Το Φράγμα Βάιοντ-Η μεγάλη κατολίσθηση στην Ιταλία με 2000 νεκρούς

Listen to this

Μόλις σχεδόν είχε μπεί ο  Οκτώβριος στη βορειοανατολική Ιταλία του 1963,  όταν 1.910 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Έγινε μία μεγάλη κατολίσθηση πίσω από το φράγμα Βάιοντ η οποία προκάλεσε  ένα τεράστιο κύμα νερού ( ένα τσουνάμι στη στεριά) . Λίγο μετά τις 11 το βράδυ της 9ης του μηνός , υπονομευμένη από τις καταρρακτώδεις φθινοπωρινές βροχές, η πλαγιά του όρους Τοκ υποχώρησε και έπεσε με τρομερή ορμή στην τεχνητή λίμνη του Βάιοντ. Το κύμα που δημιουργήθηκε υπερπήδησε με ευκολία το φράγμα, χωρίς να το βλάψει σοβαρά, και όρμησε στο φαράγγι. Δευτερόλεπτα αργότερα έφτασε στο Λονγκαρόνε, σκοτώνοντας δύο χιλιάδες από τις τέσσερις χιλιάδες των κατοίκων του . Σύμφωνα με την επιστημονική και πολιτιστική υπηρεσία της Unesco, το γεγονός αυτό αποτελεί μια από τις χειρότερες ανθρωπογενείς περιβαλλοντικές καταστροφές όλων των εποχών.  Η επιγραφή στο πολεμικό μνημείο της μικρής πόλης υπόσχεται ότι η θυσία όσων έχασαν τη ζωή τους για τη χώρα τους δεν θα ξεχαστεί ποτέ.

Το φράγμα Vajont φαίνεται εδώ πίσω από μια παλιά φωτογραφία του Longarone

Όποιος κοιτάξει πέρα ​​από αυτό, ανατολικά στην κοιλάδα του Piave, θα δεί  ένα λευκό φράγμα, ψηλά στην σχισμή ενός στενού φαραγγιού, με το τσιμεντένιο τοίχο του να αντανακλά τις ακτίνες του ήλιου που δύει. Το φράγμα ονομάζεται Vajont.

Όταν χτίστηκε, ήταν το ψηλότερο φράγμα του είδους του στον κόσμο, αξιοποιώντας τα νερά ενός μικρού ορεινού χείμαρρου για να δημιουργήσει μια λίμνη που θα παράγει υδροηλεκτρική ενέργεια για το μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα της βόρειας Ιταλίας. Αλλά οι μηχανικοί και οι γεωλόγοι αγνόησαν τις προειδοποιήσεις των ντόπιων ότι η γη ήταν ασταθής και ότι το έργο τους είχε προκαλέσει ανησυχητικές σεισμικές κινήσεις.

Αργά το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου 1963, ένα τεράστιο κομμάτι της πλαγιάς του βουνού αποκόπηκε που είχε το μέγεθος μιας μικρής πόλης και βάθους 400 μέτρων. Σαράντα πέντε δευτερόλεπτα αργότερα, τα ορμητικά νερά ταξιδεύοντας με 100 χλμ/ώρα βυθίστηκαν στη νέα τεχνητή λίμνη, δημιουργώντας ένα εσωτερικό τσουνάμι που ανέβηκε πάνω από 200 μέτρα πάνω από το φράγμα πριν πέσει κατακόρυφα προς το Longarone. 

Τόσο ισχυρό ήταν το χτύπημα του νερού που σχεδόν όλα τα θύματα βρέθηκαν γυμνά, ενώ τα ρούχα τους διαλύθηακν σαν να σκίστηκαν από έκρηξη . Το φράγμα μπορεί να μην διαλύθηκε , αλλά το 80% των κατοίκων του Longarone και των γύρω χωριών του δεν έζησαν. Συνολικά, είναι γνωστό ότι έχουν πεθάνει σχεδόν 2.000 άνθρωποι – αλλά ο τελικός αριθμός των νεκρών δεν θα γίνει ποτέ γνωστός. Μόνο 30 από τα παιδιά του Longarone έζησαν . 

Από όλα τα θύματα ταυτοποιήθηκαν μόνο τα 700 για τα οποία υπάρχουν τάφοι για τα πτώματα τα οποία τάφηκαν από τις οικογένειές τους, ενώ πολύ μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των μη  επισημασμένων τάφων των αγνώστων που βρίσκονται ομοιόμορφα παρατεταγμένη στο κοιμητήριο της πόλης

Το Φράγμα Βάιοντ (ή Φράγμα Βαγιόντ) είναι πλέον εγκαταλελειμμένο φράγμα, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1959 στην κοιλάδα του ποταμού Βάιοντ, 100 χιλιόμετρα βόρεια της Βενετίας στην Ιταλία. Είναι ένα από τα υψηλότερα φράγματα στον κόσμο με ύψος 262 μέτρων.

H Κατάρρευση των φραγμάτων στη Ντέρνα to 2023 με το πέρασμα του Daniel

Στις 10–11 Σεπτεμβρίου 2023, δύο φράγματα —το Abu Mansour και το Derna (ή Belad)— κατέρρευσαν στην περιοχή Wadi Derna της ανατολικής Λιβύης, μετά το καταστροφικό πέρασμα της καταιγίδας Daniel. Η κατάρρευση απελευθέρωσε περίπου 30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, προκαλώντας βιβλική πλημμύρα που παρέσυρε ολόκληρες συνοικίες της πόλης Ντέρνα και μετέτρεψε το τοπίο σε χάος. 
Η καταστροφή αυτή θεωρείται η δεύτερη πιο φονική κατάρρευση φραγμάτων στην παγκόσμια ιστορία, μετά την τραγωδία του Banqiao στην Κίνα το 1975.  

Τα δύο φράγματα κατασκευάστηκαν στη δεκαετία του 1970 επί καθεστώτος Μουαμάρ Καντάφι, από τη γιουγκοσλαβική εταιρεία Hidrotehnika-Hidroenergetika, με σκοπό τον έλεγχο πλημμυρών και την άρδευση της γύρω περιοχής..  Το Abu Mansour Dam είχε ύψος 75 μ. και χωρητικότητα 22,5 εκατ. m³. Το Derna Dam είχε ύψος 45 μ. και χωρητικότητα 1,5 εκατ. m³.  Και τα δύο λειτουργούσαν με τύπο υπερχείλισης “bell-mouth spillway”. Ήδη από το 1998 είχαν αναφερθεί ρωγμές, ενώ δεν υπήρξε συντήρηση μετά το 2002, παρότι το κράτος είχε διαθέσει κονδύλια άνω των 2 εκατ. ευρώ το 2012–2013. Έρευνα του Πανεπιστημίου Omar Al-Mukhtar (2022) είχε προειδοποιήσει για «επικείμενο κίνδυνο πλημμύρας» αν δεν γίνουν άμεσες εργασίες συντήρησης.

Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.

YouTube privacy policy

If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.

Accept YouTube Content

🌧️ Η καταιγίδα Daniel

Ο Daniel σχηματίστηκε πάνω από τη Μεσόγειο και προκάλεσε ακραία φαινόμενα σε Ελλάδα και Βαλκάνια πριν πλήξει τη Λιβύη. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2023 έπληξε την περιοχή της Βεγγάζης και κατόπιν τη Ντέρνα με ανέμους 70–80 mph και βροχοπτώσεις 150–240 mm/24 ώρες, ποσότητες εξαιρετικά υψηλές για τα δεδομένα της χώρας.

Οι αρχές είχαν επιβάλει απαγόρευση κυκλοφορίας, εμποδίζοντας πολλούς κατοίκους να φύγουν έγκαιρα. Το Abu Mansour Dam φαίνεται ότι κατέρρευσε πρώτο, απελευθερώνοντας τεράστιους όγκους νερού που κατέκλυσαν το χαμηλότερο Derna Dam· όταν κι αυτό υπέκυψε, το νερό εισήλθε στην πόλη σαν «τσουνάμι». Πάνω από το 25 % της πόλης εξαφανίστηκε, σύμφωνα με τον υπουργό Αεροπορίας της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης.

☠️ Ανθρώπινες απώλειες και ζημιές

Οι αριθμοί διαφέρουν ανά πηγή  Επίσημα στοιχεία: 4.540 νεκροί και 3.297 αγνοούμενοι. ΟΗΕ και τοπικοί αξιωματούχοι: 11.000–20.000 νεκροί· ο δήμαρχος εκτίμησε ότι ίσως χάθηκε το 1/5 του πληθυσμού της πόλης (18–20 χιλ.). Πάνω από 40.000 άτομα εκτοπίστηκαν, ενώ 2.200 κτίρια καταστράφηκαν πλήρως.

Πηγές : The Vaiont (Vajont) landslide of 1963  The Landslide Blog
Ιστορικό Λεύκωμα 1963, σελ. 141, Καθημερινή (1997)  https://en.wikipedia.org/wiki/Derna_dam_collapses

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect