Σαν σήμερα, στις 14 Δεκεμβρίου 1972, γράφτηκε μια σιωπηλή αλλά ιστορική γραμμή στο βιβλίο της ανθρωπότητας. Ο Gene Cernan, κυβερνήτης της αποστολής Apollo 17, έγινε ο τελευταίος άνθρωπος που περπάτησε στη Σελήνη. Όχι επειδή δεν μπορούσαμε πια, αλλά επειδή σταματήσαμε να το προσπαθούμε.
Η αποστολή Apollo 17, η τελευταία επανδρωμένη αποστολή του προγράμματος «Apollo», εκτοξεύθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 1972 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα με τον πύραυλο Saturn V, στην πρώτη –και μοναδική– νυχτερινή εκτόξευση του προγράμματος. Παρά το προχωρημένο της ώρας, περίπου 500.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να παρακολουθήσουν ένα γεγονός που, όπως αποδείχθηκε, θα έκλεινε οριστικά ένα κεφάλαιο της διαστημικής εξερεύνησης.
Στη σεληνιακή επιφάνεια κατέβηκαν ο Gene Cernan και ο Harrison Schmitt, ενώ ο Ronald Evans παρέμεινε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, μέσα στη μονάδα διοίκησης. Ο Schmitt είχε μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία: ήταν ο μοναδικός επαγγελματίας γεωλόγος που περπάτησε ποτέ στη Σελήνη.
Η παρουσία του δεν ήταν συμβολική, αλλά επιστημονικά καθοριστική. Κατά τη διάρκεια της αποστολής, συλλέχθηκαν περίπου 110 κιλά σεληνιακών πετρωμάτων, τα περισσότερα από κάθε άλλη αποστολή Apollo, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για τη γεωλογική ιστορία του Φεγγαριού.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Η αποστολή διήρκεσε συνολικά 12 ημέρες, 13 ώρες, 51 λεπτά και 59 δευτερόλεπτα, με την προσθαλάσσωση να πραγματοποιείται στον Ειρηνικό Ωκεανό στις 19 Δεκεμβρίου 1972. Κατά την παραμονή τους στη Σελήνη, οι αστροναύτες πραγματοποίησαν τρεις εξόδους (EVA), χρησιμοποίησαν το σεληνιακό όχημα (rover) σε μεγαλύτερη ακτίνα από ποτέ και πραγματοποίησαν πειράματα που ακόμη και σήμερα αναλύονται. Τα σεληνιακά δείγματα που μας επέστρεψαν οι αμερικανοί αστροναύτες διαφέρουν κατά πολύ από τα πετρώματα που απαντούν στη Γη, τα οποία συγκριτικά εμπεριέχουν περισσότερο νερό στην κρυσταλλική τους δομή και δεν μπορούν να «κατασκευαστούν» στο εργαστήριο. Επί πλέον, η χημική ανάλυση των κομματιών πυροκλαστικού γυαλιού που εντόπισαν οι αστροναύτες του Προγράμματος Apollo στη Σελήνη προσδιόρισε την ηλικία τους στα τουλάχιστον 3 δισεκατομμύρια έτη. Στη Γη, αντίθετα, τέτοιο ηφαιστειακό γυαλί, έπειτα από λίγα μόλις εκατομμύρια χρόνια θα παρουσίαζε εμφανή ίχνη διάβρωσης εξαιτίας του νερού που υπάρχει στη Γη. Τέτοια ίχνη διάβρωσης δεν εντοπίστηκαν από τους εκατοντάδες ανεξάρτητους επιστήμονες που τα μελέτησαν.
Το πρόγραμμα Apollo υπήρξε παιδί της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Η πολιτική δέσμευση του προέδρου John F. Kennedy το 1961 –να πατήσει άνθρωπος στη Σελήνη πριν το τέλος της δεκαετίας– οδήγησε σε μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση επιστημονικών, τεχνολογικών και οικονομικών πόρων. Η κορύφωση ήρθε στις 20 Ιουλίου 1969, όταν οι Neil Armstrong και Buzz Aldrin έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που περπάτησαν στο Φεγγάρι με την αποστολή Apollo 11.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Συνολικά, 12 αστροναύτες περπάτησαν στη Σελήνη σε έξι αποστολές. Το τίμημα όμως ήταν βαρύ. Το πλήρωμα του Apollo 1 χάθηκε σε τραγικό ατύχημα στο έδαφος, ενώ το Apollo 13 έμεινε στην ιστορία ως παράδειγμα οριακής διάσωσης, όταν μια έκρηξη εν πτήσει παραλίγο να μετατρέψει την αποστολή σε τραγωδία.
Μετά το Apollo 17, υπήρχαν σχέδια και υλικό για επόμενες αποστολές.
Όμως οι πολιτικές προτεραιότητες άλλαξαν και οι περικοπές οδήγησαν στο τέλος των επανδρωμένων αποστολών στη Σελήνη. Το υπόλοιπο υλικό αξιοποιήθηκε στο Skylab, τον πρώτο αμερικανικό διαστημικό σταθμό.
Όταν ο Gene Cernan ανέβηκε τη σκάλα της σεληνακάτου για τελευταία φορά, άφησε πίσω του όχι μόνο αποτυπώματα στο σεληνιακό έδαφος, αλλά και μια φράση που συμπυκνώνει το νόημα εκείνης της στιγμής: την ελπίδα ότι ο άνθρωπος θα επιστρέψει. Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, εκείνα τα αποτυπώματα παραμένουν ανέπαφα, σιωπηλά μνημεία ενός ανθρώπινου ονείρου που δεν έσβησε – απλώς μπήκε σε αναμονή.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect