Βρισκόμαστε σε μια περίοδο γεωπολιτικής έντασης, όπου εύλογα διατυπώνονται ανησυχίες σχετικά με τη χρήση ή τα ατυχήματα πυρηνικής φύσεως σε περιοχές όπως το Ιράν. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί εξαρχής ότι —τουλάχιστον άμεσα δεν συντρέχουν σοβαροί λόγοι ανησυχίας για πιθανή διασπορά ραδιενέργειας προς την περιοχή της Ελλάδας.
Η γεωγραφική απόσταση, η φύση της κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και η απουσία συγκεκριμένων επεισοδίων ή ενδείξεων διαρροής, αποτελούν βασικά στοιχεία που μας επιτρέπουν να αντιμετωπίζουμε το θέμα με ψυχραιμία και επιστημονική τεκμηρίωση.
Συγκεκριμένα, η ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην Ανατολική Μεσόγειο ακολουθεί κατά κανόνα δυτικές ή βορειοδυτικές ροές, που ευνοούν τη μεταφορά από την Ελλάδα προς τη Μέση Ανατολή και όχι το αντίστροφο.
Μόνο το υψηλό Ιράν (Iranian High) ευνοεί βορειοανατολικούς ή ανατολικούς ανέμους στα κατώτερα στρώματα, ειδικά στο έδαφος , ενώ η μεταφορά προς την Ελλάδα είναι πιθανότερη όταν επικρατούν ανατολικοί ή νοτιοανατολικοί άνεμοι σε μεσαία και ανώτερα στρώματα — συνθήκες πολύ σπάνιες . Ακόμη και σε περίπτωση έκλυσης ραδιενέργειας, η μεταφορά της προς τη χώρα μας απαιτεί πολύ ειδικές μετεωρολογικές συνθήκες, που σπανίως παρατηρούνται και δύσκολα διαρκούν αρκετές ημέρες. Αν η έκλυση είναι επιφανειακή και χαμηλής έντασης, δύσκολα θα επηρεάσει την Ελλάδα. Η κλιματική πιθανότητα τέτοιας μεταφοράς είναι χαμηλή και θεωρητικά μόνο υπαρκτή, την άνοιξη και το καλοκαίρι.
HYSPLIT -ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΡΥΠΩΝ- ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Σε έναν κόσμο όπου η ανάγκη για έγκαιρη και ακριβή πρόγνωση της μεταφοράς ρύπων και επικίνδυνων ουσιών γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμη, το HYSPLIT (Hybrid Single-Particle Lagrangian Integrated Trajectory) του NOAA ξεχωρίζει ως ένα από τα πιο αξιόπιστα και ευέλικτα εργαλεία που διαθέτει η επιστημονική κοινότητα. Αναπτύχθηκε από το Air Resources Laboratory των Ηνωμένων Πολιτειών με σκοπό να υποστηρίξει την πρόβλεψη και ανάλυση της διασποράς σωματιδίων, αερίων και αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα. Είτε πρόκειται για ηφαιστειακή τέφρα, ραδιενεργό νέφος, καπνό από πυρκαγιές ή βιομηχανικούς ρύπους, το HYSPLIT μπορεί να υπολογίσει με εντυπωσιακή ακρίβεια τόσο την κατεύθυνση όσο και την κατανομή συγκεντρώσεων στην ατμόσφαιρα, βασισμένο σε πραγματικά μετεωρολογικά δεδομένα.
Η δύναμη του HYSPLIT έγκειται στη δυνατότητα να εκτελεί τόσο forward (πρόβλεψη μεταφοράς) όσο και backward (ανίχνευση προέλευσης) τροχιές, προσαρμοσμένες στο ύψος, τον χρόνο και τη γεωγραφική θέση ενδιαφέροντος. Το μοντέλο χρησιμοποιείται καθημερινά από οργανισμούς ανά τον κόσμο – από εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες έως ακαδημαϊκά ιδρύματα και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας. Πέρα από την επιστημονική του εγκυρότητα, το HYSPLIT είναι διαθέσιμο δωρεάν, με online διεπαφή που επιτρέπει τη χρήση του ακόμη και από μη ειδικούς, καθώς και έκδοση για τοπική εγκατάσταση που υποστηρίζει πιο σύνθετες αναλύσεις. Σε μια εποχή όπου οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι δεν γνωρίζουν σύνορα, το HYSPLIT αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την πρόβλεψη, πρόληψη και διαχείριση κρίσιμων περιστατικών που σχετίζονται με την ποιότητα της ατμόσφαιρας και τη δημόσια υγεία. Το HYSPLIT mπορεί να μοντελοποιήσει συγκέντρωση ρύπων σε 3D. Δέχεται παγκόσμια μετεωρολογικά δεδομένα (GFS, GDAS, ECMWF). Eίναι διαθέσιμο και: Online στην παρακάτω διεύθυνση :
https://www.ready.noaa.gov/HYSPLIT.php
Εναλλακτικά/Συμπληρωματικά Εργαλεία. Ένα από αυτά είναι το FLEXPART ένα πολύ καλό μοντέλο διασποράς που χρησιμοποιεί το ECMWF, αλλά θέλει τεχνική κατάρτιση, το SILAM το οποίο χρησιμοποιείται από τη Φινλανδία για πρόγνωση διασποράς ρύπων και ραδιενεργών ουσιών (όπως έγινε με την Φουκουσίμα) και το Windy με το ECMWF, για να βλέπoυμε οπτικά πού πάνε τα ρεύματα (σε 850, 700, 500 hPa). 
Πρόταση Χρήσης HYSPLIT -Πώς να το αναπαράγεις μόνος σου (Online HYSPLIT)
Επίλεξε το σημείο εκπομπής (π.χ. Natanz, Ιράν). Επέλεξε διάρκεια 72 ωρών. Χρησιμοποίησε GFS 0.25° και δες τα trajectories από που περνούν.
-
Μπες στο: https://www.ready.noaa.gov/HYSPLIT.php 2. Πήγαινε: “Run HYSPLIT Model” > “Trajectory Model” 3. Start Location: Lat:
33.725Lon:51.724. Trajectory Direction: Forward 5. Start Height(s):0,500, 1500m 6. Start Date/Time:2025 06 22 06 7.Run Duration:72hours ( ή όσες επιλέξεις) 8. Meteorology:GFS 0.25 degree 9Εκτέλεσε το και κατέβασε το KML ή PNG για απεικόνιση.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να γνωρίζετε ότι οι επιστημονικοί φορείς της χώρας μας διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία πρόγνωσης και παρακολούθησης, και είναι σε θέση να παρέχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις και έγκαιρη πληροφόρηση. Η ενημέρωση, η γνώση και η ψυχραιμία είναι οι πιο αποτελεσματικές “ασπίδες” απέναντι στον φόβο , απ’ όπου αυτός κι αν προέρχεται .
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
Πηγή: Hysplit Model NOAA