Σε μια εποχή όπου η έγκαιρη και κατανοητή μετεωρολογική ενημέρωση θα έπρεπε να αποτελεί βασικό εργαλείο για κάθε πολίτη και ιδιαίτερα για όσους ταξιδεύουν στη θάλασσα, η αναζήτηση χρήσιμης πληροφορίας γίνεται συχνά δυσκολότερη από όσο θα έπρεπε. Όταν η επίσημη ενημέρωση δεν είναι εύκολα προσβάσιμη, αναλυτική και προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες του ταξιδιώτη, ο πολίτης καταφεύγει αναγκαστικά σε αυτοματοποιημένες εφαρμογές και απευθείας προβολές αριθμητικών μοντέλων. Τα εργαλεία αυτά δεν είναι επίσημες προγνώσεις και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως υποκατάστατο της επιστημονικής αξιολόγησης ή των οδηγιών των αρμόδιων αρχών. Παρ’ όλα αυτά, όταν γνωρίζουμε πώς να τα διαβάσουμε και κυρίως πώς να συνδυάσουμε σωστά τον χρόνο, τη θέση και τη διαδρομή μας, μπορούν να προσφέρουν πολύτιμη πρακτική βοήθεια.
Ας δούμε λοιπόν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: πώς μπορούμε, μέσα από την πλατφόρμα Windy, να σχεδιάσουμε το ταξίδι Ραφήνα–Άνδρος–Τήνος και να παρακολουθήσουμε την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, σε μποφόρ, όχι γενικά για το Αιγαίο, αλλά κατά μήκος της ίδιας της πορείας του πλοίου και στις ώρες που αυτό θα βρίσκεται σε κάθε σημείο της διαδρομής.
Από υπολογιστή — ο ευκολότερος τρόπος
- Άνοιξε το Windy.com.
- Πήγαινε στη Ραφήνα και κάνε δεξί κλικ → Distance & planning ( απόσταση και σχεδιασμός) .
- Βάλε διαδοχικά σημεία:
Ραφήνα → στενό Καφηρέα/πορεία πλοίου → Άνδρος → Τήνος. - Στο κάτω παράθυρο επίλεξε Boat.
- Δήλωσε την ταχύτητα του πλοίου σε knots.( συνήθως 19 knots)
- Δήλωσε την ημερομηνία και ώρα αναχώρησης.( στο παράδειγμα έχουμε την ερχόμενη Πέμπτη)
- Στις ρυθμίσεις μονάδων του ανέμου επίλεξε Bft – Beaufort. Η μονάδα Beaufort υποστηρίζεται από το Windy και μπορεί να επιλεγεί από τις ρυθμίσεις των μονάδων ανέμου.
Έτσι, το διάγραμμα της διαδρομής θα σου δείχνει την εξέλιξη του καιρού στη θέση όπου εκτιμάται ότι θα βρίσκεται το πλοίο εκείνη την ώρα, και όχι απλώς έναν στατικό χάρτη ανέμου.
Στην εφαρμογή κινητού η λογική είναι παρόμοια: το Route Planner είναι διαθέσιμο, δημιουργείς waypoints μετακινώντας τον χάρτη και επιλέγεις Boat.
Στη δική μας περίπτωση, βάζουμε περισσότερα ενδιάμεσα σημεία, ώστε να ξεχωρίζουν καθαρά: Ραφήνα – έξοδος Ευβοϊκού – Καφηρέας – Γαύριο – Άνδρος/στενό Άνδρου–Τήνου – Τήνος.
Έτσι θα μπορούμε να δούμε πολύ καλύτερα τη διαφορά του ανέμου στα επιμέρους τμήματα της διαδρομής, ειδικά στον Καφηρέα και στο στενό Άνδρου–Τήνου, αντί να πάρουμε μία γενική τιμή για όλο το ταξίδι. Μπορούμε επίσης να το κάνουμε ακόμη καλύτερα αν φτιάξουμε δικό μας μικρό εργαλείο «Ραφήνα–Άνδρος–Τήνος» που, με ώρα αναχώρησης και ταχύτητα πλοίου, θα δίνει πίνακα της μορφής ώρα – θέση – μέσος άνεμος Bft – ριπή – διεύθυνση – κύμα.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
Όλη αυτή η κατάσταση με την περικοπή των ημερώv πρόγνωσης με προβληματίζει ιδιαίτερα . O πολίτης πλέον δεν έχει καμμία επισημη εικόνα για την εβδομαδιαία τάση του καιρού από τον αρμόδιο φορέα της Ελληνικής πολιτείας δηλαδή την ΕΜΥ. Οι σύγχρονες ψηφιακές πλατφόρμες και οι αυτοματοποιημένες εφαρμογές πρόγνωσης μπορούν σήμερα να δημιουργηθούν σχετικά εύκολα και να προσφέρουν στον πολίτη έναν τεράστιο όγκο μετεωρολογικών πληροφοριών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη κρίση, την επιστημονική ευθύνη και, κυρίως, τη θεσμική λειτουργία μιας Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας. Φοβάμαι ότι, εάν η σημερινή κατάσταση συνεχιστεί, σταδιακά θα αμβλυνθούν οι ευαισθησίες και τα αντανακλαστικά που έχουν διαμορφωθεί επί δεκαετίες γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Όταν η επίσημη πρόγνωση υποχωρεί και τη θέση της καταλαμβάνει η ατομική ερμηνεία αυτοματοποιημένων μοντέλων και εφαρμογών, τότε αλλάζει ουσιαστικά ολόκληρη η φιλοσοφία διαχείρισης του κινδύνου.
Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και θεσμοθετημένες διαδικασίες όπως αυτές που συνδέονται με το ΕΑΝ-9 —το Εγχειρίδιο Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας αριθ. 9, το οποίο αποτελεί μέρος του πλαισίου αντιμετώπισης δυσμενών καιρικών συνθηκών και αναστολής απόπλου— κινδυνεύουν σταδιακά να χάσουν τη λειτουργική τους βάση και τη βαρύτητά τους. Και εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος. Η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει τον άνθρωπο, αλλά δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη του. Ένας χάρτης, ένα μοντέλο ή μια εφαρμογή δεν γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες κάθε θαλάσσιας περιοχής, δεν αξιολογεί πάντοτε σωστά την αβεβαιότητα και δεν μπορεί να σταθμίσει με την ίδια ευθύνη τις συνέπειες μιας λανθασμένης εκτίμησης.
Η σταδιακή μετατόπιση από την επίσημη, επιστημονικά αξιολογημένη πρόγνωση προς την αυτοματοποιημένη και εξατομικευμένη «ανάγνωση» του καιρού δεν είναι απλώς μια τεχνολογική αλλαγή. Είναι αλλαγή αντίληψης. Και όταν αυτή η αλλαγή αφορά τη θάλασσα, τα πλοία και ανθρώπινες ζωές, οφείλουμε να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί. Η πρόοδος δεν βρίσκεται στην κατάργηση της ανθρώπινης κρίσης. Βρίσκεται στον σωστό συνδυασμό τεχνολογίας, επιστημονικής γνώσης, εμπειρίας και θεσμικής ευθύνης. Διαφορετικά, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος, στο όνομα της ευκολίας και της αυτοματοποίησης, να οδηγηθούμε σε πρακτικές που τελικά θα αποδυναμώσουν —αντί να ενισχύσουν— την ασφάλεια των επιβατών.
ΓΕΝΙΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΕΛΛΔΟΣ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΑΝΕΜΩΝ
| Ημέρα | Αιγαίο – μέσος άνεμος | Ριπές / ισχυρότερες περιοχές | Ιόνιο – μέσος άνεμος | Ριπές / ισχυρότερες περιοχές |
|---|---|---|---|---|
| Τρίτη 7/7 | Βόρειοι 6–7 Bft | 70–90 km/h, κυρίως κεντρικό και νότιο Αιγαίο | ΒΔ 4–5 Bft | 45–60 km/h, κυρίως νότιο Ιόνιο |
| Τετάρτη 8/7 | Βόρειοι 6–7 Bft | 70–90 km/h, Κυκλάδες–Κρητικό | Δ–ΒΔ 4–5 Bft | 45–60 km/h, τοπικά νοτιότερα |
| Πέμπτη 9/7 | Πρόσκαιρη εξασθένηση, 4–5 Bft | 50–65 km/h, περισσότερο νότια | Δ–ΒΔ 4–5 Bft | 45–60 km/h |
| Παρασκευή 10/7 | Νέα ενίσχυση, Β 5–6 Bft | 60–75 km/h, κεντρικό–νότιο Αιγαίο | Μεταβλητοί έως ΒΔ 3–4 Bft | 40–55 km/h |
| Σάββατο 11/7 | Βόρειοι 6–7 Bft | 70–85 km/h, Κυκλάδες και Κρητικό | Ασθενέστεροι, 3–4 Bft | 35–50 km/h |
| Κυριακή 12/7 | Βόρειοι 5–6 Bft | 60–75 km/h, κυρίως νότιο Αιγαίο | Δ–ΒΔ 4–5 Bft | 45–60 km/h |
| Δευτέρα 13/7 | Νέα σημαντική ενίσχυση, 6–7 Bft | 75–90 km/h, κεντρικό και νότιο Αιγαίο | ΒΔ 5–6 Bft | 55–70 km/h, κυρίως κεντρικό–νότιο Ιόνιο |
| Τρίτη 14/7 | Διατήρηση ισχυρής βόρειας ροής, 6–7 Bft | 70–90 km/h, Κυκλάδες–Κρητικό | ΒΔ 4–5 Bft | 45–65 km/h |
Το παραπάνω κείμενο γράφτηκε με αφορμή το απλό και απολύτως εύλογο ερώτημα ενός πολίτη, ο οποίος προγραμματίζει να ταξιδέψει την ερχόμενη Πέμπτη για την Τήνο και αναζητά έγκυρη, υπεύθυνη και κατανοητή ενημέρωση για τις καιρικές συνθήκες που πιθανόν να συναντήσει στη διαδρομή του. Ένα τέτοιο αίτημα δεν είναι ούτε υπερβολικό ούτε εξειδικευμένο. Είναι μια καθημερινή ανάγκη. Ο ταξιδιώτης δεν ζητά να ερμηνεύσει δεκάδες προγνωστικούς χάρτες, ούτε να συγκρίνει μόνος του διαφορετικά αριθμητικά μοντέλα. Θέλει να γνωρίζει, με τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοπιστία, τι καιρό θα συναντήσει, ποια θα είναι η ένταση του ανέμου στη διαδρομή του και εάν υπάρχουν στοιχεία που θα πρέπει να επηρεάσουν τον προγραμματισμό του ταξιδιού του. Ακριβώς αυτή η ανάγκη δείχνει γιατί η μετεωρολογική ενημέρωση δεν μπορεί να περιορίζεται στην απλή διάθεση αυτόματων δεδομένων. Η τεχνολογία είναι πολύτιμη και τα διαθέσιμα εργαλεία μπορούν να μας βοηθήσουν σημαντικά. Χρειάζονται όμως αξιολόγηση, ερμηνεία και υπεύθυνη επικοινωνία.
Για τον λόγο αυτόν παρουσιάσαμε το παράδειγμα της διαδρομής Ραφήνα–Άνδρος–Τήνος μέσα από το Windy: όχι ως υποκατάστατο της επίσημης πρόγνωσης, αλλά ως έναν πρακτικό τρόπο καλύτερης κατανόησης των συνθηκών κατά μήκος ενός πραγματικού ταξιδιού. Γιατί στο τέλος, πίσω από κάθε χάρτη και κάθε πρόγνωση, υπάρχει ένας άνθρωπος που πρέπει να πάρει μια απόφαση. Και όταν η απόφαση αυτή αφορά ένα ταξίδι στη θάλασσα, η σωστή ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι στοιχείο ασφάλειας και ευθύνης.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.
Συμφωνώ. Η περικοπή των ημερών πρόγνωσης προκαλεί εύλογα ερωτηματικά. Και ορθώς το αναδεικνύετε.