Σήμερα η διαφορά θερμοκρασία αέρα και θάλασσας ήταν περίπου +8–10°C και πρόσκαιρα υπήρχε υγρός νοτιάς που μετέφερε θερμό αέρα από ξηρά ή νότια προς τη θάλασσα. Έτσι ο θερμός και υγρός αέρας από την ξηρά (Τουρκία ή νότιες περιοχές) κινήθηκε προς τη θάλασσα και πέρασε πάνω από την ψυχρότερη επιφάνεια της θάλασσας. Τότε ο αέρας ψύχθηκε από κάτω προς τα πάνω, φτάνοντας το σημείο συμπύκνωσης και σχηματίστηκαν τα σταγονίδια υγρασίας , άρα η ομίχλη μεταφοράς Οι περιοχές βόρεια της Σάμου, η Χίος και τα τουρκικά παράλια είναι εκτεθειμένες σε ρεύματα νοτιοανατολικής ροής που, όταν ο αέρας είναι θερμός και υγρός και κινείται προς τη θάλασσα, ευνοούν τέτοιες συνθήκες. Η θερμοκρασία της θάλασσας ακόμη είναι χαμηλότερη από την ατμοσφαιρική (συνηθισμένο φαινόμενο Ιούλιο), και εντείνει τη δημιουργία ομίχλης.
ΓΙΑΤΙ Η ΟΜΙΧΛΗ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ
Κατά την δημιουργία του φαινομένου η ξηρά (το νησί) είναι πολύ πιο θερμή από τη θάλασσα (π.χ. 33 °C έναντι 23 °C). Έτσι όταν η ομίχλη πλησιάζει τη στεριά θερμαίνεται από κάτω και έτσι ο θερμός ξηρός αέρας αυξάνει τη θερμοκρασία στη βάση της οπότε η σχετική υγρασία πέφτει και η ομίχλη εξατμίζεται. Με αυτόν τον τρόπο εμποδίζεται η είσοδος στο νησί και η ομίχλη παραμένει θαλάσσια. Επίσης πρέπει να σημειώσουμε ότι πάνω από τη θάλασσα, ο θερμός αέρας ψύχεται από την ψυχρή επιφάνεια και αυτό οδηγεί στην κάθετη θερμοκρασιακή αναστροφή που ευνοεί την παραμονή της ομίχλης κοντά στην επιφάνεια. Αυτή η αστάθεια δεν υφίσταται πάνω από το θερμό έδαφος. Στις περισσότερες των περιπτώσεων οι άνεμοι συχνά είναι αδύναμοι ή παράλληλοι με την ακτή και δεν υπάρχει αρκετή οριζόντια μεταφορά (advection) προς την ξηρά για να προχωρήσει η ομίχλη.
Υπάρχουν επίσης και μικρές υψομετρικές διαφορές (λόφοι 100–200 m) που διαλύουν την ομίχλη. Άλλωστε η ομίχλη είναι φαινόμενο επιφανειακού στρώματος 50–200 μέτρων. Αν η ξηρά ανεβαίνει γρήγορα, διασπάται λόγω θέρμανσης και ανάμιξης. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η τοπική αύρα η οποία μπορεί να σπρώχνει την ομίχλη προς τη στεριά, αλλά την ίδια στιγμή το θερμό έδαφος την διαλύει. Έτσι, η ομίχλη συχνά τελειώνει λίγα μέτρα από την ακτή.
Η ΟΜΙΧΛΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ – ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΉ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ
Ο πρώην συνεργάτης στο Mega και καλός φίλος Γιώργος Χαρώνης μου έστειλε μια φωτογραφία από την Κέρκυρα μετά το ηλιοβασίλεμα . Η ομίχλη που εμφανίστηκε κοντά στη στεριά έχει διαφορετικό μηχανισμό από την ομίχλη μεταφοράς που παραμένει στη θάλασσα. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται πιθανότατα για ομίχλη ακτινοβολίας σε συνδυασμό με τοπική αύρα θαλάσσης ή τοπική συμπύκνωση λόγω επιφανειακής ψύξης και υγρασίας που προέκυψε αργά το απόγευμα, όταν άρχισε η πτώση της θερμοκρασίας και υπήρχε υψηλή σχετική υγρασία. Αυτό συμβαίνει όταν πέφτει ο ήλιος, όπου η επιφάνεια της γης χάνει θερμότητα με ακτινοβολία . Αν υπάρχει υγρός αέρας και άπνοια ή ασθενής άνεμος, η επιφανειακή ψύξη οδηγεί το θερμό ατμοσφαιρικό στρώμα να φτάσει το σημείο δρόσου . Έτσι, σχηματίζεται ομίχλη ακτινοβολίας, ειδικά κοντά σε υγρές περιοχές ή υδροβιότοπους. Επίσης το απόγευμα μπορεί να ενισχυθεί η θαλάσσια αύρα (εισροή υγρού αέρα από τη θάλασσα προς τη στεριά ), οπότε αν ο υγρός αυτός αέρας ψυχθεί γρήγορα στην παράκτια στεριά (όπου ο ήλιος έχει ήδη χαθεί), τότε μπορεί να γίνει συμπύκνωση υδρατμών και συνεπώς να σχηματιστεί ομίχλη. Αν η περιοχή μάλιστα έχει υψηλή σχετική υγρασία (π.χ. 75–90%), τότε μια μικρή πτώση θερμοκρασίας 2–3°C αρκεί για να περάσει το κατώφλι συμπύκνωσης. Ειδικά σε παραθαλάσσιες ζώνες με βλάστηση (λιβάδια, ελαιώνες, καλαμιές), το φαινόμενο ενισχύεται. Δεν ξεχνάμε βέβαια ότι η Κέρκυρα έχει πλούσια βλάστηση και υγρασία και το βραδινό μικροκλίμα στις παράκτιες ζώνες ευνοεί την επιφανειακή συμπύκνωση, ειδικά αν είχε προηγηθεί υψηλή θερμοκρασία και υγρασία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect