78 Χρόνια από το Πρώτο Πείραμα Σποράς Τυφώνα

Listen to this

Η ιδέα της τροποποίησης του καιρού υπήρξε από τα μέσα του 20ού αιώνα αντικείμενο πειραματισμών, ελπίδων, αλλά και σκεπτικισμού. Η σπορά νεφών, είτε με ξηρό πάγο είτε με ιωδιούχο άργυρο, θεωρήθηκε μέθοδος που θα μπορούσε να επηρεάσει την εξέλιξη νεφικών συστημάτων και να αυξήσει ή να περιορίσει την ένταση φαινομένων. Το 1947 πραγματοποιήθηκε το πρώτο πείραμα σποράς τυφώνα, γνωστό ως Project Cirrus, το οποίο άφησε ισχυρό αποτύπωμα τόσο στη μετεωρολογική επιστήμη όσο και στη δημόσια αντίληψη για την τροποποίηση του καιρού.

Το Πείραμα του 1947 – Project Cirrus

Στις 13 Οκτωβρίου 1947, ένα βομβαρδιστικό B-17 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ διείσδυσε σε τυφώνα περίπου 670 χλμ ανατολικά του Jacksonville και απελευθέρωσε κιλά θρυμματισμένου ξηρού πάγου στα νέφη. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί εάν η εισαγωγή κρυστάλλων θα μπορούσε να πυροδοτήσει μικροφυσικές διεργασίες και να τροποποιήσει τον τυφώνα.

Η θεωρητική βάση προήλθε από τον Vincent Schaefer, ερευνητή στα εργαστήρια της General Electric, ο οποίος το 1946 είχε ανακαλύψει ότι η εισαγωγή ξηρού πάγου σε περιβάλλον με υπέρψυκτο νερό προκαλεί άμεση παγοποίηση. Η ιδέα ότι η μέθοδος αυτή θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην ελεύθερη ατμόσφαιρα οδήγησε σε συνεργασία της GE με το Ναυτικό και το Σώμα Σημάτων του Στρατού, και τη δημιουργία του προγράμματος Project Cirrus.

Η αποστολή περιλάμβανε τρία αεροσκάφη:

• Ένα Β-17 που έκανε τη σπορά,
• Ένα δεύτερο Β-17 που παρακολουθούσε τις νεφικές αλλαγές,
• Ένα Β-29 με τον Schaefer, το οποίο είχε ρόλο ελέγχου και καθοδήγησης.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ρίχτηκαν περίπου 80 λίβρες ξηρού πάγου σε γραμμική διαδρομή 175 χλμ, καθώς και δύο επιπλέον ρίψεις σε μεμονωμένα σωρειτομελανιακά νέφη. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η νέφωση παρουσίασε ενδείξεις διάσπασης και ανάπτυξης.

Οι Απρόβλεπτες Συνέπειες

Την επόμενη μέρα, προς μεγάλη έκπληξη των επιστημόνων, ο τυφώνας είχε μετακινηθεί δυτικότερα κατά περίπου 160 χλμ, πραγματοποιώντας στροφή 135 μοιρών προς τα αριστερά. Στις 15 Οκτωβρίου ο τυφώνας χτύπησε τη Savannah της Georgia, προκαλώντας καταστροφές ύψους 2 εκατομμυρίων δολαρίων και έναν θάνατο.

Η κοινή γνώμη αντέδρασε έντονα, θεωρώντας ότι το πείραμα προκάλεσε την αλλαγή πορείας του τυφώνα. Η θέση της GE έγινε δυσκολότερη όταν ο επικεφαλής του εργαστηρίου, Irving Langmuir, δήλωσε ότι ήταν «99% βέβαιος» πως η σπορά προκάλεσε τη στροφή. Αντίθετα, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία τόνισε ότι υπήρχαν ιστορικά παραδείγματα παρόμοιων αλλαγών πορείας χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση.

Η διαμάχη έπληξε σοβαρά την αξιοπιστία της έρευνας στην τροποποίηση τυφώνων. Η δημόσια υποστήριξη υποχώρησε και για πολλά χρόνια κανείς δεν τολμούσε να συνδέσει τη φράση «σπορά νεφών» με «τυφώνα».

Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.

YouTube privacy policy

If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.

Accept YouTube Content

Από το Cirrus στο STORMFURY

Μια δεκαετία αργότερα, η Εθνική Υπηρεσία Τυφώνων ξεκίνησε περιορισμένες δοκιμές με ιωδιούχο άργυρο, χωρίς όμως δημοσιότητα. Το 1962 εγκαινιάστηκε επίσημα το πρόγραμμα Project STORMFURY, με συνεργασία της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ και του Υπουργείου Άμυνας.

Η υπόθεση εργασίας ήταν ότι με την έγχυση σωματιδίων ιωδιούχου αργύρου σε καταιγιδοφόρα νέφη έξω από το eye wall,  θα ενισχυόταν η σύγκλιση και θα δημιουργείτο νέο εξωτερικό τοίχωμα. Αυτό, μέσω συντηρήσεως της στροφορμής, θα οδηγούσε σε μείωση της έντασης των ανέμων κοντά στο μάτι.

Πράγματι, σε τέσσερις τυφώνες παρατηρήθηκαν μειώσεις της τάξης του 10–30% στους ανέμους, αποτέλεσμα που αρχικά κρίθηκε ενθαρρυντικό. Ωστόσο, η απουσία συνεπών αποτελεσμάτων και οι νέες παρατηρήσεις ότι οι τυφώνες σχηματίζουν φυσικά διπλά τοιχώματα (concentric eyewalls) χωρίς καμία παρέμβαση, αμφισβήτησαν την αξία των ευρημάτων.

Τα Επιστημονικά Συμπεράσματα

Στη δεκαετία του 1980 κατέστη σαφές ότι:

Οι τυφώνες περιέχουν πολύ μικρή ποσότητα υπέρψυκτου νερού ώστε να είναι αποδοτική η σπορά.

Οι φυσικές διαδικασίες, όπως οι κύκλοι σχηματισμού εξωτερικών τοιχωμάτων, μπορούν να μιμηθούν τα αποτελέσματα της σποράς.

Αυτά τα δεδομένα οδήγησαν στη διακοπή του προγράμματος STORMFURY. Σήμερα, η ερευνητική δραστηριότητα του NOAA επικεντρώνεται όχι στην τροποποίηση αλλά στην κατανόηση της δυναμικής των τυφώνων και στη βελτίωση των προβλέψεων.

Η ιστορία της σποράς τυφώνων διδάσκει ότι η φύση διαθέτει μηχανισμούς που συχνά υπερβαίνουν την ανθρώπινη παρέμβαση. Οι πρώτες απόπειρες δημιούργησαν υπερβολικές προσδοκίες αλλά και αντιδράσεις φόβου. Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος μείωσης των καταστροφών από τυφώνες είναι η προσαρμογή και προετοιμασία , οι αυστηροί οικοδομικοί κανονισμοί, η εκπαίδευση του κοινού και η έγκαιρη προειδοποίηση και βελτιωμένη πρόγνωση. Η μελέτη της ατμοσφαιρικής φυσικής συνεχίζει να εξελίσσεται, αλλά η ιδέα ότι μπορούμε να ελέγξουμε ή να αποδυναμώσουμε έναν τυφώνα με απλή παρέμβαση αποδείχθηκε μάλλον ουτοπική.

Πηγές : Barrington S. Havens, History of Project Cirrus Report No. RL-756 (Schenectady, NY: Research Publication Services, July 1952), p. 62-63. / Conrad Mook, Eugene Hoover, and Robert Hoover, “An Analysis of the Movement of a Hurricane off the East Coast of the United States, October 12-14, 1947,” Monthly Weather Review (July 1957): 243-250. / Hugh E. Willoughby, David P. Jorgensen, Robert A. Black, and Stanley L. Rosenthal, “Project STORMFURY : A Scientific Chronicle: 1962-1983” Bulletin of the American Meteorological Society, May 1985, Vol. 66, No. 5

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect