Η εργασία με τίτλο «Analysis of Precipitation Climatology Trends over Greece Based on Gridded Observational and Reanalysis Databases» αποτελεί ερευνητική συμβολή επιστημόνων του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Συντάκτες της μελέτης είναι οι Adrianos Retalis, Dimitrios Katsanos, Ioannis Lemesios και Christos Giannakopoulos, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα της κλιματολογίας, της ανάλυσης κλιματικών δεδομένων και της μελέτης της μεταβλητότητας των υδρομετεωρολογικών φαινομένων στη Μεσόγειο. Η ερευνητική ομάδα διαθέτει σημαντική εμπειρία στην αξιολόγηση δορυφορικών και επαναναλυτικών κλιματικών δεδομένων, καθώς και στη μελέτη των επιπτώσεων της κλιματικής μεταβολής στην Ελλάδα.
Μέσα από τη συνεργασία τους, επιχειρούν να αποτυπώσουν τις μακροχρόνιες τάσεις της βροχόπτωσης στη χώρα, αξιοποιώντας σύγχρονες βάσεις δεδομένων υψηλής ανάλυσης και προηγμένες στατιστικές μεθόδους. Το άρθρο υποβλήθηκε για δημοσίευση στις 23 Δεκεμβρίου 2025, αναθεωρήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2026, έγινε αποδεκτό στις 24 Ιανουαρίου 2026 και δημοσιεύθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Climate. Η δημοσίευση αποτελεί συμβολή στην κατανόηση της εξέλιξης των υδρολογικών και κλιματικών συνθηκών στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο, παρέχοντας χρήσιμα επιστημονικά δεδομένα για την αξιολόγηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Η εργασία εξετάζει την κλιματολογία των βροχοπτώσεων στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1981–2020, αξιοποιώντας δύο από τις σημαντικότερες βάσεις δεδομένων υετού: τη βάση επαναναλύσεων ERA5-Land και το παρατηρησιακό πλέγμα E-OBS. Στόχος της μελέτης είναι η κατανόηση των μακροχρόνιων τάσεων των βροχοπτώσεων σε διαφορετικές κλιματικές ζώνες της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το συνολικό ύψος βροχής όσο και τη συχνότητα των ημερών με βροχόπτωση.
Η έρευνα καλύπτει τέσσερις κατηγορίες έντασης υετού: χαμηλή ένταση (1–10 mm), μέτρια ένταση (10–20 mm), έντονη ή ακραία ένταση (>20 mm), καθώς και το συνολικό ετήσιο ύψος υετού (P>1 mm).
Παράλληλα εξετάζεται ο αριθμός ημερών βροχής και οι αποκλίσεις υετού από τον μέσο όρο. Με τον τρόπο αυτό η μελέτη επιχειρεί μια πολυδιάστατη αξιολόγηση της μεταβολής του υδρολογικού κύκλου στην Ελλάδα. Η Ελλάδα παρουσιάζει έντονη χωρική διαφοροποίηση του υετού λόγω του ανάγλυφου, των θαλάσσιων επιδράσεων και της γεωγραφικής θέσης της. Όπως επισημαίνεται, η οροσειρά της Πίνδου αποτελεί βασικό μηχανισμό ενίσχυσης της βροχόπτωσης, ενώ οι δυτικές και βορειοδυτικές περιοχές εμφανίζουν τα μεγαλύτερα ετήσια ύψη υετού, σε αντίθεση με το νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας όπου καταγράφονται χαμηλότερες τιμές
Μεθοδολογία και δεδομένα- Κύρια αποτελέσματα
Η ERA5-Land αποτελεί επαναναλυτικό προϊόν υψηλής χωρικής ανάλυσης , το οποίο συνδυάζει αριθμητικά μοντέλα με παρατηρήσεις μέσω διαδικασιών αφομοίωσης δεδομένων. Προσφέρει συνεχή χωρική κάλυψη και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιοχές με λίγες μετρήσεις. Αντίθετα, η E-OBS βασίζεται σε πραγματικές μετρήσεις μετεωρολογικών σταθμών που παρεμβάλλονται σε κανονικό πλέγμα. Παρότι θεωρείται πιο κοντά στις πραγματικές συνθήκες, η ακρίβειά της εξαρτάται έντονα από την πυκνότητα των σταθμών, η οποία στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντικά κενά, ιδιαίτερα σε νησιά και ορεινές περιοχές Για την αξιολόγηση των τάσεων χρησιμοποιήθηκαν στατιστικές μέθοδοι και ο έλεγχος Mann-Kendall ώστε να εντοπιστούν στατιστικά σημαντικές μεταβολές στον χρόνο.
Συνολικό ύψος βροχής : Τα αποτελέσματα δείχνουν γενική τάση μείωσης του συνολικού υετού κυρίως στην κεντρική και νότια Ελλάδα. Ωστόσο, η ένταση της μείωσης διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ των δύο βάσεων δεδομένων. Η E-OBS παρουσιάζει ισχυρότερη αρνητική τάση, φθάνοντας ακόμη και σε μειώσεις περίπου 300 mm στην εξεταζόμενη περίοδο, ενώ η ERA5-Land εμφανίζει πολύ μικρότερη μείωση. Στη βορειοδυτική Ελλάδα καταγράφεται αντίθετη εικόνα, με την ERA5-Land να δείχνει ελαφρά αύξηση των βροχοπτώσεων, γεγονός που υποδηλώνει ισχυρή γεωγραφική διαφοροποίηση των τάσεων.
Αριθμός ημερών βροχής : Σημαντική διαφορά καταγράφεται και στον αριθμό ημερών βροχής. Η E-OBS δείχνει σαφή μείωση των ημερών με βροχόπτωση, κυρίως στην κεντρική και νότια Ελλάδα. Αντίθετα, η ERA5-Land υποδεικνύει μικρή αλλά γενικευμένη αύξηση σε ολόκληρη τη χώρα. Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι σχετίζεται με τη γενικότερη τάση αλλαγής της δομής του υετού: λιγότερες ημέρες βροχής αλλά ενδεχομένως μεγαλύτερη ένταση ανά επεισόδιο.
- Χαμηλής έντασης βροχοπτώσεις : Στην κατηγορία χαμηλής έντασης βροχών παρατηρείται σημαντική απόκλιση μεταξύ των δύο δεδομένων. Η E-OBS καταγράφει σαφή μείωση, ιδιαίτερα στην Κρήτη και τη νότια Ελλάδα, ενώ η ERA5-Land εμφανίζει γενικευμένη αύξηση. Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται και στον αριθμό ημερών με ασθενείς βροχές, όπου η E-OBS δείχνει απώλεια έως και 40 ημερών σε ορισμένες περιοχές, ενώ η ERA5-Land παρουσιάζει μικρή αύξηση.
- Μέτριας έντασης βροχοπτώσεις : Οι μέτριες βροχοπτώσεις παρουσιάζουν μικτό πρότυπο. Η ERA5-Land δείχνει θετικές τάσεις στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, ενώ η E-OBS εμφανίζει αύξηση μόνο στη βόρεια Ελλάδα και μείωση στη νότια και την Κρήτη. Στον αριθμό ημερών βροχής, οι διαφορές είναι μικρότερες, αλλά η γενική τάση παραμένει παρόμοια: αύξηση στον βορρά και μείωση στον νότο.
- Ακραίες βροχοπτώσεις : Η ανάλυση των έντονων βροχοπτώσεων δείχνει κυρίως τοπικές μεταβολές. Η E-OBS καταγράφει αύξηση των ακραίων βροχών κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, ενώ η ERA5-Land παρουσιάζει θετική τάση σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, στην Κρήτη και σε τμήματα της νότιας Ελλάδας παρατηρείται στασιμότητα ή ελαφρά μείωση.
Η μελέτη ανέλυσε τις τάσεις και ανά κλιματική ζώνη της Ελλάδας. Τα αποτελέσματα δείχνουν καλή συμφωνία των δύο βάσεων δεδομένων στις ψυχρότερες και ορεινές περιοχές (ζώνες 3 και 4), όπου εμφανίζονται γενικά αυξητικές τάσεις. Αντίθετα, στις θερμότερες ζώνες της νότιας Ελλάδας (ζώνες 1 και 2) εμφανίζονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο βάσεων δεδομένων Τα αποτελέσματα εντάσσονται στο ευρύτερο μεσογειακό πλαίσιο, όπου παρατηρείται σταδιακή μείωση του συνολικού υετού, αλλά αύξηση της έντασης των ακραίων επεισοδίων. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται κυρίως με αύξηση των ξηρών ημερών, παρά με μείωση της έντασης της βροχής όταν αυτή συμβαίνει. Παράλληλα αναδεικνύεται έντονη χωρική διαφοροποίηση, με τη βόρεια Μεσόγειο να εμφανίζει αυξημένες ακραίες βροχοπτώσεις, ενώ ο νότος τείνει προς ξηρότερες συνθήκες.
Συμπεράσματα
- Η εργασία επιβεβαιώνει ότι η μεταβολή του υετού στην Ελλάδα είναι σύνθετη και εξαρτάται από τη γεωγραφική περιοχή, την ένταση των βροχοπτώσεων και τη βάση δεδομένων που χρησιμοποιείται. Η γενική εικόνα δείχνει μείωση του συνολικού υετού στη νότια Ελλάδα και αύξηση ή σταθεροποίηση στον βορρά.
- Παράλληλα, παρατηρείται μετατόπιση προς λιγότερες ημέρες βροχής αλλά ενδεχομένως εντονότερα επεισόδια, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο πλημμυρών και δυσχεραίνει τη διαχείριση υδατικών πόρων.
- Η σύγκριση των δύο βάσεων δεδομένων αναδεικνύει τη σημασία της ενίσχυσης των μετεωρολογικών παρατηρήσεων στην Ελλάδα. Η ERA5-Land παρέχει πλήρη χωρική κάλυψη αλλά μπορεί να υπερεκτιμά τον υετό σε ορεινές περιοχές. Αντίθετα, η E-OBS αποδίδει καλύτερα τις πραγματικές μετρήσεις, αλλά επηρεάζεται από την έλλειψη σταθμών.
- Τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν να αξιοποιηθούν από φορείς πολιτικής προστασίας και διαχείρισης υδατικών πόρων για τον σχεδιασμό μέτρων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περαιτέρω διερεύνηση της επίδρασης ακραίων φαινομένων, όπως οι μεσογειακοί κυκλώνες, στις μακροχρόνιες τάσεις υετού.
ΟΛΗ Η MEΛETH
Loading...
Reload document 
Open in new tab Επιμέλεια παρουσίασης του άρθρου
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect