Η αναζήτηση της υψηλότερης θερμοκρασίας σε έναν προγνωστικό χάρτη μπορεί να γίνει εύκολα και χειροκίνητα. Με λίγη υπομονή, ένας φίλος του καιρού μπορεί να μεγεθύνει τον χάρτη μιας εφαρμογής, να εξετάσει διαφορετικές περιοχές και να προσπαθήσει να εντοπίσει τη μεγαλύτερη τιμή. Αυτή η διαδικασία, όμως, παραμένει αποσπασματική και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το μάτι του χρήστη.
Στη δική μας πλατφόρμα επιλέξαμε μια πιο συστηματική και επαγγελματική προσέγγιση. Αναπτύξαμε ειδικό λογισμικό που εξετάζει αυτόματα κάθε διαθέσιμο σημείο του αριθμητικού πλέγματος των ECMWF, GFS και ICON-EU, αποκλειστικά μέσα στα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας. Για κάθε ημέρα εντοπίζονται η υψηλότερη θερμοκρασία, η ώρα εμφάνισής της και η ακριβής θέση της, ενώ παράλληλα καταγράφονται και οι διαφορές ανάμεσα στα τρία μοντέλα. Στόχος μας δεν είναι να προβάλουμε απλώς τον μεγαλύτερο αριθμό ούτε να δημιουργήσουμε εντυπώσεις. Θέλουμε να αποτυπώνουμε με διαφάνεια τι δείχνει κάθε μοντέλο, πού συμφωνούν οι προγνώσεις και πού παραμένει ουσιαστική αβεβαιότητα. Έτσι, η ενημέρωση δεν βασίζεται σε μια μεμονωμένη ακραία τιμή, αλλά σε συγκριτική αξιολόγηση, τεχνικό έλεγχο και μετρημένη μετεωρολογική ερμηνεία. Η μέθοδος αυτή είναι χρήσιμη για μια γρήγορη εικόνα, και εξασφαλίζει σε μαγάλο βαθμό ότι έχει ελεγχθεί συστηματικά ο ελληνικός χώρος. Μικρές περιοχές, μεμονωμένα grid points ή τοπικές μέγιστες μπορεί εύκολα να παραλειφθούν.
Για κάθε ημέρα καταγράφηκαν:
- η υψηλότερη θερμοκρασία κάθε μοντέλου,
- η ώρα κατά την οποία εμφανίζεται,
- οι ακριβείς συντεταγμένες του αντίστοιχου grid point,
- καθώς και η διαφορά ανάμεσα στην υψηλότερη και τη χαμηλότερη εκτίμηση των μοντέλων.
Οι τιμές αυτές Είναι οι υψηλότερες προγνωστικές τιμές που εντοπίζονται στο πλέγμα κάθε μοντέλου και πρέπει πάντοτε να ερμηνεύονται μαζί με την ανάλυση, την τοπογραφία και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής.
Πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα στην πλατφόρμα μας
Στην ανανεωμένη ιστοσελίδα μας, οι πενθήμερες προγνώσεις των πόλεων βασίζονται κυρίως στο ICON-EU, το οποίο διαθέτει υψηλότερη χωρική ανάλυση και μπορεί να αποδώσει καλύτερα αρκετά από τα τοπικά χαρακτηριστικά του ελληνικού ανάγλυφου.
Στην πανελλαδική πρόγνωση 5 ημερών , όμως, δεν ακολουθούμε μηχανικά ένα μόνο μοντέλο. Οι χάρτες που προβάλλονται επιλέγονται έπειτα από αξιολόγηση του συνοπτικού πεδίου, της συνέπειας των διαδοχικών runs και της συμπεριφοράς των ECMWF, GFS και ICON-EU. Παράλληλα, παρουσιάζουμε καθαρά τις μεταξύ τους διαφορές. Ο πολίτης δεν πρέπει να βλέπει μια μοναδική τιμή ως βεβαιότητα, όταν τα ίδια τα αριθμητικά μοντέλα εμφανίζουν απόκλιση δύο ή τριών βαθμών.
Η εικόνα του επόμενου πενθημέρου
Σάββατο 11 Ιουλίου
Για την πρώτη ημέρα του πενθημέρου, τα τρία μοντέλα παρουσιάζουν σχετικά καλή συμφωνία. Το ECMWF δίνει μέγιστη περίπου 34,5°C, ενώ τα GFS και ICON-EU ανεβάζουν τις υψηλότερες τιμές στους 35,7°C και 35,8°C αντίστοιχα. Το εύρος των προβλέψεων περιορίζεται μόλις στους 1,2°C, γεγονός που δείχνει ότι η γενική θερμοκρασιακή εικόνα θεωρείται αρκετά καλά προσδιορισμένη. Ωστόσο, τα σημεία των μεγίστων δεν συμπίπτουν: το GFS τοποθετεί την υψηλότερη τιμή στη βόρεια ηπειρωτική χώρα, ενώ ECMWF και ICON-EU την εντοπίζουν στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.
Κυριακή 12 Ιουλίου
Την Κυριακή η αβεβαιότητα αυξάνεται αισθητά. Το ECMWF περιορίζει τη μέγιστη περίπου στους 35,4°C, ενώ το GFS φθάνει τους 38,0°C και το ICON-EU τους 38,4°C. Η διαφορά των μοντέλων ανέρχεται στους 3,0°C, τη μεγαλύτερη του πενθημέρου. Παράλληλα, διαφοροποιείται και η θέση της θερμότερης περιοχής. ECMWF και GFS συγκλίνουν περισσότερο προς τη βόρεια και κεντρική ηπειρωτική χώρα, ενώ το ICON-EU εντοπίζει υψηλότερη τιμή νοτιότερα, στον κεντρικό ηπειρωτικό κορμό στην περιοχή της Αργολίδας (πιθανόν λαμβάνοντας υπόψιν του τον καταβατικό ΒΔ άνεμο). Η ημέρα αυτή απαιτεί πιο προσεκτική παρακολούθηση, καθώς η τελική θερμοκρασία θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την ένταση των ανέμων, την υγρασία και τις τοπικές συνθήκες.
Δευτέρα 13 Ιουλίου
Τη Δευτέρα η διασπορά παραμένει σημαντική. Το ECMWF δίνει περίπου 36,1°C, το GFS 36,9°C, ενώ το ICON-EU ανεβάζει τη μέγιστη στους 38,7°C. Το εύρος φθάνει τους 2,6°C. Το GFS τοποθετεί το μέγιστο στη δυτική ηπειρωτική Ελλάδα (στην περιοχή του Αγρινίου) , ενώ ECMWF και ICON-EU το εντοπίζουν στο νοτιοανατολικό Αιγαίο στην περιοχή της Ανατολικής Ρόδου όπου και σήμερα είχαμε υψηλές τιμές λόγω τοπικών συνθηκών) .Η γεωγραφική αυτή διαφορά είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την τιμή. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο πόσους βαθμούς προβλέπει ένα μοντέλο· πρέπει να εξετάζουμε πού και υπό ποιες συνθήκες τους προβλέπει.
Τρίτη 14 Ιουλίου
Την Τρίτη τα μοντέλα μεταφέρουν τις υψηλότερες θερμοκρασίες κυρίως προς τη δυτική και βόρεια ηπειρωτική χώρα. Το ECMWF προβλέπει μέγιστη περίπου 35,8°C, το ICON-EU 36,9°C και το GFS 37,9°C. Η συνολική διαφορά περιορίζεται στους 2,1°C. Το GFS εμφανίζεται θερμότερο, ιδιαίτερα στη βόρεια Ελλάδα, ενώ ECMWF και ICON-EU κινούνται σε περισσότερο συγκρατημένα επίπεδα. Η εικόνα αυτή δείχνει μεν αξιόλογη ζέστη, όχι όμως ένα ενιαίο και ακραίο θερμοκρασιακό σενάριο για όλη τη χώρα.
Τετάρτη 15 Ιουλίου
Την τελευταία ημέρα του πενθημέρου η τάση ανόδου γίνεται πιο εμφανής στα GFS και ICON-EU. Το ECMWF παραμένει χαμηλότερα, με μέγιστη περίπου 36,3°C, ενώ το GFS φθάνει τους 39,1°C και το ICON-EU τους 39,3°C. Το εύρος των μοντέλων ανέρχεται στους 2,9°C. Τα GFS και ICON-EU συγκλίνουν τόσο ως προς την τιμή όσο και ως προς τη θέση της υψηλότερης θερμοκρασίας, στη βόρεια ηπειρωτική χώρα. Το ECMWF παραμένει αισθητά πιο ήπιο και εντοπίζει τη μέγιστη στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Η σύγκλιση δύο μοντέλων κοντά στους 39°C αποτελεί ένα στοιχείο που πρέπει να παρακολουθείται, χωρίς όμως να μετατρέπεται από τώρα σε βεβαιότητα.
Δεν κυνηγάμε την ακραία τιμή
Η υψηλότερη τιμή ενός μοντέλου δεν είναι απαραίτητα και η πιο αντιπροσωπευτική θερμοκρασία μιας ευρύτερης περιοχής. Ένα μεμονωμένο grid point μπορεί να επηρεάζεται από την απόδοση του υψομέτρου στο μοντέλο, την κατεύθυνση και ένταση του ανέμου, καταβατικές κινήσεις, την ξηρότητα του εδάφους, την παρουσία νέφωσης, ή τη διαφορετική αναπαράσταση της ακτογραμμής και του αναγλύφου. Αντίστοιχα, μια πραγματική μέτρηση μπορεί τοπικά να είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη εξαιτίας της θέσης του σταθμού, του αστικού περιβάλλοντος ή άλλων μικροκλιματικών παραγόντων. Για τον λόγο αυτό δεν προβαίνουμε σε εντυπωσιακές ανακοινώσεις ακραίων θερμοκρασιών, όπως συχνά γίνεται με την επιλογή της υψηλότερης διαθέσιμης τιμής από οποιοδήποτε μοντέλο ή ακόμη και από πραγματικές μετρήσεις . Επιλέγουμε έναν περισσότερο μετρημένο και ισορροπημένο λόγο. Η ουσία της πρόγνωσης δεν είναι να αναζητούμε τον μεγαλύτερο αριθμό, αλλά να εκτιμούμε ποιο σενάριο είναι πιθανότερο, πόσο συμφωνούν τα μοντέλα, πού συγκλίνουν γεωγραφικά, και πόσο μπορεί να μεταβληθεί η τελική εικόνα.
Με τα σημερινά δεδομένα, το θερμότερο διάστημα φαίνεται να διαμορφώνεται κυρίως προς το τέλος του πενθημέρου, με τα GFS και ICON-EU να προσεγγίζουν τοπικά τους 39°C, ενώ το ECMWF παραμένει γενικά πιο συγκρατημένο. Πρόκειται για τάση που θα επανεκτιμάται καθημερινά, καθώς η θέση και η ένταση των θερμότερων περιοχών μπορούν ακόμη να μεταβληθούν. Θα εκτιμούσαμε ιδιαιτέρως την επίσκεψή σας στην ιστοσελίδα μας το kolydas.eu. Είμαστε ανοιχτοί στις παρατηρήσεις σας και στα σχόλια σας που μπορείτε να γράψετε στον χώρο που υπάρχει μετά το τέλος του άρθρου .
Με εκτίμηση .
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.