Μετά την βελτίωση που παρουσίασε ο καιρός οι μέγιστες θερμοκρασίες το τελευταίο διήμερο παρουσίασαν άνοδο και μόνο οι ελάχιστες τιμές σε ορισμένες περιοχές κυμάνθηκαν περί τους -4 με -5 βαθμούς όπως στη Φλώρινα την Καστοριά και τα Γιάννενα πράγμα πολύ συνηθισμένο για την εποχή .
Παρόλα αυτά σε δύο περιοχές του Παρνασσού παρατηρήσαμε ότι σημειώθηκαν ίδιαίτερα χαμηλές τιμές ME -14.1 βαθμούς στο Βαθύσταλο Παρνασσού και τους -23.3 °C στο Σέσι Παρνασσού , τιμή πολύ χαμηλότερη από την θερμοκρασία του Χιονοδρομικού Παρνασσού αλλά και άλλων περιοχών της χώρας . Απίστευτο κι όμως αληθινό και παρακάτω θα εξηγήσουμε τον λόγο.
ΑΣ ΜΑΘΟΥΜΕ ΛΙΓΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΟΛΙΝΕΣ
Οι δολίνες είναι φυσικοί σχηματισμοί που υπάρχουν σε υψίπεδα και γενικότερα σε οροσειρές λόγω της καταβύθισης του εδάφους. Χαρακτηρίζονται από μακρές περιόδους παγετού (ιδιαίτερα όταν επικρατούν καλές καιρικές συνθήκες) και από ακραίες τιμές ελαχίστων θερμοκρασιών.
Στη δολίνη στον Παρνασσό στο Σέσι , περιοχή πάντοτε τον χειμώνα με εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, σήμερα Τετάρτη 1 Ιανουαρίου 2025, η ελάχιστη θερμοκρασία έπεσε στους -23.3 βαθμούς Κελσίου ! Οι δολίνες είναι φυσικοί σχηματισμοί που υπάρχουν σε υψίπεδα και γενικότερα σε οροσειρές λόγω της καταβύθισης του εδάφους. Οι σχηματισμοί αυτοί έχουν συνήθως μικρή έκταση και περικλείονται από υψηλότερες ράχες, που τις απομονώνουν από την ευρύτερη ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Έτσι, χαρακτηρίζονται από μακρές περιόδους παγετού (ιδιαίτερα όταν επικρατούν καλές καιρικές συνθήκες) και από ακραίες τιμές ελαχίστων θερμοκρασιών . H θερμοκρασία ήταν κατά πολύ χαμηλότερη του Χιονοδρομικού Παρνασσού , καθώς και του Νευροκοπίου .
Πριν από λίγα χρόνια είχαμε γράψει ένα άρθρο σχετικά με τα απόλυτα ρεκόρ ελαχίστων θερμοκρασιών που σημειώθηκαν στην Ισπανία με τιμές που έφτασαν τους -34.1°C στις 6 Ιανουαρίου 2021 -τη χαμηλότερη θερμοκρασία που καταγράφηκε ποτέ στην Ιβηρική- λόγω ενός ιδιαίτερου φαινομένου που καλείται Cold Αir Pool ή φαινόμενο Ψυχρής Δολίνης . Το ίδιο συνέβη και στην Κεχρωτή Αρκαδίας ακριβώς πριν από μια δεκαετία , όπως και σήμερα στο Σέσι Παρνασσού.
Όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε στον παραπάνω χάρτη αλλά και από το αρχικό του άρθρου οι παρακείμενες ελάχιστες θερμοκρασίες ήταν πολύ υψηλότερες στην κορυφή του βουνού , περί τους στους -14.3 βαθμούς Κελσίου , ενω πολύ κοντά στην περιοχή του σταθμού συνέβη αυτό το “παράξενο φαινόμενο , η θερμοκρασία έπεσε πάρα πολύ . Την αίθρια νύχτα που προηγήθηκε αυτού του θερμοκρασιακού ελαχίστου το έδαφος ήταν χιονοσκεπές, ο πυκνός και ψυχρός αέρας βυθίστηκε προς το κοίλωμα της περιοχής που βρισκόταν ο σταθμός , κάτι που συμβαίνει πολύ συχνά στα οροπέδια. Το φαινόμενο στη συγκεκριμένη δολίνη παρατηρήθηκε στον νυχτερινό ξάστερο ουρανό , όπου πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις δημιουργούνται έντονες αναστροφές της θερμοκρασίας. Αν δεν υπάρχει άνεμος , όπως στην περίπτωσή μας , αυτό το γεγονός βοήθησε ον κρύο αέρα να βυθιστεί προς τα κάτω και να γίνει ακόμη πιο κρύος στο βάθος της κοιλάδας.
Στις 17/1/2012, στη Κεχρωτή Αρκαδίας ο σταθμός κατέγραψε την εξωπραγματική ελάχιστη θερμοκρασία των -35,3ºC, ενώ στις 26/1/2011 καταγράφηκε η πολική ελάχιστη θερμοκρασία των -32,5ºC , ανάλογη τιμή με της Ισπανίας και έτσι αι οι δυο αυτές θερμοκρασίες αποτελούν ρεκόρ ελαχίστων θερμοκρασιών για τα Ελληνικά δεδομένα. Θα συμπλήρωνα μέχρι στιγμής ….
Εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες έχει καταγράψει και ένας ακόμη μετεωρολογικός σταθμός που είναι εγκατεστημένος σε μια άλλη δολίνη, στη θέση Μαυροχούνες, που βρίσκεται στο δυτικό Μαίναλο σε υψόμετρο 1.400 μέτρων, έκτασης περίπου μισού τετραγωνικού χιλιομέτρου, γυμνή από βλάστηση σε μεγάλη έκταση, με δάση από έλατα στις ράχες της. Σύμφωνα με τις καταγραφές, το θερμόμετρο στις 26/1/2011 έδειξε -22,6°C στις 03:20 τα ξημερώματα ( συν 1,5°C μέγιστη το μεσημέρι την ίδια μέρα) και στις 27/1/2011 -23,7°C στις 06:20 το πρωί ( -4°C μέγιστη).
ΟΙ “ΡΙΖΕΣ’ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ “ΔΟΛΙΝΗ “
Ο όρος «δολίνη» έχει τις ρίζες του στην Σέρβο-κροατική λέξη «dolina» που σημαίνει «κοιλάδα» και χρησιμοποιείται για τις κοιλάδες των ποταμών και τις καρστικές πόλγες ή το οποιαδήποτε κοίλωμα, ανοικτό και κλειστό. Στην διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία τον όρο «δολίνη» πρώτος χρησιμοποιούσε ο Morlot (1848) για το κλειστό κυκλικό κοίλωμα και στην συνέχεια ο Cvijić (1895) εισήγαγε τον ορό για τα κλειστά κυκλικά κοιλώματα του καρστικού τοπιού σε αντίθεση με τον τοπικό όρο vrtača. Στην Ευρώπη η λέξη “dolina” χρησιμοποιείται ως μια κυρίως περιγραφική σημασία. Στην Βόρεια Αμερική η λέξη sinkhole έχει κυρίως “μορφογενετική” σημασία και χρησιμοποιείται συνήθως για την περιγραφή των κοιλωμάτων στα οποία τα ρεύματα του νερού βυθίζονται υπόγεια και στην Ευρώπη περιγράφονται από τον όρο «καταβόθρα» (ponor). Στην παγκόσμια καρστική γεωμορφολογική ορολογία η λέξη δολίνη καλύπτει μια πολύ ευρεία έννοια ανάλογων γεωλογικών σχηματισμών
Πηγές : meteo.gr, ΠΑΓΕΤΩΔΕΙΣ ΚΑΙ KΑΡΣΤΙΚΕΣ ΓΕΩΜΟΡΦΕΣ ΣΤΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΟ (ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ) ΛΥΤΟΣΕΛΙΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ , https://hikingexperience.gr, https://www.patrasevents.gr/