Τσάμικος και 25η Μαρτίου

Στα κακοτράχαλα τα βουνά

με το σουράβλι και το ζουρνά

πάνω στην πέτρα την αγιασμένη

χορεύουν τώρα τρείς αντρειωμένοι.

Ο Νικηφόρος κι ο Διγενής

κι ο γιός της Άννας της Κομνηνής.

Δική τους είναι μιά φλούδα γής

μα εσύ Χριστέ μου τους ευλογείς

για να γλιτώσουν αυτή τη φλούδα

απ’ το τσακάλι και την αρκούδα.

Δες πως χορεύει ο Νικηταράς

κι αηδόνι γίνεται ο ταμπουράς.

Από την Ήπειρο στο Μοριά

κι απ’ το σκοτάδι στη λευτεριά

το πανηγύρι κρατάει χρόνια

στα μαρμαρένια του χάρου αλώνια.

Κριτής κι αφέντης είν’ ο Θεός

και δραγουμάνος του ο λαός.

………………….

Τον Τσάμικο τον έγραψε ο Νίκος Γκάτσος, τον μελοποίησε ο Μάνος Χατζιδάκις και τον ερμήνευσε ο Μανώλης Μητσιάς το 1976.

Στις αρχές του 1976, ο Μάνος Χατζιδάκις ξεκίνησε να γράφει μουσική για ένα νέο κύκλο τραγουδιών πάνω σε στίχους του Νίκου Γκάτσου – στενού συνεργάτη και φίλου του – με τίτλο «Αθανασία», προορισμένο για τη φωνή του Μανώλη Μητσιά. Την τελευταία στιγμή όμως, προέκυψε και η συμμετοχή της Δήμητρας Γαλάνη κι επειδή δεν υπήρχε χρόνος ν’ αλλάξουν οι τόνοι αφού οι ορχήστρες είχαν πλέον γραφτεί, η ερμηνεύτρια αναγκάστηκε να τραγουδήσει στους τόνους του Μητσιά…

Κάποιο πρωί, ο ερμηνευτής πήγε στο σπίτι του Γκάτσου με σκοπό να πάρει ορισμένους στίχους για το δίσκο. Εν συνεχεία, πέρασε από εκείνο του Χατζιδάκι για να τον πάρει και να πάνε στο στούντιο της Columbia, ούτως ώστε ο συνθέτης με βάση τους στίχους να γράψει κάποια από τα τραγούδια. Κατά τα ειωθότα, ο δημιουργός παρέμεινε αμίλητος καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής ως εκεί, καθώς δεν είχε κοιμηθεί καλά και ήταν αγουροξυπνημένος. Εκείνη την εποχή ήτανε διευθυντής στο Γ’ πρόγραμμα του ραδιοφώνου της ΕΡΤ κι έτσι ο χρόνος ξεκούρασής του ήταν ελάχιστος.

Φτάνοντας στο στούντιο, ο Μητσιάς έδειξε έναν από τους στίχους στον δημιουργό που είχε τίτλο «Τσάμικος». Ο Χατζιδάκις απόρησε, καθώς δε μπόρεσε ν’ αντιληφθεί το νόημα της λέξης και ζήτησε από τον ερμηνευτή και το Νότη Μαυρουδή – που θα έπαιζε κιθάρα στις ηχογραφήσεις – να καθίσουν στο μπαρ της εταιρείας και να πιουν ένα καφέ μέχρι να τους ειδοποιήσει. Παράλληλα, πήρε μαζί του τον Θανάση Πολυκανδριώτη – που θα έπαιζε μπουζούκι στο δίσκο – κι ανέβηκαν οι δυο τους στο στούντιο. Εκεί, του ζήτησε να του παίξει ορισμένα τσάμικα ώστε να θυμηθεί το ρυθμό τους και ν’ αρχίσει σιγά-σιγά να γράφει τη μουσική γι’ αυτούς τους στίχους. Έτσι κι έγινε, οπότε ο Χατζιδάκις έγραψε το «Τσάμικο» μέσα σε πολύ λίγα λεπτά και φώναξε τον Μητσιά ν’ ανέβει στο στούντιο για πρόβα!

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε, συμπεριλήφθηκε στην «Αθανασία» και …πέρασε σ’ αυτήν, καθώς πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα κομμάτια που γραφτήκανε ποτέ. Γεμάτο Ελλάδα από την αρχή ως το τέλος τόσο από τη μουσική, όσο κι από τους μοναδικούς στίχους του. Έτσι κι αλλιώς, όλος ο δίσκος είναι ένας εκ των κορυφαίων όλων των εποχών για την ελληνική μουσική και βασικός «συντελεστής» γι’ αυτό είναι και ο «Τσάμικος», που ίσως είναι πιο γνωστός στον κόσμο από την πρώτη φράση του («Στα κακοτράχαλα τα βουνά»)…

Πηγή : @Exarxeiacity