Η έκδοση Έκτακτων Δελτίων από την ΕΜΥ δεν αποτελεί διαδικασία που ενεργοποιείται σε κάθε επιδείνωση του καιρού, αλλά βασίζεται σε συγκεκριμένα και επισήμως καθορισμένα μετεωρολογικά κριτήρια. Τα δελτία αυτά εκδίδονται όταν αναμένονται φαινόμενα που ξεπερνούν ορισμένα όρια επικινδυνότητας, ώστε να διατηρείται η αξιοπιστία και η σοβαρότητα της προειδοποίησης. Η συνεχής και αλόγιστη έκδοση έκτακτων δελτίων, χωρίς να πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση της σημασίας τους, καθώς το κοινό ενδέχεται να συνηθίσει την έννοια της «έκτακτης» ενημέρωσης και να μην αντιδρά όταν πραγματικά απαιτείται αυξημένη προσοχή. Παράλληλα, είναι σημαντικό να διευκρινίζεται ότι η συνολική αξιολόγηση του κινδύνου δεν ανήκει αποκλειστικά στην ΕΜΥ. Η εκτίμηση των επιπτώσεων ενός καιρικού φαινομένου, η λήψη αποφάσεων για προληπτικά μέτρα και η ενεργοποίηση μηχανισμών προστασίας αποτελούν αρμοδιότητα της Πολιτικής Προστασίας και των αρμόδιων επιχειρησιακών Επιτροπών και Φορέων της . Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι προειδοποιήσεις για ενδεχόμενα επικίνδυνα φαινόμενα περιλαμβάνονται συχνά και στις γενικές προγνώσεις καιρού. Ωστόσο, οι προειδοποιήσεις αυτές, δυστυχώς, πολλές φορές δεν λαμβάνονται με την απαιτούμενη προσοχή ούτε από τους πολίτες ούτε από ορισμένους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι θεωρούν ότι απαιτείται η έκδοση ενός έκτακτου δελτίου για να ενεργοποιηθούν. 
To Meteoalarm αποτελεί την ευρωπαϊκή πλατφόρμα προειδοποιήσεων επικίνδυνων καιρικών φαινομένων, στην οποία συμμετέχουν οι εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες. Στόχος του είναι να προσφέρει στο κοινό μια απλή και άμεσα κατανοητή εικόνα της επικινδυνότητας μέσω ενός χρωματικού συστήματος τεσσάρων επιπέδων αλλά ακόμη -από το 2007 μέχρι σήμερα – δεν έχει ενταχθεί στα σχέδια της Πολιτικής Προστασίας. Για να μπορέσει το μήνυμα του Meteoalarm να περάσει καλύτερα στους Έλληνες πολίτες θα πρέπει βέβαια και η ΕΜΥ να αλλάξει αρκετά πράγματα , όπως για παράδειγμα στον τρόπο γραφής των προγνώσεων . Θα πρέπει να αρχίσει να “μιλάει για χιλιοστά βροχής ” και κυρίως θα πρέπει να εξειδικεύσει ανά Περιφέρεια τις Προγνώσεις της δίνοντας ακριβέστερες πληροφορίες στους πολίτες. Oι προγνώσεις ανα περιφέρεια παρότι έχουν ενταχθεί στην ιστοσελίδα της ΕΜΥ είναι δυσανάγνωστες λόγω του κακού σχεδιασμού του ισυτοτόπου. Έτσι έχουμε παραμείνει στα σχέδια “Επιδείνωσης” και “Επικίνδυνων” καιρικών φαινομένων από το μακρινό 2003 . Το Meteoalarm παρότι το υποστηρίζει η ΕΜΥ σε καθημερινή βάση η Πολιτική Προστασία δεν το έχει ενστερνιστεί ως επιχειρησιακό εργαλείο προειδοποίησης .
Ενα άλλο στοιχείο που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι η αξιολόγηση της επικινδυνότητας δεν βασίζεται μόνο στην ένταση των φαινομένων, αλλά και στις πιθανές επιπτώσεις τους, οι οποίες διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή ανάλογα με τη μορφολογία, την πυκνότητα πληθυσμού και την ανθεκτικότητα των υποδομών.
Για τον λόγο αυτό απο την ομάδα meteo του ΕΑΑ έχει αναπτυχθεί ο “Δείκτης Επικινδυνότητας Επεισοδίου Βροχόπτωσης – (Regional Precipitation Index – RPI). Ο δείκτης λαμβάνει θετικές τιμές όταν αναμένεται βροχή σε κάποια περιοχή της χώρας. Από την τιμή του δείκτη καθορίζεται το επίπεδο/κατηγορία της αναμενόμενης κακοκαιρίας. Ο υπολογισμός του δείκτη RPI λαμβάνει υπόψη του το αναμενόμενο ύψος βροχής μέσα σε ένα 24ωρο, όπως αυτό προβλέπεται από ένα σύνολο μετεωρολογικών μοντέλων, τη χωρική έκταση των περιοχών όπου η αναμενόμενη βροχή 24ώρου υπερβαίνει ένα όριο το οποίο έχει καθοριστεί από την κλιματολογική ανάλυση των βροχοπτώσεων στη χώρα μας την τελευταία τριακονταετία και τον πληθυσμό που θα επηρεάσει η αναμενόμενη βροχόπτωση.
Το Meteoalarm και ο δείκτης RPI λειτουργούν συμπληρωματικά. Το πρώτο παρέχει μια συνολική εικόνα της επικινδυνότητας των καιρικών φαινομένων, ενώ ο δεύτερος προσφέρει πιο εξειδικευμένη αξιολόγηση, κυρίως για έντονες βροχοπτώσεις και πλημμυρικούς κινδύνους. Στην Ελλάδα, οι μετεωρολογικές προειδοποιήσεις εκδίδονται από την ΕΜΥ βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων που χρήζουν αναβάθμισης, ενώ η συνολική εκτίμηση κινδύνου και η λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων ανήκει στην Πολιτική Προστασία. Το έργο της εκτίμησης του πλημμυρικού κινδύνου θα εξακολουθήσει να είναι πολύ δύσκολο, αν δεν αναπτυχθεί ένας ενιαίος Φορέας Υδρολογίας σε αυτόν το τόπο. Οι δείκτες θα πρέπει άμεσα να ενταχθούν στις επιχειρησιακές δράσεις της Πολιτικής Προστασίας για να συμβάλλουν στον καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών και στη λήψη έγκαιρων προληπτικών μέτρων. Οι δείκτες επικινδυνότητας αποτελούν εργαλεία πρόληψης και όχι πρόβλεψης καταστροφών. Η σωστή κατανόηση των επιπέδων προειδοποίησης βοηθά τους πολίτες να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους, αποφεύγοντας υπερβολικές αντιδράσεις αλλά και επικίνδυνη αδιαφορία. Σε μια εποχή όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται με αυξανόμενη συχνότητα, η αξιοποίηση επιστημονικών δεικτών όπως το Meteoalarm και το RPI αποτελούν βασικό στοιχείο για την προστασία της κοινωνίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στους φυσικούς κινδύνους.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
