Μετά την ανάλυση των δεδομένων υετού στο πρώτο μέρος της μελέτης, στο παρόν τμήμα θα επικεντρωθούμε στη θερμοκρασία, έναν από τους σημαντικότερους μετεωρολογικούς παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη και την ποιότητα της αμπελουργίας στη Νεμέα. Η θερμοκρασία, μαζί με την ηλιοφάνεια και τη βροχόπτωση, αποτελεί τον πυρήνα του λεγόμενου μεσοκλίματος, το οποίο σε συνδυασμό με τα εδαφολογικά χαρακτηριστικά και τις καλλιεργητικές πρακτικές συνθέτει το “terroir” της περιοχής.
Η καλλιεργητική περίοδος που θα εξετάσουμε ορίζεται ως το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η θερμοκρασία και οι λοιπές μετεωρολογικές συνθήκες επιτρέπουν την ενεργό βλαστική ανάπτυξη των φυτών. Στην αμπελουργία της Νεμέας, η περίοδος αυτή εκτείνεται συνήθως από τις αρχές Απριλίου (έκπτυξη οφθαλμών) έως τα τέλη Σεπτεμβρίου ή αρχές Οκτωβρίου (τρύγος). Στο διάστημα αυτό, οι θερμοκρασίες πρέπει να διατηρούνται εντός συγκεκριμένων ορίων: Η ελάχιστη θερμοκρασία της άνοιξης καθορίζει την ημερομηνία έναρξης της βλάστησης και ενέχει τον κίνδυνο όψιμων παγετών. Η μέση θερμοκρασία του θέρους επηρεάζει τον ρυθμό φωτοσύνθεσης, την ανάπτυξη των σταφυλιών και τη συγκέντρωση σακχάρων. Η μέγιστη θερμοκρασία κατά τη διάρκεια καυσώνων μπορεί να προκαλέσει θερμικό στρες και εγκαύματα στα φύλλα και τις ράγες. Για την αξιολόγηση της θερμικής πορείας θα χρησιμοποιηθούν: Τα δεδομένα του μετεωρολογικού σταθμού Νεμέας, παρέχουν την τοπική καταγραφή της θερμοκρασίας και τα στοιχεία της αναδρομικής ανάλυσης ERA5 (Copernicus Reanalysis), προσφέρουν μια ομογενοποιημένη κλιματική εικόνα και επιτρέπουν συγκρίσεις σε βάθος χρόνου.
Επιπλέον, θα εξετάσουμε ορισμένους δείκτες που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αμπελουργία, όπως o Growing Degree Days (GDD), που αποτυπώνει το θερμικό άθροισμα της καλλιεργητικής περιόδου, o Huglin Index, ειδικά σχεδιασμένος για αμπελουργικές περιοχές, ο οποίος συσχετίζει τη θερμοκρασία με την καταλληλότητα της ωρίμανσης των σταφυλιών και ο δείκτης θερμικού στρες, που αναδεικνύει τα κρίσιμα διαστήματα καύσωνα. Η ανάλυση της θερμοκρασίας μέσα από αυτούς τους δείκτες, τόσο σε τοπικό όσο και σε κλιματικό επίπεδο, θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε καλύτερα τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζει ο αμπελώνας της Νεμέας στο σημερινό μεταβαλλόμενο κλιματικό περιβάλλον.
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΤΗ ΝΕΜΕΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΤ. ΣΤΑΘΜΟ
Η GST (Growing Season Temperature) υπολογίζεται ως η μέση θερμοκρασία από Απρίλιο έως τον Οκτώβριο, δηλαδή για το διάστημα της αμπελουργικής περιόδου. Πρόκειται για έναν κρίσιμο δείκτη που χρησιμοποιείται διεθνώς για την αξιολόγηση της καταλληλότητας μιας περιοχής για αμπελοκαλλιέργεια.
Στατιστικά Χαρακτηριστικά : Μέσος όρος περιόδου: ~20.65 °C. Ψυχρότερη χρονιά: το 2011 με GST –1.16 °C από τον μέσο όρο. Θερμότερη χρονιά: το 2012 με GST +1.16 °C από τον μέσο όρο. Υπόλοιπα έτη: οι ανωμαλίες παραμένουν σχετικά μικρές (±0.5 °C). Τάση: +0.10 °C/δεκαετία → επίπεδη τάση, μη στατιστικά σημαντική.
Σχόλια : Η περίοδος 2009–2023 δείχνει ότι το κλίμα της Νεμέας ως προς τον GST είναι σταθερό. Δεν καταγράφεται σαφής θέρμανση ή ψύξη. Τα ακραία έτη 2011–2012 αναδεικνύουν το εύρος της φυσικής μεταβλητότητας, αλλά η συνολική σειρά δεν δείχνει τάση αύξησης. Το δείγμα (15 έτη) είναι πολύ μικρό για να βγουν ισχυρά συμπεράσματα για την κλιματική αλλαγή∙ χρειάζεται μεγαλύτερη χρονοσειρά.
Συμπέρασμα : Η Νεμέα εμφανίζεται να βρίσκεται σε σταθερό θερμοκρασιακό επίπεδο ως προς το GST. Αυτό σημαίνει ότι το μικροκλίμα της περιοχής συνεχίζει να προσφέρει κατάλληλες θερμοκρασίες για την αμπελοκαλλιέργεια και την παραγωγή ποιοτικών κρασιών. Ωστόσο: Για πιο ασφαλή συμπεράσματα, πρέπει να αξιοποιηθούν και τα δεδομένα ERA5 (1940–2023), τα οποία επιτρέπουν μακροχρόνια ανάλυση και ανίχνευση πιθανών τάσεων. Η συνδυαστική χρήση σταθμού Meteo και ERA5 βοηθά να ξεχωρίσουμε τι οφείλεται στη φυσική διακύμανση των τελευταίων ετών και τι σε μακροχρόνιες κλιματικές μεταβολές.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ GROWING SEASON TEMPERATURE(GST) ERA5 KAI MET. ΣΤΑΘΜΟΥ
- 🔵 ERA5 (1940–2023) μας δίνει μακροχρόνια άνοδο κατά +1,2 °C τα τελευταία 80 χρόνια (~19.6 °C μέσος όρος) .
- 🔴 Meteo (2009–2023) προκύπτει σταθερότητα, με έτη πιο ψυχρά (2011) και θερμά (2012), αλλά χωρίς τάση.
Συμπέρασμα
Σε βραχυπρόθεσμη κλίμακα (15 έτη), το σήμα της κλιματικής αλλαγής δεν είναι ορατό καθώς κυριαρχεί η φυσική διακύμανση. Σε μακροχρόνια κλίμακα (80+ έτη), η τάση είναι σαφώς ανοδική άρα οδηγούμαστε σε θέρμανση της καλλιεργητικής περιόδου.
Παρατηρήσεις
- Το Meteo δείχνει υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες από το ERA5 (κατά ~1 °C). Αυτό είναι αναμενόμενο, γιατί οι τοπικοί σταθμοί καταγράφουν μικροκλίματα που τα reanalysis «εξομαλύνουν».
- Στα δεδομένα ERA5 φαίνεται μια σαφής ανοδική τάση μετά το 1980, με την περίοδο 2000–2023 να είναι η θερμότερη.
- Τα δεδομένα Meteo δείχνουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα∙ π.χ. το 2011 ήταν ψυχρό, το 2012 εξαιρετικά θερμό.
- Και οι δύο σειρές οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα: η Νεμέα έχει θερμανθεί τις τελευταίες δεκαετίες, κάτι που συνδέεται με την πρώιμη ωρίμανση των σταφυλιών.
Αυτό έχει άμεση σημασία για την αμπελουργία: η Νεμέα κινείται από μια ζώνη «ιδανικών θερμοκρασιών» προς υψηλότερες τιμές, Αυτό σημαίνει ότι οι αμπελώνες της Νεμέας έχουν εκτεθεί σε πιο θερμές καλλιεργητικές περιόδους τις τελευταίες δεκαετίες, κάτι που επηρεάζει:
- την ωρίμανση του Αγιωργίτικου,
- την περιεκτικότητα σε σάκχαρα,
- την ισορροπία μεταξύ αλκοόλης και οξύτητας.
ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ
🔎 Growing Degree Days (GDD, βάση 10 °C)
Οι τιμές GDD παραμένουν υψηλές σε όλη την περίοδο, με εύρος ~2000–2500 βαθμοημέρες. Αυτό επιβεβαιώνει την καταλληλότητα της Νεμέας για αμπελοκαλλιέργεια, καθώς οι απαιτούμενες βαθμοημέρες για ποιοτικές ερυθρές ποικιλίες (π.χ. Αγιωργίτικο) ξεπερνιούνται με άνεση. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές GDD υποδηλώνουν και μεγαλύτερες πιέσεις (πρώιμη ωρίμανση, αυξημένο αλκοολικό δυναμικό).
🔎 Ημέρες Παγετού (Tmin < 0 °C)
Καταγράφονται κάθε έτος, αλλά με μεγάλη μεταβλητότητα: από λιγότερες από 10 (2008) έως >50 (2011, 2021). Δεν φαίνεται καθαρή μακροχρόνια τάση μείωσης∙ υπάρχουν χρονιές πολύ ψυχρές ακόμα και στη δεκαετία του 2020. Οι παγετοί παραμένουν σημαντικός κίνδυνος για την αμπελουργία, ειδικά στην έναρξη της βλάστησης (Απρίλιος).
🔎 Ακραίες Θερμές Ημέρες (Tmax > 35 °C)
Ο αριθμός αυτών των ημερών παρουσιάζει αυξητική τάση μετά το 2010, με κορυφώσεις (2012, 2017, 2021, 2022). Σε ορισμένα έτη ξεπερνούν τις 30 ημέρες/καλοκαίρι, που σημαίνει σχεδόν ένας μήνας με πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Οι θερμές ημέρες αυτές οδηγούν σε θερμικό στρες, επιταχύνουν την ωρίμανση και επηρεάζουν την ποιότητα του κρασιού (χαμηλότερη οξύτητα, υψηλά σάκχαρα).
✅ Συνολικά Συμπεράσματα
Το κλίμα της Νεμέας παραμένει ιδιαίτερα ευνοϊκό για αμπελοκαλλιέργεια (υψηλά GDD). Οι παγετοί εξακολουθούν να εμφανίζονται∙ άρα δεν μπορούμε να μιλήσουμε για πλήρη εξάλειψή τους λόγω κλιματικής αλλαγής. Οι θερμές ημέρες >35 °C αυξάνονται, και αυτή είναι η κύρια πίεση που καταγράφεται στο τοπικό μικροκλίμα.Η συνδυαστική εικόνα δείχνει ότι στο μέλλον η πρόκληση για την αμπελουργία της Νεμέας δεν είναι η επάρκεια θερμότητας, αλλά η διαχείριση της υπερβολικής θερμότητας και της υδατικής πίεσης που τη συνοδεύει.
ΟΙ 10 ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ
🔥 Υψηλότερες θερμοκρασίες
Το απόλυτο ρεκόρ σημειώθηκε τον Ιούλιο 2023 (44.2 °C), μία τιμή που κατατάσσεται στις ακραίες για την περιοχή και είναι συμβατή με τα έντονα κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ελλάδα. Οι περισσότερες ακραίες τιμές συγκεντρώνονται το καλοκαίρι του 2021, με συνεχόμενες ημέρες >42 °C∙ γεγονός που δείχνει ότι δεν είναι μόνο η απόλυτη τιμή που έχει σημασία, αλλά και η διάρκεια του καύσωνα.
📅 Χρονική κατανομή
Οι ακραίες τιμές καταγράφονται κυρίως στο καλοκαίρι, κάτι αναμενόμενο λόγω εποχικότητας. Ωστόσο, υπάρχουν και πρώιμα επεισόδια (Ιούνιος–Ιούλιος 2017, 2009), τα οποία δείχνουν ότι οι καύσωνες μπορούν να ξεκινήσουν νωρίς στην περίοδο. Αυτό αυξάνει την πίεση στα αμπέλια, ειδικά σε στάδια κρίσιμης ανάπτυξης. Η άνοιξη και το φθινόπωρο καταγράφουν επίσης υψηλές τιμές (>38 °C). Αυτό είναι ανησυχητικό, καθώς επεκτείνει την περίοδο εμφάνισης ακραίας ζέστης και δυσκολεύει τον προγραμματισμό καλλιεργητικών εργασιών. Ο χειμώνας έχει φυσικά χαμηλότερες μέγιστες, με ρεκόρ περίπου 26 °C, αλλά η αναφορά αυτή δείχνει ότι ακόμα και σε αυτή την εποχή μπορούν να εμφανιστούν θερμά διαλείμματα.
📈 Κλιματική σημασία
Η συχνότητα εμφάνισης θερμοκρασιών >42 °C δείχνει σαφώς ότι τα τελευταία χρόνια τα κύματα καύσωνα έχουν γίνει πιο έντονα και επαναλαμβανόμενα. Η εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών εκτός καλοκαιριού (άνοιξη, φθινόπωρο) δείχνει μια επιμήκυνση της θερμής περιόδου, κάτι που συνδέεται με την ευρύτερη τάση της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο. Για την αμπελουργία, αυτό σημαίνει: Πρώιμη ωρίμανση και συσσώρευση σακχάρων άρα υψηλότερο αλκοολικό τίτλο. Μείωση οξύτητας και πιθανή ανισορροπία στο κρασί και Αυξημένες ανάγκες άρδευσης και μέτρα προστασίας από το θερμικό στρες.
✅ Συνολικά: Η Νεμέα παραμένει μια περιοχή με υψηλή ανθεκτικότητα, αλλά οι ακραίες θερμοκρασίες αυξάνονται και η θερμή περίοδος επιμηκύνεται, γεγονός που απαιτεί προσαρμογή στις πρακτικές αμπελοκαλλιέργειας.
Το διάγραμμα δείχνει τις μέγιστες καταγεγραμμένες θερμοκρασίες στη Νεμέα (2008–2024) ανά εποχή:
- 🌨 Χειμώνας → 26.2 °C (ήπιο ρεκόρ, θερμά διαλείμματα χειμώνα).
- 🌱 Άνοιξη → 38.6 °C (δείχνει πρώιμους καύσωνες, επικίνδυνους για άνθηση/καρπόδεση).
- ☀️ Καλοκαίρι → 44.2 °C (απόλυτο ρεκόρ Ιούλιος 2023).
- 🍂 Φθινόπωρο → 38.8 °C (παρατεταμένη θερμή περίοδος, επηρεάζει τρύγο & ποιότητα σταφυλιών).
📌 Συμπέρασμα: Η θερμή περίοδος επιμηκύνεται – δεν περιορίζεται στο καλοκαίρι, αλλά αγγίζει και την άνοιξη και το φθινόπωρο, κάτι που αυξάνει την πίεση στην αμπελουργία και απαιτεί νέες στρατηγικές προσαρμογής.
🔎 Συσχετίσεις Κλίματος – Τρύγου (Νεμέα)
Η ημερομηνία του τρύγου επηρεάζεται άμεσα από τις ελάχιστες θερμοκρασίες της περιόδου ανάπτυξης, τον δείκτη δροσερών νυχτών Σεπτεμβρίου (Cool Night Index), και, σε μικρότερο βαθμό, από τα ύψη βροχόπτωσης.
Η άνοδος των ελάχιστων θερμοκρασιών επιταχύνει την ωρίμανση, οδηγώντας σε πρώιμο τρύγο. Αντίθετα, η βροχή επιδρά περισσότερο στην ποσότητα παραγωγής (μέγεθος σταφυλιών, όγκος σταφυλοπαραγωγής), παρά στον ακριβή χρόνο συγκομιδής.
📊 Πρωίμηση
- Μετρήσεις Meteo (2008–2023): Δείχνουν τάση πρώιμης συγκομιδής, όμως δεν είναι στατιστικά σημαντική λόγω μικρής χρονοσειράς (μόλις 16 έτη).
- Δεδομένα ERA5 (1940–2023): Φανερώνουν στατιστικά σημαντική πρώιμηση καθώς η θερμοκρασία Απριλίου–Οκτωβρίου παρουσιάζει σαφή άνοδο, επιταχύνοντας τα φαινολογικά στάδια.
Αυτό επιβεβαιώνει ότι ενώ σε βραχυχρόνιο ορίζοντα κυριαρχεί η φυσική διακύμανση, σε μακροχρόνιο ορίζοντα το σήμα της κλιματικής αλλαγής είναι ξεκάθαρο.
🌡️ Συμπληρωματικοί Δείκτες (όπως φάνηκαν από τις προηγούμενες αναλύσεις)
- Growing Degree Days (GDD): Οι τιμές είναι υψηλές, εξασφαλίζοντας ότι η Νεμέα παραμένει κλιματικά κατάλληλη για αμπελουργία. Ωστόσο, οι πολύ υψηλές τιμές δείχνουν πίεση για πρόωρη ωρίμανση και αυξημένο αλκοολικό τίτλο.
- Ακραίες θερμές ημέρες (TX > 35 °C): Εμφανίζουν αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια∙ συνδέονται με θερμικό στρες και αλλαγές στην ισορροπία οξύτητας–σακχάρων.
- Ημέρες παγετού (TN < 0 °C): Παραμένουν, ιδίως τον χειμώνα, χωρίς σαφή τάση μείωσης∙ αυτό δείχνει ότι οι αμπελώνες δεν απαλλάσσονται από τον κίνδυνο παγετού.
🏔️ Τοπικές ιδιαιτερότητες Νεμέας
Το υψομετρικό εύρος (200–850 μ.) λειτουργεί ως «φυσικό μαξιλάρι» Τα υψηλότερα αμπελοτόπια προσφέρουν δροσερότερες νύχτες, μειώνοντας τις επιπτώσεις της θέρμανσης. Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τη γενική άνοδο θερμοκρασιών, η Νεμέα εξακολουθεί να παράγει κρασιά με καλή ισορροπία, σε αντίθεση με θερμότερες περιοχές όπου οι συνέπειες είναι πιο άμεσες.
✅ Συμπέρασμα
Η ανάλυση δείχνει ότι: Υπάρχει μια μακροχρόνια τάση πρώιμης συγκομιδής λόγω ανόδου θερμοκρασιών (ERA5). Οι βροχοπτώσεις επιδρούν περισσότερο στην ποσότητα παρά στον χρόνο τρύγου. Οι ακραίες θερμές ημέρες αυξάνουν την πίεση στην ποιότητα. Το ανάγλυφο της Νεμέας με το υψομετρικό εύρος λειτουργεί ως αντιστάθμισμα, επιτρέποντας στην περιοχή να διατηρεί την υψηλή οινική της αξία.
Συγκεντρωτικά οι βασικές παράμετροι για τη Νεμέα (Meteo + ERA5):
- 📈 Θερμοκρασία καλλιεργητικής περιόδου (ERA5 1940–2023): εμφανίζει σαφή μακροχρόνια άνοδο.
- 🌧 Ετήσιος Υετός (Meteo 2008–2023): μεγάλες διακυμάνσεις (250–800 mm), χωρίς σαφή τάση.
- 🌱 Growing Degree Days (GDD): παραμένουν υψηλοί, δείχνοντας κατάλληλες θερμικές συνθήκες για αμπελουργία.
- ☀️ Μέγιστη Ξηρή Περίοδος: σε ορισμένα έτη ξεπερνά τους 2 μήνες, αλλά δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική τάση.
- 🔥 Ακραίες θερμές ημέρες (>35°C): αυξητική τάση∙ συνδέονται με θερμικό στρες.
- 🌊 Ημέρες έντονου υετού (≥20 mm): εμφανίζονται 5–8 κατά μέσο όρο, με ακραίες χρονιές (π.χ. 2019 με 15 ημέρες).
📌 Συμπέρασμα: Το κλίμα της Νεμέας χαρακτηρίζεται από μεγάλη διακύμανση στον υετό, ενώ η θερμοκρασία δείχνει σαφή άνοδο, κάτι που σχετίζεται με την πρώιμη ωρίμανση και αυξημένο θερμικό στρες στα αμπέλια.
ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ
1. Υδρολογικές πιέσεις & γεωτρήσεις
- Παρά το ότι το Αγιωργίτικο είναι παραδοσιακά ξηρικό, η αυξημένη ζήτηση και οι πιέσεις για μεγαλύτερη παραγωγή έχουν οδηγήσει σε εκτεταμένη άρδευση.
- Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έντονη αύξηση των γεωτρήσεων, πολλές από τις οποίες λειτουργούν με ελλιπή έλεγχο (νομικά κενά, ανεπαρκής χωροθέτηση).
- Οι υπόγειοι υδροφορείς κινδυνεύουν από υπεράντληση, αλλά και υποβάθμιση ποιότητας (π.χ. νιτρικά, υφαλμύρωση σε χαμηλότερα υψόμετρα).
2. Αλληλεπίδραση με το κλίμα
- Τα ξηρά καλοκαίρια και οι μεγάλες ξηρές περίοδοι που είδαμε στα δεδομένα Meteo/ERA5, σε συνδυασμό με την εντατική άντληση, εντείνουν τον υδρολογικό κίνδυνο.
- Ουσιαστικά, η κλιματική μεταβλητότητα + άρδευση οδηγούν σε ένα νέο υδρολογικό καθεστώς στη Νεμέα.
3. Προοπτικές διαχείρισης
- 🔹 Ενίσχυση ορθολογικής χρήσης νερού (σταγόνες, αισθητήρες εδάφους, πρόγνωση καιρού για βέλτιστο προγραμματισμό άρδευσης).
- 🔹 Δημιουργία υδρολογικού ισοζυγίου για τη λεκάνη Νεμέας με χρήση και δορυφορικών δεδομένων.
- 🔹 Νομοθετική ρύθμιση/έλεγχος γεωτρήσεων με ενιαίο μητρώο.
- 🔹 Εναλλακτικές: συλλογή βρόχινου νερού, μικρά ταμιευτήρια.
Νεμέα: Ανάμεσα στην Παράδοση και τις Νέες Προκλήσεις
- Η αμπελουργία παραμένει βιώσιμη χάρη στη μεγάλη προσαρμοστικότητα του Αγιωργίτικου.
- Το κλίμα θερμαίνεται και ο υετός εμφανίζει έντονες διακυμάνσεις.
- Η άρδευση εξασφαλίζει παραγωγή αλλά πιέζει το υδατικό ισοζύγιο.
- Απαιτούνται μέτρα εξοικονόμησης & ολοκληρωμένης διαχείρισης για να προστατευθεί ο φυσικός πλούτος και η οινική ταυτότητα της Νεμέας.
Από την ανάλυση των δεδομένων καθίσταται σαφές ότι η αμπελουργία στη Νεμέα παραμένει βιώσιμη, χάρη στη μεγάλη προσαρμοστικότητα της ποικιλίας Αγιωργίτικο, η οποία αποδεικνύει για ακόμη μια φορά τη στενή της σχέση με τον τόπο. Παρά το γεγονός ότι το κλίμα θερμαίνεται και ο υετός εμφανίζει έντονες διακυμάνσεις, η τοπική αμπελουργία καταφέρνει να αντεπεξέλθει, αξιοποιώντας τόσο τις παραδοσιακές καλλιεργητικές πρακτικές όσο και τις νέες τεχνολογικές δυνατότητες. Η άρδευση αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της παραγωγής, ωστόσο ασκεί πίεση στο υδατικό ισοζύγιο της περιοχής. Αυτό καθιστά αναγκαία την υιοθέτηση μέτρων εξοικονόμησης και ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδατικών πόρων, ώστε να προστατευθεί ο φυσικός πλούτος αλλά και η οινική ταυτότητα της Νεμέας, που αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Η ανάγκη για μια πιο συστηματική επικοινωνιακή στρατηγική είναι επίσης προφανής. Η σημερινή εκδήλωση δείχνει ότι η Νεμέα βρίσκεται σε σωστό δρόμο, όχι μόνο σε επίπεδο προβολής και ενημέρωσης, αλλά και σε ουσιαστικό επιστημονικό διάλογο. Παράλληλα, η Πολιτεία καλείται να βελτιώσει το νομικό καθεστώς που διέπει τις γεωτρήσεις, ώστε να υπάρξει θεσμική ασφάλεια και να διασφαλιστεί η αειφορία.
Προσωπικά, αν και συχνά αναφέρομαι σε ακραία καιρικά φαινόμενα και στις επιπτώσεις τους, χαίρομαι ιδιαίτερα που αυτή τη φορά ασχολήθηκα με ένα διαφορετικό αλλά εξίσου σημαντικό θέμα: την αλληλεπίδραση κλίματος, αμπελουργίας και κοινωνίας. Πρόκειται για μια πτυχή της μετεωρολογίας που δεν περιορίζεται στην πρόγνωση, αλλά αγγίζει την καθημερινότητα, τον πολιτισμό και το μέλλον ενός τόπου που έχει ταυτίσει το όνομά του με το κρασί.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect