Στο σημερινό έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης του καιρού που εξέδωσε η ΕΜΥ , για την πληρέστερή ενημέρωση του κοινού επισημαίνει την διαφορά των θερμοκρασιών μεταξύ ηπειρωτικών περιοχών και αυτών που επηρεάζονται από τις θαλάσσιες αύρες. Παρόλα αυτά δεν δίνεται το σωστό θερμοκρασιακό εύρος καθώς αναφέρεται χαρακτηριστικά “Στις παραθαλάσσιες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας η μέγιστη τιμή της θερμοκρασίας θα είναι 2 με 4 βαθμούς χαμηλότερη από τη θερμοκρασία στο εσωτερικό της ηπειρωτικής Ελλάδας” . Παρακάτω θα τεκμηριώσουμε γιατί το εύρος πρέπει να τεθεί μεγαλύτερο ( 4-6 βαθμοί ) απ’ οτι αναφέρεται στο έκτακτο Δελτίο .
Η ΠΑΛΗ ΤΟΥ “ΚΑΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΡΟΣΕΡΟΥ” pic.twitter.com/5tmgE3Kc5z
— Theodoros Kolydas (@KolydasT) June 27, 2025
Απο πείρας όλοι γνωρίζουμε ότι η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στο αστικό κέντρο της Αθήνας και τις παραθαλάσσιες περιοχές, όπως ο Σαρωνικός (π.χ. Παλαιό Φάληρο, Άλιμος, Βούλα) ή η ανατολική Αττική (π.χ. Ραφήνα , Λούτσα), σε περιόδους καύσωνα, μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τους 6–8°C, ιδίως όταν επικρατεί άπνοια ή πολύ ασθενής νότια-νοτιοδυτική ροή, οπότε δεν επηρεάζονται οι αστικές περιοχές από θαλάσσια αύρα. Οι παραθαλάσσιες περιοχές επωφελούνται από θαλάσσια αύρα (απόγευμα κυρίως στον Σαρωνικό) ή από μέτριο έως ισχυρό ΒΑ άνεμο (ιδίως στην ανατολική ακτή, π.χ. Ραφήνα-Νέα Μάκρη) όπως παρατηρούμε στο παραπάνω τουίτ. Ένα άλλο παράδειγμα έχουμε από τον καύσωνα του Ιουλίου 2023 όπου ο Σταθμός του ΕΑΑ στο Θησείο (κέντρο Αθήνας) κατέγραψε μέγιστη θερμοκρασία 42.1°C, ο Σταθμός στο Παλαιό Φάληρο μέγιστη θερμοκρασία 35.4°C και στη Ραφήνα 33.7°C . Η διαφορά μεταξύ κέντρου Αθήνας και παραθαλασσίων περιοχών ήταν από 6.7 έως 8.4°C
Σε όλους τους θερμομετρικούς χάρτες ειδικά για την Αθήνα διακρίνεται σαφώς η “θερμική νησίδα” στο κέντρο της Αθήνας, και σε περιόδους καύσωνα, η διαφορά με τη Ραφήνα ή τον Σαρωνικό είναι πάνω από 6°C.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΑ ΑΝΕΜΩΝ
Σε μελέτες του Πανεπιστημίου Αθηνών ( Φυσικό Τμήμα K. Καρτάλης κ.ά.) ή του ΕΑΑ (Φουντά κ.) αναφέρεται για την αστική θερμική νησίδα στην Αθήνα , ότι παρατηρείται ένταση της θερμικής νησίδας (UHI) η οποία μπορεί να φτάνει τους +8.5°C σε περιόδους καύσωνα. Επίσης υπάρχουν αναφορές ότι σε ημέρες με καύσωνα, περιοχές όπως το Περιστέρι, Αχαρνές, Κυψέλη παρουσιάζουν σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες από περιοχές όπως η Ανάβυσσος, το Λαύριο ή η Ραφήνα, λόγω της διαφοράς στην αστικοποίηση και της θαλάσσιας επιρροής. Σε άλλη μελέτη ( Κουρτίδης, Ρψομανίκης κ.α) εξετάζουν τις διαφορές θερμοκρασιών σε 26 πόλεις , καταλήγοντας στα ίδια συμπεράσματα .
Το καλοκαίρι, το θαλάσσιο αεράκι (αύρα) στον Σαρωνικό ξεκινά από 13:00–14:00, και μπορεί να φέρει σημαντική πτώση της θερμοκρασίας (2–4°C) σε λίγες ώρες, ενώ στην ανατολική ακτή, ο βορειοανατολικός άνεμος (Εύβοια – Ραφήνα) ψύχει σημαντικά την περιοχή, αποτρέποντας την έντονη άνοδο της θερμοκρασίας. Οι άνεμοι αυτοί πάντως δεν εισέρχονται αποτελεσματικά στο κέντρο της Αθήνας, λόγω της μορφολογίας του λεκανοπεδίου (υψώματα Αιγάλεω, Υμηττός, Πάρνηθα). Σε καύσωνα, η θερμοκρασία στο κέντρο της Αθήνας μπορεί να είναι έως 8°C υψηλότερη από τις παραθαλάσσιες περιοχές, κυρίως όταν εκεί πνέει θαλάσσια αύρα ή ΒΑ άνεμος. Αυτή η διαφορά αποδίδεται στο φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας και στη θαλάσσια ψύξη που απολαμβάνουν οι παραλιακές περιοχές.
Heat wave hazard maps (2007–2009): Ο παραπάνω χάρτης παρουσιάζει την ένταση του θερμικού κινδύνου κατά τους καλοκαιρινούς μήνες σε επίπεδο δικτύου 1×1 km, όπου διακρίνονται ξεκάθαρα πολύ πιο έντονα θερμικά «σημεία» (κόκκινη – πορτοκαλί ζώνη) στο κέντρο/λεκανοπέδιο σε σχέση με τις βορειοανατολικές και παραθαλάσσιες περιοχές
researchgate.net.
Γεωχωρική ανάλυση – Land use κλίμα (2025): Ο παραπάνω χάρτης δείχνει δεδομένα με δορυφορική ανάλυση LST & NDVI/NDBI, εντοπίζοντας τις πιο θερμές ζώνες εντός και γύρω από την πόλη, με έμφαση στα αστικά κέντρα και υψηλή διαφορά ως προς τα παράκτια και τα περιαστικά mdpi.com.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ για ΑΘΗΝΑ
- Οι κατώτερες θερμοκρασίες αέρα & εδάφους καταγράφονται στις παραθαλάσσιες ζώνες (Βούλα, Αργυρούπολη, Ραφήνα) και σε περιοχές με βλάστηση. Οι θερμότερες περιοχές (κόκκινοι hotspots) εμφανίζονται στο κέντρο της Αθήνας – λόγων πυκνής δόμησης, μικρής βλάστησης και αστικού φορτίου . Μελέτες όπως Keramitsoglou et al. (2013) και πρόσφατες εργασίες (Land 2025) δείχνουν θερμικές ανισότητες >4 έως 8 °C μεταξύ κέντρου και παραλίας . Οι δύο παραπάνω χάρτες αποτυπώνουν την επίδραση τόσο της θερμικής νησίδας όσο και της θαλάσσιας αύρας , καθώς οι αστικές περιοχές εμφανίζουν υψηλότερο θερμικό φορτίο, ενώ οι παραθαλάσσιες απολαμβάνουν ψύξη 4 εως 6 °C – και ενίοτε έως 8 °C – κατά τη διάρκεια καύσωνα.
- Οι χάρτες δείχνουν οπτικά και με δεδομένα αυτήν τη διαφορά, επιβεβαιώνοντας τη μετεωρολογική και επιστημονική λογοδοσία , οπότε καταλήγουμε ότι θα πρέπει να τεθεί το όριο των 4 εως 6 βαθμών γενικά για την Ελλάδα , ενω στις τοπικές προγνώσεις ακόμη και το όριο των 8 βαθμών Κελσίου .
-
Το έκτακτο συνεπώς θα πρέπει να τροποποιηθεί και να αναφέρει: Στις παραθαλάσσιες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας η μέγιστη τιμή της θερμοκρασίας θα είναι 4 με 6 βαθμούς χαμηλότερη από τη θερμοκρασία στο εσωτερικό της ηπειρωτικής Ελλάδας . “
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect