Πρίν από λίγες ημέρες είδαμε την παρακάτω ανάρτηση που παρουσιάζει έναν σφαιρικό κεραυνό . Γι αυτό το πολύ σπάνιο φαινόμενο εμείς θα σας μεταφέρουμε κάποιες βασικές γνώσεις και παράλληλα σας καλούμε να μας στέλνετε σχετικά θέματα με φωτογραφίες ή βίντεο θέτοντας ερωτήματα με ανάλογα παράξενα ή σπάνια γεγονότα.
Wow! This is reportedly ball lightning. I’ve never seen anything like it!pic.twitter.com/txaNFF2CLi
— Volcaholic 🌋 (@volcaholic1) July 4, 2025
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΚΕΡΑΥΝΩΝ
Το φαινόμενο του Σφαιρικού Κεραυνού ήταν γνωστό από τους αρχαίους χρόνους. Ο Αριστοτέλης, ο Λουκρήτιος, ο Ποσειδώνιος, καθώς επίσης και ο Σενέκας είχαν αναφερθεί σε έναν τέτοιο σχηματισμό και είχαν ταξινομήσει τους Σφαιρικούς Κεραυνούς μεταξύ των μετεωρολογικών φαινομένων. Ο Πλούταρχος στο έργο του «Βίοι Παράλληλοι» αναφέρεται σε φωτεινά φαινόμενα δυνάμενα να θεωρηθούν περιπτώσεις Σφαιρικού Κεραυνού. Στο Μεσαίωνα, το φαινόμενο συγχέεται με αυτό της Φωτιάς του Αγίου Έλμου (Εράσμου / St. Elmo’s Fire).
Ο Shen Kuo απο την Κίνα κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα στα «Δοκίμια» του (1088 μΧ) σημειώνει το περίεργο είδος του κεραυνού που προκαλεί εγκαύματα και ο οποίος περνά μέσα από τους τοίχους ενός σπιτιού και λιώνει τα πάντα στο πέρασμά του. Περιέγραφε ουσιαστικά ένα φαινόμενο, το οποίο σήμερα ονομάζεται σφαιρικός κεραυνός (lightning ball). Αρκετούς αιώνες αργότερα ο Γάλλος Μετεωρολόγος και Αστρονόμος Flammarion δημοσίευσε μια συλλογή από 50 εκθέσεις Lighting Ball (Σφαιρικών Κεραυνών). Στο βιβλίο εκείνο, αντιμετωπίζονται διάφορα θέματα που σχετίζονται με την ατμόσφαιρα με ένα δημοσιογραφικό και δημοφιλές στυλ. Ο Glaisher επιμελήθηκε την αγγλική έκδοση αυτού του βιβλίου που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1873.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΚΕΡΑΥΝΟΣ
Η μορφή του Σφαιρικού Κεραυνού είναι μεταβλητή. Οι περισσότεροι από αυτούς τους κεραυνούς φαίνονται σφαιρικοί, μερικές φορές συνεχώς μεταβαλλόμενοι και φαίνονται να παίρνουν γρήγορα ανώμαλα σχήματα όπως παρατηρούμε και στο αρχικό Video. . Φωτογραφίες Σφαιρικών Κεραυνών έχουν ληφθεί από μακρού χρόνου (Wolf, 1956) και πρόσφατα από κινηματογραφικές, τηλεοπτικές και φωτογραφικές μηχανές. Στο συνέδριο με θέμα τους Σφαιρικούς Κεραυνούς που έγινε το 2006 στο Αϊντχόβεν της Ολλανδίας, παρουσιάστηκαν φωτογραφίες σφαιρικών κεραυνών που συνέβησαν το καλοκαίρι του 2006 στη Χάγη και στο Βερολίνο. Το χαρακτηριστικό διακριτικό στοιχείο του σφαιρικού κεραυνού είναι η κίνησή του, η οποία μπορεί μερικές φορές να καλύψει μια μεγάλη απόσταση. (όπως η Φωτιά του Αγίου Έλμου). Το μέγεθος του Σφαιρικού Κεραυνού είναι επίσης μεταβλητό. Ξεκινάει από μικρές διαστάσεις όσο π.χ. έχει ένα μπιζέλι και μπορεί να φθάνει σε μεγάλες διαστάσεις. Μπορεί το μέγεθος του να φθάσει ή και να ξεπεράσει το μέγεθος που έχει ένα σπίτι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι σφαιρικοί κεραυνοί εξαφανίζονται με μια έκρηξη, που μπορεί μερικές φορές να συμβεί μακριά από το σημείο πού αρχικά εμφανίστηκαν, παραδείγματος χάριν έξω από το σπίτι, στο οποίο η σφαίρα είχε εμφανιστεί. Εν τούτοις, υπάρχουν περιπτώσεις που περιγράφουν Σφαιρικό Κεραυνό να κατέρχεται ήσυχα σε ένα δωμάτιο και έπειτα να εξαφανίζεται σιωπηλά.
Ένα από τα εντυπωσιακότερα συμβάντα ήταν αυτό του καθηγητή Georg Wilhelm Richmann . Ένας Σφαιρικός Κεραυνός προκάλεσε το θάνατό του κατά τη διάρκεια ενός πειράματος στην Αγία Πετρούπολη, το καλοκαίρι του 1753.
Ο κατάλογος των εκπληκτικών χαρακτηριστικών του Σφαιρικού Κεραυνού είναι αρκετά εκτενής. Κατά τη μελέτη της επιστημονικής βιβλιογραφίας βρίσκουμε αρκετές εκατοντάδες παραδειγμάτων, καθ’ όλη τη διάρκεια των αιώνων, τα οποία εμφανίζουν πολύ ασυνήθιστα χαρακτηριστικά γνωρίσματα
Ο Stanley Singer το 1963 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα ερωτηματικά που συνδέονται με το φαινόμενο του Σφαιρικού Κεραυνού μπορούν να απαντηθούν από συνδυασμό αρκετών τομέων της επιστήμης και γι’ αυτό το λόγο παραμένουν ακόμα κατά ένα μεγάλο μέρος αναπάντητα. Σε μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί τομείς της φυσικής επιστήμης όπως, η φυσική των μετεωριτών, η Φυσική των Υψηλών Ενεργειών, και ειδικά εκείνη των αντιδράσεων εκμηδενισμού νουκλεονίου-αντινουκλεονίου από εργαστηριακά πειράματα και τέλος η Αστροφυσική των Υψηλών Ενεργειών.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect