Γιατί τα μελτέμια μας φέρνουν και καλές ψαριές

Listen to this

Υψηλές θερμοκρασίες στη θάλασσα επικρατούν το τελευταίο χρονικό διάστημα σε μέρος της Κεντρικής Μεσογείου και στο Ιόνιο  , ενώ αντίθετα οι ισχυροί βοριάδες που επικρατούν τις τελευταίες ημέρες στο Αιγαίο έχουν διατηρήσει τη θερμοκρασία σε επίπεδα κοντά στους 20 με 22 βαθμούς Κελσίου . Υψηλότερες τιμές υπάρχουν κοντά στους 24-25 βαθμούς στα Δωδεκάνησα το ΒΔ Αιγαίο και το Ιόνιο.

Πριν αρχίσουμε να παραπονιόμαστε γιατί στο Βόρειο Αιγαίο ή στις Κεντρικές και Βόρειες Κυκλάδες  τα νερά είναι ακόμη κρύα λόγω των μελτεμιών,  ας δούμε πόσο καλό μας κάνουν τα μελτέμια,  καθώς προκαλούν εξαναγκασµένη άνοδο ψυχρών και πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά νερών από τα βαθύτερα στρώµατα στην επιφάνεια.

Γιατί τα μελτέμια φέρνουν και καλές ψαριές ! 

1 . ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ

Όλοι γνωρίζουμε οτι σημαντικός παράγοντας που προκαλεί τις χαμηλότερες θερμοκρασίες  σε τοπικό επίπεδο οφείλεται στο οτι τα επιφανειακά νερά έρχονται απο περιοχές όπου υπάρχουν μεγάλες απορροές ποταμών όπως στη Μαύρη θάλασσα . Όμως  ο σημαντικότερος λόγος είναι οτι δημιουργείται άνοδος των υπογείων υδάτων από μεγαλύτερα βάθη λόγω του φαινομένου  της άντλησης (Upwelling) στις παράκτιες περιοχές . Αυτή καλείται  µεταφορά Ekman .

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ 

Αν για παράδειγμα άνεμος βόρειας συνιστώσας πνέει σε παράκτια περιοχή παράλληλα στην ακτογραμμή και έχει στα αριστερά του την χέρσο, τότε τα νερά θα παρασυρθούν προς τα δεξιά. Αυτό δημιουργεί µια ταπείνωση στην επιφάνεια της θάλασσας κοντά την ακτή. Τότε για να αποκατασταθεί η ισορροπία αντλούνται νερά από τα βαθύτερα στρώματα προς την επιφάνεια. Τα νερά που αντλούνται δεν προέρχονται από πολύ μεγάλο βάθος αλλά από τα 300 ως τα 500m , τα οποία ωστόσο είναι αρκούντως τόσο ψυχρά ώστε να μπορούν να καταγραφούν από τους δορυφόρους .

Ο άνεμος, εκτός από τα κύματα που δημιουργεί , παρασύρει το επιφανειακό νερό µε την τριβή που ασκεί στην επιφάνεια της θάλασσας. Η διεύθυνση της κίνησης του νερού, δεν ταυτίζεται µε τη διεύθυνση του ανέμου. Η τριβή του ανέμου σε συνδυασμό µε τη δύναμή Coriolis παρασύρουν τα νερά, και τα εκτρέπουν προς τα δεξιά στο βόρειο ημισφαίριο. Καθώς η κίνηση µεταδίδεται σε βάθος, το κάθε στρώμα παρασύρει µε τριβή το επόμενο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη συνεχή εκτροπή προς τα δεξιά της κίνησης των βαθύτερων στρωμάτων, µε ταυτόχρονη εκθετική µείωση της ταχύτητας.

Το φαινόμενο αυτό µελετήθηκε από τον Ekman, ο οποίος προσδιόρισε την κίνηση κάθε στρώµατος στο βάθος. Το αποτέλεσµα γίνεται εµφανές αν κατασκευάσουµε ένα τρισδιάστατο σχήµα και τοποθετήσουµε σε ένα κάθετο άξονα, τα ανύσµατα της ταχύτητας του νερού στα διάφορα βάθη, τότε αυτά σχηµατίζουν ένα σπιράλ.  Το επιφανειακό τµήµα του σπιράλ είναι µεγαλύτερο και βαίνει µειούµενο εκθετικά µε το βάθος, ώσπου  σβήνει. Παρόµοια συµπεριφορά συµβαίνει και όταν το βάθος του νερού είναι µικρό και δεν µπορεί να αναπτυχθεί πλήρως το σπιράλ του Ekman. Η τριβή του νερού στον πυθµένα προξενεί επιβράδυνση, µε αποτέλεσµα την προς τα αριστερά απόκλιση της κίνησης των βαθύτερων στρωµάτων και αναστροφή του σπιράλ (στο βόρειο πάντα ηµισφαίριο).

Έτσι στα ρηχά νερά η µέση διεύθυνση της κίνησης του νερού έχει πολύ µικρή απόκλιση από τη διεύθυνση του ανέµου.

Η άντληση, ή upwelling όπως είναι διεθνώς γνωστή, είναι ένα πολύ σηµαντικό φαινόµενο για την επαύξηση της ζωής στις περιοχές που συµβαίνει και συνίσταται στην εξαναγκασµένη άνοδο ψυχρών και πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά νερών από τα βαθύτερα στρώµατα στην επιφάνεια. Στην ελληνική βιβλιογραφία συναντάται και σαν ανάδυση ή ανάβλυση. Θεωρούµε πιο πετυχηµένο το όρο άντληση γιατί πρόκειται για εξαναγκασµένη άνοδο νερών από το βάθος.

Το φαινόµενο αυτό συµβαίνει σε συγκεκριµένες παράκτιες περιοχές αλλά και στον ανοικτό ωκεανό, κυρίως στην ζώνη του ισηµερινού. Οι ψυχρές θαλάσσιες µάζες που έρχονται στην επιφάνεια επηρεάζουν επίσης και το κλίµα των γειτονικών περιοχών. Η ζωή στα βαθύτερα στρώµατα της θάλασσας είναι πιο περιορισµένη από ότι στην επιφάνεια. Έτσι τα θρεπτικά συστατικά βρίσκονται σε σχετική αφθονία γιατί δεν υπάρχουν αρκετοί οργανισµοί να τα καταναλώσουν. Όταν λοιπόν τα νερά αυτά µε το φαινόµενο της άντλησης έρθουν στην επιφάνεια τροφοδοτούν µε θρεπτικά συστατικά τον βιολογικό κύκλο, µε αποτέλεσµα τη µεγάλη παραγωγικότητα των περιοχών αυτών.

Το µεγαλύτερο ποσοστό της παγκόσµιας αλιείας προέρχεται από περιοχές όπου συµβαίνει upwelling παρά του ότι αντιπροσωπεύουν µόνο το 3% της επιφάνειας των ωκεανών.

2. Η ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΛΤΕΜΙΟΥ ΜΕ ΠΙΕΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 1015 hPa ΓΙΑ ΚΑΛΕΣ ΨΑΡΙΕΣ

Βασικό και μεγάλο ρόλο στην όρεξη αλλά και το γυάλωμα των ψαριών παίζει η βαρομετρική πίεση. Oι πηγές μας όμως  χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Απλές, βασισμένες σε παρατήρηση/ημερολόγια χωρίς ισχυρή επιστημονική στήριξη και επιστημονικές μελέτες και αναλύσεις (Ross, Manns) που καταλήγουν ότι η βαρομετρική πίεση δεν είναι καθοριστικός παράγοντας από μόνη της, αλλά παίζει δευτερεύοντα ρόλο μαζί με άλλες καιρικές συνθήκες. Σε ένα άρθρο πρακτικών συμβουλών, ο Woelfel δίνει υπόσταση στη βιολογική πτυχή: τα ψάρια αισθάνονται τις μεταβολές πίεσης μέσω της πνευστικής κύστης και των πλευρικών γραμμών, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει απευθείας τη θέση και τη συμπεριφορά τους. Περιγράφει πώς η πίεση μεταβάλλει τη συμπεριφορά των μικρόψαρων και, κατά συνέπεια, των αρπακτικών πάνω στην τροφική αλυσίδα .

ΑΠΛΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι ιδανικές συνθήκες κατά πολλούς ψαράδες σημιουργούνται αν η βαρομετρική πίεση είναι πάνω από 1010 bar με κορυφή 1018-20 bar  , όπως συμβαίνει οταν έχουμε διάταξη μελτεμιού και σε καλό συνδυασμό του  φεγγαριού  και της παλίρροιας, τότε τα ψάρια θα είναι στα ρηχά και με αυξημένη την όρεξη. Αν όμως η βαρομετρική πίεση είναι χαμηλή τότε τα ψάρια τα πιάνει “πονοκέφαλος” , κάποιοι μπορεί να γελάσετε με αυτό, μα έτσι ακριβώς συμβαίνει και ο λόγος είναι ότι φουσκώνει η κύστη ισορροπίας  (νιτρική κύστη) που έχουν τα ψάρια πίσω από τον εγκέφαλο λόγω της χαμηλής εξωτερικής πίεσης στην επιφάνεια της θάλασσας και χάνουν την όρεξή τους. Έτσι τραβιούνται σε βαθύτερα νερά για να την εξισορροπήσουν, οπότε… εμείς οι ψαράδες της παραλίας κάνουμε απλώς τα δολώματά μας μπάνιο απορώντας γιατί δεν τρώνε τα ψάρια.

Να το διάγραμμα! Δείχνει πώς μεταβάλλεται η βαρομετρική πίεση μέσα σε 7 ημέρες και πώς (κατά προσέγγιση) επηρεάζεται η δραστηριότητα των ψαριών: Όταν η πίεση πέφτει απότομα (Τρίτη → Πέμπτη), τα ψάρια έχουν χαμηλή ή πολύ χαμηλή δραστηριότητα. Όταν η πίεση σταθεροποιείται και ανεβαίνει ξανά (Παρασκευή → Κυριακή), τα ψάρια γίνονται πιο ενεργά — ιδανικές μέρες για ψάρεμα.

• Αν δειτε ραγδαία πτώση πίεσης (π.χ. 1015 → 1005 hPa μέσα σε λίγες ώρες), είναι ένδειξη ότι τα ψάρια δεν θα φάνε.

• Μην πηγαίνετε για ψάρεμα λίγο πριν από μεγάλη κακοκαιρία.

• Ιδανικά, ψαρεύετε την επομένη μιας καταιγίδας, όταν αρχίζει να ανεβαίνει ξανά η πίεση.

Καλές ψαριές και καλά μπάνια.

 

 

Πηγή : http://www.geo.auth.gr/courses/gge/gge768e/E_OCEAN_ALBANAKIS/PDF_/KEF_6_PEYMATA.pdf