Το κλίμα στα χέρια της πολιτικής και της επιστήμης

Listen to this

Μεγάλες διαστάσεις  πήρε η πραγματική δήλωση του Τραμπ για το σενάριο RCP8.5 / SSP5-8.5 και τη οποία μετατρέπουν οι Ελληνικές δημοσιεύσεις σε ένα πολύ ευρύτερο αφήγημα περί «τεράστιας απάτης», «παγκοσμιοποιητών», «geo-engineering», «λιγνιτών» κλπ. Αυτά τα πρόσθετα όμως , όπως θα διαπιστώσετε δεν προκύπτουν από το αυθεντικό κείμενο του Τραμπ, ούτε από την επιστημονική εργασία στην οποία βασίστηκε η είδηση.

“GOOD RIDDANCE! After 15 years of Dumocrats promising that “Climate Change” is going to destroy the Planet, the United Nations TOP Climate Committee just admitted that its own projections (RCP8.5) were WRONG! WRONG! WRONG!” – President DONALD J. TRUMP 🇺🇸 pic.twitter.com/qd9EulmjKh

— The White House (@WhiteHouse) May 16, 2026

Το αυθεντικό μήνυμα, όπως αναπαράγεται από τον Λευκό Οίκο/X και τα αμερικανικά μέσα, λέει συνοπτικά ότι ο Τραμπ πανηγυρίζει επειδή, κατά την ερμηνεία του, η «ανώτατη επιτροπή κλίματος του ΟΗΕ» παραδέχθηκε ότι οι προβολές τύπου RCP8.5 ήταν λανθασμένες.

Ξεκινά με τη φράση: “GOOD RIDDANCE!” και συνεχίζει ότι μετά από 15 χρόνια προειδοποιήσεων για καταστροφή του πλανήτη, οι προβολές RCP8.5 ήταν “WRONG! WRONG! WRONG!”. Στη συνέχεια ο Τραμπ επιτίθεται στους Δημοκρατικούς, όχι στους «παγκοσμιοποιητές» όπως γράφει η ελληνική ανάρτηση.

Το αυθεντικό κείμενο λέει ότι ο «κλιματικός ακτιβισμός» χρησιμοποιήθηκε από τους “Dumocrats” για να φοβίσουν τους Αμερικανούς, να προωθήσουν κακές ενεργειακές πολιτικές και να χρηματοδοτήσουν δισεκατομμύρια σε, κατά τη δική του φρασεολογία, ψεύτικα ερευνητικά προγράμματα.

Τι λέει πράγματι η επιστημονική βάση της είδησης

Η πραγματική επιστημονική αφετηρία είναι εργασία στο Geoscientific Model Development για τα νέα σενάρια του ScenarioMIP / CMIP7, δηλαδή για τα σενάρια που θα χρησιμοποιηθούν στην επόμενη γενιά κλιματικών προσομοιώσεων. Εκεί αναφέρεται ότι το πολύ υψηλό σενάριο εκπομπών SSP5-8.5, διάδοχος του RCP8.5, έχει γίνει λιγότερο ρεαλιστικό ή «μη εύλογο» με βάση την πτώση του κόστους των ΑΠΕ, την εμφάνιση πολιτικών για το κλίμα και τις πρόσφατες τάσεις εκπομπών.

Όμως η ίδια εργασία δεν λέει ότι «η κλιματική αλλαγή ήταν απάτη». Δεν λέει ότι το CO₂ δεν παίζει ρόλο. Δεν λέει ότι η υπερθέρμανση σταμάτησε. Δεν λέει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος από άνοδο στάθμης θάλασσας, ακραία φαινόμενα ή επιπτώσεις. Αντίθετα, εξηγεί ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν σενάρια από χαμηλές έως υψηλές εκπομπές, αλλά το πολύ ακραίο άνω άκρο του παλαιού εύρους περιορίζεται. Μάλιστα, το νέο «High» σενάριο δεν καταργεί την ανάγκη εξέτασης δυσμενών μελλοντικών εκβάσεων. Η εργασία αναφέρει ότι το υψηλό σενάριο παραμένει χρήσιμο για να εξεταστούν οι επιπτώσεις σε περίπτωση αποτυχίας της κλιματικής πολιτικής, ο κίνδυνος tipping points και τα ακραία φαινόμενα σε υψηλά επίπεδα θέρμανσης. Απλώς το νέο υψηλό σενάριο αναμένεται να βρίσκεται κάτω από το SSP5-8.5.

Το βασικό λάθος της ελληνικής ανάρτησης

Η ελληνική ανάρτηση κάνει τρία μεγάλα άλματα. Πρώτον, παρουσιάζει το RCP8.5 σαν να ήταν «επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών». Δεν είναι επιτροπή. Είναι ένα σενάριο , μιά διαδρομή συγκεντρώσεων ή εκπομπών που χρησιμοποιήθηκε σε κλιματικές προσομοιώσεις. Δεύτερον, μετατρέπει τη φράση «το πολύ ακραίο σενάριο υψηλών εκπομπών δεν είναι πλέον εύλογο» σε «η κλιματική αλλαγή ήταν απάτη». Αυτό είναι επιστημονικά λανθασμένο. Η μείωση της πιθανότητας του χειρότερου σεναρίου δεν ακυρώνει τη βασική φυσική της ανθρωπογενούς θέρμανσης . Τρίτον , προσθέτει πολιτικούς και συνωμοσιολογικούς ισχυρισμούς που δεν υπάρχουν ούτε στο κείμενο Τραμπ ούτε στην εργασία Van Vuuren et al. για το CMIP7.

Το καθαρό συμπέρασμα είναι ότι το αυθεντικό κείμενο λέει, σε πολιτικό ύφος Τραμπ: «καλώς εγκαταλείπεται το RCP8.5, οι ακραίες προβολές ήταν λάθος, και οι Δημοκρατικοί χρησιμοποίησαν τον κλιματικό ακτιβισμό για κακές πολιτικές». Η επιστημονική εργασία λέει κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο και περιορισμένο: το ακραίο σενάριο SSP5-8.5 θεωρείται πλέον μη εύλογο ως άνω όριο, λόγω νέων τεχνολογικών, ενεργειακών και πολιτικών δεδομένων. Δεν λέει ότι η κλιματική αλλαγή δεν υπάρχει, ούτε ότι η επιστήμη «ομολόγησε απάτη».

Μια αναγκαία σύσταση – Συμπεράσματα

Το πρόβλημα, τελικά, δεν βρίσκεται μόνο στον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν τις ειδήσεις για το κλίμα. Τα ΜΜΕ συχνά αναζητούν τον εντυπωσιακό τίτλο, το δραματικό πλάνο, τη φράση που θα τραβήξει την προσοχή. Αυτό το γνωρίζουμε. Το σοβαρότερο όμως είναι όταν η ίδια η επιστημονική κοινότητα προσφέρει έτοιμη την υπερβολή, όταν αντί να φωτίζει την πολυπλοκότητα, την απλοποιεί επικίνδυνα σε ένα δίπολο: καταστροφή ή άρνηση. Δεν ανήκουμε στους αρνητές της κλιματικής αλλαγής. Η μεταβολή του κλίματος είναι πραγματική, μετρήσιμη και έχει ήδη επιπτώσεις. Όμως άλλο πράγμα είναι η τεκμηριωμένη επιστημονική ενημέρωση και άλλο η διαρκής παραγωγή κλιματικού συναγερμού. Οι συνεχείς αναφορές στο «θερμότερο έτος», στο «θερμότερο δεκαήμερο», στον «θερμότερο μήνα», χωρίς επαρκή παρουσίαση της αβεβαιότητας, της διάρκειας των χρονοσειρών, της χωρικής αντιπροσωπευτικότητας και των εναλλακτικών σεναρίων, τελικά δεν ενημερώνουν· κουράζουν, πολώνουν και στο τέλος υπονομεύουν την ίδια την αξιοπιστία της επιστήμης. Ο επιστήμονας δεν είναι ούτε ακτιβιστής ούτε εκπρόσωπος πολιτικής γραμμής. Ο ρόλος του δεν είναι να επιλέγει το πιο δραματικό σενάριο επειδή «περνάει καλύτερα» στο κοινό ή επειδή εξυπηρετεί μια γενικότερη πολιτική αφήγηση. Ο ρόλος του είναι να παρουσιάζει όλα τα δυνατά σενάρια, να εξηγεί ποιο είναι το πιθανότερο, ποιο είναι το δυσμενέστερο, ποιο είναι λιγότερο πιθανό αλλά υπαρκτό, και ποια είναι τα όρια της γνώσης μας. Αυτή είναι η γκρίζα αλήθεια της επιστήμης. Και αυτή η γκρίζα αλήθεια είναι πολύ πιο χρήσιμη από το άσπρο και το μαύρο.

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια η πολιτική έχει διεισδύσει σε μεγάλο βαθμό και στον επιστημονικό λόγο. Όχι πάντα με ωμό ή φανερό τρόπο, αλλά συχνά μέσα από τη γλώσσα, τις προτεραιότητες, τη χρηματοδότηση, τη δημόσια προβολή και την επιλογή του τι αναδεικνύεται και τι αποσιωπάται. Έτσι, αντί να ακούμε ψύχραιμη ανάλυση, ακούμε συχνά συμπεράσματα που μοιάζουν περισσότερο με πολιτικά συνθήματα. Αντί να παρουσιάζονται οι αβεβαιότητες, προβάλλονται οι βεβαιότητες. Αντί να συζητούνται οι αποχρώσεις, προβάλλονται οι ακρότητες.

Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα: τα χρήματα. Τεράστιοι πόροι διοχετεύονται πλέον σε έργα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Πολλά από αυτά είναι αναγκαία, χρήσιμα και απολύτως δικαιολογημένα. Υπάρχουν όμως και έργα που βαφτίζονται «κλιματικά» χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα, χωρίς επαρκή τεχνική τεκμηρίωση, χωρίς πραγματική αξιολόγηση κόστους-οφέλους και χωρίς μετρήσιμο αποτέλεσμα για την κοινωνία. Η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να γίνεται γενική ετικέτα κάτω από την οποία χωρούν όλα: από σοβαρές υποδομές ανθεκτικότητας μέχρι πρόχειρες δράσεις βιτρίνας. Αν θέλουμε πραγματική προσαρμογή, χρειαζόμαστε σοβαρή ιεράρχηση. Άλλο η αντιπλημμυρική προστασία σε ευάλωτες περιοχές, άλλο η αναβάθμιση των μετεωρολογικών και υδρολογικών δικτύων, άλλο η προστασία του πρωτογενούς τομέα, άλλο η ενεργειακή ασφάλεια, και άλλο η κατασκευή έργων που απλώς φέρουν τον τίτλο της «πράσινης» ή «κλιματικής» παρέμβασης. Η κοινωνία έχει δικαίωμα να γνωρίζει πού πηγαίνουν τα χρήματα, ποια έργα αποδίδουν και ποια απλώς εξυπηρετούν την ανάγκη κάποιων να εμφανίζονται ως ευαίσθητοι απέναντι στο κλίμα.

Η αυστηρή σύσταση, λοιπόν, δεν απευθύνεται μόνο στους δημοσιογράφους. Απευθύνεται κυρίως στους επιστήμονες. Να είναι πιο φειδωλοί στις ανακοινώσεις τους. Να είναι πιο προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους. Να μη μετατρέπουν κάθε θερμή περίοδο σε ιστορική τομή και κάθε ακραίο σενάριο σε βεβαιότητα. Να εξηγούν ότι η επιστήμη δεν λειτουργεί με κραυγές, αλλά με δεδομένα, πιθανότητες, αβεβαιότητες και συνεχείς ελέγχους. Η κλιματική αλλαγή είναι πολύ σοβαρό θέμα για να αντιμετωπίζεται με όρους επικοινωνιακής καμπάνιας. Και ακριβώς επειδή είναι σοβαρό θέμα, χρειάζεται λιγότερη υπερβολή και περισσότερη ακρίβεια. Χρειάζεται λιγότερο σύνθημα και περισσότερη τεκμηρίωση. Χρειάζεται λιγότερη πολιτική βεβαιότητα και περισσότερη επιστημονική ταπεινότητα.

Διότι όταν οι επιστήμονες αρχίζουν να μιλούν σαν πολιτικοί, τότε αφήνουν χώρο στους πραγματικούς αρνητές να εμφανίζονται ως οι μόνοι που δήθεν αμφισβητούν το αφήγημα. Και αυτό είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί: να χαθεί η εμπιστοσύνη του πολίτη όχι επειδή η επιστήμη έκανε λάθος, αλλά επειδή παρουσιάστηκε με τρόπο μονοδιάστατο, απόλυτο και πολλές φορές υπερβολικό.

Η κοινωνία δεν χρειάζεται ούτε εφησυχασμό ούτε πανικό. Χρειάζεται καθαρή, έντιμη, ψύχραιμη και πλήρη ενημέρωση. Αυτό είναι το καθήκον της επιστήμης. Και αυτό οφείλουμε να το υπερασπιστούμε.

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

https://gmd.copernicus.org/articles/19/2627/2026/gmd-19-2627-2026.pdf

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.