Πριν καλά καλά “κλειδώσει” η πρόγνωση του καιρού για τα Χριστούγεννα πολλοί αναφέρονται στη ψυχρή εισβολή που διαφαίνεται προς το τέλος του έτους η οποία έχει έντονο μετεωρολογικό ενδιαφέρον, όχι τόσο για την έντασή της αυτή καθαυτή, όσο για τη διαδρομή και την αβεβαιότητα που τη συνοδεύει.
Πρόκειται για αέριες μάζες πολικής προέλευσης, οι οποίες ξεκινούν από πολύ βορειότερα γεωγραφικά πλάτη – περιοχές της βόρειας Ευρώπης και της Σκανδιναβίας ή ακόμη και κοντά στον Αρκτικό κύκλο. Για να φτάσουν μέχρι τη χώρα μας, απαιτείται ένα πολύ μεγάλο “ταξίδι” χιλιάδων χιλιομέτρων, μέσα από διαδοχικές μετατοπίσεις της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας. Αυτό από μόνο του αυξάνει σημαντικά την αβεβαιότητα, καθώς κάθε μικρή αλλαγή στη θέση ενός αντικυκλώνα ή ενός αυλώνα στη μέση διαδρομή μπορεί να αλλάξει εντελώς την τελική εικόνα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Παρακολουθείστε το μακρινό ταξίδι των πολικών αερίων μαζών στα 850 hPa
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Τα προγνωστικά σενάρια συμφωνούν γενικά σε τάση πτώσης της θερμοκρασίας μετά τα Χριστούγεννα, όμως διαφέρουν αισθητά:
- στο πόσο βαθιά θα κατέβει το ψύχος,
- στο αν θα έχει καθαρά ηπειρωτικά ή πιο θαλάσσια χαρακτηριστικά,
- και κυρίως στο αν η Ελλάδα θα βρεθεί στο “κέντρο” ή στην περιφέρεια της ψυχρής εισβολής.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και η μεγάλη αβεβαιότητα: οι πολικές μάζες, όσο κατεβαίνουν νοτιότερα, τροποποιούνται θερμικά, ενώ συχνά “σπάνε” ή εκτρέπονται από αντικυκλωνικά μπλοκαρίσματα στην κεντρική Ευρώπη ή τη Μεσόγειο. Έτσι, ένα σενάριο μπορεί να δίνει αξιόλογη ψυχρή εισβολή και ένα άλλο απλώς μια πρόσκαιρη, ήπια ψύχρανση. Με απλά λόγια , παραπάνω βλέπουμε το σήμα της ψυχρής εισβολής, αλλά όχι ακόμη με βεβαιότητα τη μορφή της.. Γι’ αυτό και αυτή τη χρονική απόσταση μιλάμε περισσότερο για τάση παρά για ασφαλή πρόγνωση. Η εικόνα θα ξεκαθαρίσει όσο πλησιάζουμε στο τέλος του έτους, όταν θα μειωθεί το “ταξίδι αβεβαιότητας” των πολικών αερίων μαζών και θα κλειδώσει η τελική διάταξη της κυκλοφορίας πάνω από την Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η ίδια εικόνα και από την ερμηνεία του μετεωγράμματος
Το μετεώγραμμα για τη Θεσσαλονίκη αποτυπώνει καθαρά μια μεταβατική περίοδο από σχετικά ήπιες συνθήκες προς αυξημένη αβεβαιότητα και τάση ψύχρανσης μετά τα Χριστούγεννα. Μέχρι περίπου τις 24–25 Δεκεμβρίου, οι καμπύλες των μελών του ensemble παραμένουν αρκετά συγκλίνουσες γύρω από τις τιμές της θερμοκρασίας στα 850 hPa, γεγονός που μας επιτρέπει να θεωρούμε τις θερμοκρασίες σχετικά αξιόπιστες σε αυτό το χρονικό παράθυρο. Από εκεί και μετά, η διασπορά αυξάνεται αισθητά, με ορισμένα σενάρια να οδηγούν σε σαφώς ψυχρότερες αέριες μάζες και άλλα να διατηρούν ηπιότερες συνθήκες, κάτι που μειώνει την προγνωστική αξιοπιστία.
Η αυξημένη αβεβαιότητα μετά τις 25–26 Δεκεμβρίου σχετίζεται με το ότι οι αέριες μάζες που επηρεάζουν τη βόρεια Ελλάδα φαίνεται να προέρχονται από πολύ βορειότερα γεωγραφικά πλάτη και να διανύουν μεγάλο μήκος διαδρομής μέχρι τα Βαλκάνια. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μικρές μεταβολές στη θέση του αυλώνα ή στη διάταξη των αντικυκλώνων στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη αρκούν για να αλλάξουν σημαντικά τόσο την ένταση όσο και τη διάρκεια της ψυχρής εισβολής πάνω από τη Θεσσαλονίκη.
Στο γράφημα, η μαύρη παχιά γραμμή (ens mean) εκφράζει τον μέσο όρο όλων των μελών του ensemble και δείχνει τη γενική τάση του μοντέλου: ήπια ψύχρανση μετά τις 26–27 Δεκεμβρίου, χωρίς όμως να “κλειδώνει” ακραίες τιμές. Η γραμμή του control αντιστοιχεί στο βασικό σενάριο του ensemble χωρίς διαταραχές στις αρχικές συνθήκες και συνήθως κινείται κοντά στον μέσο όρο, αν και κατά περιόδους μπορεί να αποκλίνει. Το operational run (oper) είναι η υψηλότερης ανάλυσης λύση του μοντέλου και συχνά εμφανίζει πιο έντονες διακυμάνσεις, όμως δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο του ως “πρόγνωση”, ειδικά σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Για να γίνουν κατανοητές οι αποκλίσεις παρατηρείστε τις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν παραμονή της Πρωτοχρονιάς μεταξύ του ens mean και του operational run, όπου το ένα προβλέπει 0 βαθμούς στα 850hPa και το άλλο για την ίδια ημέρα και ώρα -8 βαθμούς Κελσίου !
Τέλος, κλείνουμε αναφέροντας ότι η γραμμή 1991–2020 αντιπροσωπεύει τον κλιματικό μέσο όρο της περιόδου αναφοράς και λειτουργεί ως σημείο σύγκρισης. Όταν οι περισσότερες καμπύλες κινούνται κάτω από αυτήν, μιλάμε για ψυχρότερες του κανονικού συνθήκες, ενώ όταν βρίσκονται πάνω, για ηπιότερες. Συνολικά, για τη Θεσσαλονίκη μπορούμε να πούμε ότι οι θερμοκρασίες είναι αξιόπιστα προβλέψιμες έως περίπου και τα Χριστούγεννα, ενώ μετά η εικόνα παραμένει ανοιχτή, με σαφή ένδειξη αυξημένης μεταβλητότητας και πιθανότητας ψυχρότερου καιρού, αλλά χωρίς ακόμη ασφαλή ποσοτικοποίηση της έντασης. Το ίδιο ισχύει σε γενικές γραμμές και για όλη τη χώρα .
Τι λένε οι εβδομαδιαίες προγνώσεις του ECMWF
Εβδομάδα 22–29 Δεκεμβρίου 2025
Το κυρίαρχο μοτίβο στην Ευρώπη είναι μια εκτεταμένη ζώνη αρνητικών θερμοκρασιακών ανωμαλιών (μπλε αποχρώσεις) που εκτείνεται από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια.
Η Ελλάδα βρίσκεται στα όρια, εκτός αυτής της ψυχρότερης ζώνης, γεγονός που υποδηλώνει θερμοκρασίες υψηλότερες από τις κλιματικές τιμές για την εποχή.
Εβδομάδα 29 Δεκεμβρίου 2025 – 5 Ιανουαρίου 2026
Η ψυχρή ανωμαλία οργανώνεται και ενισχύεται πάνω από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, σχηματίζοντας έναν πιο συνεκτικό “διάδρομο” ψύχους που αγκαλιάζει τα Βαλκάνια. Η Ελλάδα αυτή τη φορά φαίνεται να βρίσκεται πιο καθαρά μέσα στη ζώνη αρνητικών ανωμαλιών, κάτι που αυξάνει την πιθανότητα για παρατεταμένες χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τα κανονικά επίπεδα. Συνoπτικά, το μοτίβο παραπέμπει σε εγκατάσταση αντικυκλωνικών πιέσεων δυτικότερα ή βορειοδυτικότερα της χώρας και σε καθοδικές ψυχρές μεταφορές από την ανατολική ή βορειοανατολική Ευρώπη. Αυτό ευνοεί χαμηλές ελάχιστες, παγετό στα ηπειρωτικά και γενικά “χειμωνιάτικο” θερμοκρασιακό χαρακτήρα, χωρίς να προδικάζεται απαραίτητα έντονη κακοκαιρία. Οι αποκλίσεις από τις κανονικές τιμές δεν είναι μεγάλες , σε αντίθεση με τα βόρεια Βαλκάνια και την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη όπου το ψύχος θα είναι αισθητό.
Κλείνουμε με την επισήμανση ότι εμπιστευόμαστε τις προγνώσεις όχι μέχρι εκεί που μπορεί να φτάσουν αυτές χρονικά, αλλά μέχρι εκεί που αυτές είναι αξιόπιστες και επιχειρησιακά λειτουργικές. Πιστευουμε οτι η εβδομαδιαία πρόγνωση μπορεί να μας καλύψει σε μεγάλο βαθμό , έτσι ώστε να είμαστε προετοιμασμένοι για τυχόν αιφνιδιαστικές μεταβολές , που πολλές φορές μπορεί να φέρει ο χειμώνας. Καλές Γιορτές !
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect