Μετά το πρόσφατο άρθρο μας για το κλείσιμο του υποκαταστήματος των ΕΛΤΑ στο Γαύριο της Άνδρου —ένα γεγονός που προκάλεσε έντονο προβληματισμό και αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία— κρίνουμε αναγκαίο να επεκτείνουμε τη συζήτηση σε εθνικό επίπεδο. Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο· εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο «ανασύνταξης» και εξορθολογισμού των Ελληνικών Ταχυδρομείων, το οποίο εφαρμόζεται υπό την εποπτεία του Υπερταμείου (Growthfund) και αφορά ολόκληρη τη χώρα. Στην ανάλυση που ακολουθεί, παρουσιάζουμε αναλυτικά το πλαίσιο, τα αίτια και τις επιπτώσεις αυτής της πολιτικής: Πώς και γιατί αποφασίζεται το κλείσιμο δεκάδων καταστημάτων, ποιος είναι ο ρόλος του Υπερταμείου και ποιοι οι στόχοι του, ποιες είναι οι συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες και ειδικά για τα νησιά και την ελληνική περιφέρεια και τέλος, ποιες λύσεις μπορούν να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των ΕΛΤΑ χωρίς να χαθεί ο κοινωνικός τους ρόλος.
1. Το πλαίσιο: το Υπερταμείο και οι ΔΕΚΟ
Τα Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛΤΑ) είναι μία από τις παλαιότερες δημόσιες υπηρεσίες της χώρας, με ιστορία που φτάνει έως το 1828. Από το 2017, τα ΕΛΤΑ υπήχθησαν στο Ελληνικό Υπερταμείο (Hellenic Corporation of Assets and Participations – HCAP), τον υπερφορέα διαχείρισης δημόσιων επιχειρήσεων και περιουσιακών στοιχείων, που συστάθηκε με τη συμφωνία του 2016 στο πλαίσιο των μνημονιακών υποχρεώσεων της Ελλάδας.
Το Υπερταμείο εποπτεύει σήμερα 16 ΔΕΚΟ (ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, ΟΑΣΑ, ΟΣΕ, ΕΛΤΑ, ΚΑΘ, ΔΕΘ κ.ά.) και έχει ως σκοπό: την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, τη βελτίωση της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων, την ενίσχυση της οικονομικής βιωσιμότητας χωρίς να επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός, και την προώθηση εταιρικής διακυβέρνησης βάσει ευρωπαϊκών προτύπων.
Η λειτουργία του δεν είναι αμιγώς δημόσια — το Διοικητικό του Συμβούλιο διορίζεται με σύμφωνη γνώμη των θεσμών, ενώ τα κέρδη του Υπερταμείου διατίθενται κατά 50 % για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους και κατά 50 % για επενδύσεις. Αυτή η διττή φύση εξηγεί και την προσέγγισή του: Η οικονομική βιωσιμότητα πρώτα και η κοινωνική λειτουργία δευτερευόντως.
2. Η σημερινή κατάσταση των ΕΛΤΑ και η πολιτική ανασύνταξης
Τα τελευταία χρόνια, τα ΕΛΤΑ αντιμετωπίζουν δραματική μείωση των εσόδων από την επιστολική αλληλογραφία, που έχει υποχωρήσει κατά 70 % σε μία δεκαετία. Παράλληλα, οι ταχυμεταφορές αυξάνονται, αλλά δεν επαρκούν να καλύψουν το χαμένο έδαφος. Το δίκτυο των 1.200 περίπου καταστημάτων απορροφά πάνω από το μισό του λειτουργικού κόστους, ενώ η κερδοφορία τους έχει συρρικνωθεί. Το 2023, οι ζημιές του οργανισμού ξεπέρασαν τα 60 εκατομμύρια ευρώ. Η κυβέρνηση και το Υπερταμείο υποστηρίζουν ότι χρειάζεται ένας ριζικός μετασχηματισμός, με λιγότερα φυσικά σημεία, ψηφιακές υπηρεσίες, ανάπτυξη logistics και αξιοποίηση ακινήτων. Το πλάνο «ΕΛΤΑ 2025–2027» προβλέπει ακριβώς αυτά.
Το νέο επιχειρησιακό σχέδιο περιλαμβάνει: Κλείσιμο ή συγχώνευση περίπου 200 καταστημάτων σε όλη τη χώρα, ενίσχυση των υπηρεσιών courier και ηλεκτρονικού εμπορίου, Αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των ΕΛΤΑ για εμπορικές χρήσεις, ψηφιοποίηση των συναλλαγών, με στόχο την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και προγράμματα εθελουσίας εξόδου ή ανακατάρτισης του προσωπικού. Η διοίκηση προβάλλει ως επιχείρημα τον «εξορθολογισμό»: Πολλά καταστήματα λειτουργούν με ελάχιστη κίνηση, ενώ η συντήρησή τους επιβαρύνει τα οικονομικά. Η εξυπηρέτηση, λέει, θα συνεχιστεί με κινητές μονάδες, συνεργαζόμενα πρακτορεία και ψηφιακές πλατφόρμες.
Όμως, αυτό που περιγράφεται ως «εκσυγχρονισμός» από την Αθήνα, μεταφράζεται στην περιφέρεια ως σταδιακή αποχώρηση του κράτους. Κατά την άποψή μας δεν αποκλείεται ανάλογες δράσεις και ενέργειες να δούμε και σε άλλες ΔΕΚΟ, με πιό πιθανή την ΕΥΔΑΠ .
3. Οι κοινωνικές και τοπικές επιπτώσεις
1️⃣ Απώλεια φυσικής παρουσίας στην περιφέρεια
Για πολλούς πολίτες —ιδίως ηλικιωμένους, αγρότες, νησιώτες— το ταχυδρομείο δεν είναι απλώς σημείο συναλλαγής, αλλά καθημερινό σημείο επαφής με το Δημόσιο. Το κλείσιμό του σημαίνει απομόνωση, καθυστέρηση πληρωμών, αλλά και αίσθηση εγκατάλειψης.
2️⃣ Ανισότητα πρόσβασης στις υπηρεσίες
Η ψηφιοποίηση είναι θετική, αλλά δεν είναι λύση για όλους. Στην Ελλάδα του 2025, χιλιάδες πολίτες παραμένουν εκτός ψηφιακής κουλτούρας ή δεν έχουν σταθερή σύνδεση. Έτσι, η εξυπηρέτηση μετατρέπεται σε προνόμιο για λίγους.
3️⃣ Κοινωνικός συμβολισμός της αποχώρησης
Όπως συνέβη με τις τράπεζες και τις ΔΟΥ, το κλείσιμο ενός ΕΛΤΑ στην επαρχία σημαίνει κάτι βαθύτερο: ότι η πολιτεία αποσύρεται. Το Γαύριο, η Νάξος, το Σούλι, η Μάνη, βλέπουν σταδιακά τα σύμβολα της δημόσιας παρουσίας να σβήνουν.
4️⃣ Αποδυνάμωση του κοινωνικού ρόλου του ταχυδρόμου
Ο ταχυδρόμος δεν ήταν ποτέ απλώς διανομέας· ήταν άνθρωπος εμπιστοσύνης, με προσωπική σχέση με την κοινότητα. Η αντικατάστασή του από ιδιωτικές courier αλλοιώνει αυτό το ανθρώπινο στοιχείο.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη περάσει από ανάλογες μεταρρυθμίσεις, αλλά με κοινωνικά αντισταθμίσματα. Στη Γαλλία τα γραφεία της La Poste που έκλεισαν μετατράπηκαν σε «Maisons de Services Publics» — ενιαία σημεία που παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες σε συνεργασία με τους δήμους. Στην Ιταλία τα Poste Italiane έκλεισαν δεκάδες υποκαταστήματα, αλλά άνοιξαν μικρά σημεία εξυπηρέτησης μέσα σε καταστήματα ή φαρμακεία. Στη Γερμανία η Deutsche Post μείωσε τις δαπάνες, αλλά επέκτεινε το δίκτυο μέσω franchise shops, διατηρώντας φυσική παρουσία σε όλη τη χώρα. Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ακόμα ανάλογη θεσμική μέριμνα. Το κενό μεταξύ «οικονομικού εξορθολογισμού» και «κοινωνικής κάλυψης» παραμένει ανοιχτό.
Για να συνδυαστούν βιωσιμότητα και κοινωνική συνοχή, απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις: Συνεργασία με Δήμους και ΚΕΠ, ώστε τα ΕΛΤΑ να λειτουργούν μέσα σε πολυλειτουργικά σημεία εξυπηρέτησης. Διαφάνεια στη διαδικασία επιλογής των υποκαταστημάτων που κλείνουν, με κοινωνικά και γεωγραφικά κριτήρια. Εκπαίδευση πολιτών στην ψηφιακή χρήση, ειδικά των μεγαλύτερων ηλικιών. Επένδυση σε πράσινες μεταφορές (ηλεκτρικά οχήματα, φωτοβολταϊκά), ώστε να μειωθεί το λειτουργικό κόστος χωρίς να περικοπούν υπηρεσίες. Αξιοποίηση της περιουσίας με κοινωνικά ανταποδοτικά προγράμματα, όχι αποκλειστικά εμπορικά.
Η πολιτική του Υπερταμείου στα ΕΛΤΑ επιχειρεί να δώσει οικονομική ανάσα σε έναν οργανισμό που έχει ανάγκη από εκσυγχρονισμό. Όμως, το ερώτημα παραμένει: με ποιο τίμημα; Η αποδοτικότητα δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο σε ισολογισμούς. Το ταχυδρομείο δεν είναι απλώς μια επιχείρηση — είναι κομμάτι της ζωής των κοινοτήτων, ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον πολίτη και την Πολιτεία. Αν η μεταρρύθμιση οδηγήσει σε εγκατάλειψη της περιφέρειας, τότε δεν μιλάμε για εξυγίανση, αλλά για συρρίκνωση της παρουσίας του κράτους εκεί όπου η παρουσία του είναι πιο πολύτιμη. Γιατί, όπως γράφαμε και στο προηγούμενο άρθρο:
Η περιφέρεια δεν είναι “κόστος” — είναι η ψυχή της Ελλάδας.
Για περισότερα διαβάστε εδώ : Υπερταμείο: Όλες οι αλλαγές που φέρνει ο νόμος για τις ΔΕΚΟ και το Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο
Πηγές: https://www.elta.gr/financialStatements / https://www.eliamep.gr/wp-content/uploads/2019/02/Reforms-In-Public-Administration_translation.pdf? / https://media.elta.gr/images/0/0/2025/esg/2024_ELTA_ANNUAL23_EN_V2.pdf
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect