σχετικά ουδέτερης κυκλοφορίας χωρίς ισχυρά βαρομετρικά συστήματα. Συνολικά, η προοπτική για την Αθήνα παραπέμπει σε έναν μάλλον ήπιο και σχετικά ξηρό καιρό τις επόμενες εβδομάδες.
Συνοψίζοντας, η υποεποχική ανάλυση του ECMWF υποδηλώνει ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη και ιδιαίτερα η Ελλάδα θα κινηθούν σε ένα γενικά ήπιο και μάλλον σχετικά ξηρό μοτίβο κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου. Οι βροχοπτώσεις εμφανίζονται περιορισμένες στην αρχή της περιόδου, με τάση σταδιακής εξομάλυνσης στη συνέχεια, χωρίς όμως σαφή ένδειξη για οργανωμένες κακοκαιρίες μεγάλης κλίμακας. Παράλληλα, η θερμοκρασία προβλέπεται να παραμείνει κοντά ή λίγο πάνω από τα κανονικά επίπεδα, ενώ οι άνεμοι και η γενική κυκλοφορία δεν δείχνουν στοιχεία έντονης δυναμικής. Η εικόνα αυτή αντανακλά μια σχετικά σταθερή ατμοσφαιρική κατάσταση πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο, η οποία ευνοεί διαστήματα ηλιοφάνειας και περιορισμένη υετική δραστηριότητα, τουλάχιστον στο πλαίσιο των σημερινών υποεποχικών ενδείξεων.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect