Τις τελευταίες ώρες, οι δορυφορικές εικόνες αλλά και τα προγνωστικά δεδομένα του CAMS / Copernicus Atmosphere Monitoring Service καταγράφουν μια σταδιακή ενίσχυση της μεταφοράς σκόνης από τη Βόρεια Αφρική προς την κεντρική και ανατολική Μεσόγειο. Η κίνηση αυτή αποτυπώνεται καθαρά στους χάρτες του Dust Aerosol Optical Depth στα 550 nm, μιας παραμέτρου που χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί η συνολική παρουσία σκόνης στην ατμοσφαιρική στήλη. Με απλά λόγια, όσο αυξάνεται το οπτικό βάθος της σκόνης, τόσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα των αιωρούμενων σωματιδίων που παρεμβάλλονται στην ατμόσφαιρα και επηρεάζουν τη διαύγεια, την ορατότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ποιότητα του αέρα κοντά στο έδαφος.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα καρέ που δημιουργήθηκαν από τα προγνωστικά δεδομένα του CAMS, από το απόγευμα της 7ης Μαΐου και στη συνέχεια προς τις πρώτες ώρες της 8ης Μαΐου, παρατηρείται σταδιακή μετατόπιση και ενίσχυση της ζώνης αυξημένης σκόνης από τα δυτικά και νοτιοδυτικά προς το Ιόνιο, τη δυτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, την Κρήτη και σταδιακά προς το Αιγαίο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι υψηλότερες τιμές δεν περιορίζονται μόνο στις περιοχές νότια της χώρας, αλλά η ζώνη της σκόνης φαίνεται να επεκτείνεται και προς τα κεντρικά και βόρεια τμήματα της Ελλάδας.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Στους χάρτες διακρίνονται τιμές που σε αρκετές περιοχές περνούν από τα χαμηλά και μέτρια επίπεδα σε πιο αυξημένες κατηγορίες, με ενδείξεις για σημαντικότερη παρουσία σκόνης κυρίως προς το Ιόνιο, τη δυτική και νότια Ελλάδα.
Τι σημαίνει το Dust Aerosol Optical Depth
Το Dust Aerosol Optical Depth, ή αλλιώς οπτικό βάθος σκόνης, δεν είναι μέτρηση συγκέντρωσης σκόνης στην επιφάνεια. Δεν ταυτίζεται δηλαδή με τα PM10 ή τα PM2.5 που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της ποιότητας του αέρα κοντά στο έδαφος. Αντίθετα, δείχνει πόση σκόνη υπάρχει συνολικά μέσα στην ατμοσφαιρική στήλη, από το έδαφος μέχρι τα υψηλότερα στρώματα της τροπόσφαιρας. Για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της μεταφοράς αφρικανικής σκόνης, καθώς μας δείχνει πού βρίσκεται το νέφος σκόνης και πώς μετακινείται με τους ανέμους.
Ενδεικτικά, χαμηλές τιμές κοντά στο 0.02 – 0.08 αντιστοιχούν σε περιορισμένη παρουσία σκόνης, ενώ τιμές πάνω από 0.18 – 0.35 δείχνουν πιο αξιόλογη παρουσία στην ατμοσφαιρική στήλη. Σε ακόμη υψηλότερες τιμές, η σκόνη μπορεί να γίνει εμφανής στην ατμόσφαιρα, επηρεάζοντας τη διαύγεια και δίνοντας συχνά μια πιο θολή ή κιτρινωπή όψη στον ουρανό.
Στους χάρτες που εξετάζουμε, οι υψηλότερες τιμές εμφανίζονται κυρίως δυτικά και νοτιοδυτικά της χώρας, με σταδιακή επέκταση προς την Ελλάδα. Αυτό υποδηλώνει ότι η μεταφορά σκόνης θα είναι πιο οργανωμένη τις επόμενες ώρες και ημέρες, αν και η ακριβής επίδραση στην επιφάνεια θα εξαρτηθεί από την κατακόρυφη κατανομή της σκόνης, τους ανέμους χαμηλών στρωμάτων και την πιθανή παρουσία βροχοπτώσεων.
Πού φαίνεται εντονότερη η μεταφορά
Με βάση τη χωρική κατανομή των προγνωστικών πεδίων, η μεγαλύτερη επιβάρυνση φαίνεται να αφορά αρχικά:
- το Ιόνιο,
- τη δυτική Ελλάδα,
- την Πελοπόννησο,
- την Κρήτη,
- και σταδιακά τμήματα του Αιγαίου.
Η Αττική, η κεντρική Ελλάδα και περιοχές του βορείου Αιγαίου βρίσκονται επίσης μέσα στη ζώνη ενδιαφέροντος, αν και οι τιμές διαφοροποιούνται χρονικά και χωρικά από καρέ σε καρέ.
Η εικόνα αυτή είναι συμβατή με μια νοτιοδυτική έως νότια μεταφορά αερίων μαζών, η οποία ευνοεί τη μετακίνηση σκόνης από τη Βόρεια Αφρική προς την περιοχή μας.
Προσοχή στην ερμηνεία
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το υψηλό οπτικό βάθος σκόνης δεν σημαίνει αυτομάτως και πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων στο έδαφος. Μπορεί μεγάλο μέρος της σκόνης να βρίσκεται σε ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, χωρίς να επηρεάζει έντονα την αναπνοή κοντά στην επιφάνεια.
Για την ποιότητα του αέρα χρειάζονται επιπλέον δεδομένα, όπως οι επιφανειακές συγκεντρώσεις PM10 και PM2.5, οι μετρήσεις των σταθμών, αλλά και η κατακόρυφη δομή της ατμόσφαιρας. Παρ’ όλα αυτά, η παράμετρος Dust AOD παραμένει εξαιρετικά χρήσιμη για να εκτιμήσουμε τη γενική εικόνα της μεταφοράς σκόνης και τη χρονική της εξέλιξη.
Τι περιμένουμε τις επόμενες ημέρες
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η παρουσία σκόνης θα ενισχυθεί πρόσκαιρα, με τις τιμές να κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις προηγούμενες ώρες. Η μεταφορά φαίνεται να διατηρείται για ένα διάστημα, πριν αρχίσει σταδιακά να περιορίζεται ή να μετατοπίζεται, ανάλογα με την εξέλιξη των ανέμων στην κατώτερη και μέση τροπόσφαιρα. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την εξέλιξη τόσο μέσα από τα προγνωστικά δεδομένα του CAMS όσο και από τις δορυφορικές εικόνες Dust RGB, οι οποίες προσφέρουν πολύτιμη επιβεβαίωση της πραγματικής θέσης και έκτασης του νέφους σκόνης.
Σε κάθε περίπτωση, η ενημέρωση χρειάζεται να γίνεται με ψυχραιμία και σωστή ερμηνεία των δεδομένων. Οι χάρτες δείχνουν την εξέλιξη της σκόνης στην ατμόσφαιρα, αλλά η επίδραση στην επιφάνεια εξαρτάται από περισσότερους παράγοντες. Θα παρακολουθούμε την εξέλιξη του επεισοδίου και θα επανερχόμαστε με νεότερα στοιχεία, αξιοποιώντας τόσο τα προγνωστικά πεδία του CAMS όσο και τη δορυφορική εικόνα της EUMETSAT. Η σωστή ανάγνωση των χαρτών είναι απαραίτητη, ώστε να διακρίνουμε τη μεταφορά σκόνης στην ατμόσφαιρα από την πραγματική επιβάρυνση στην επιφάνεια.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect