Κατά το τέλος του Μάη, μέχρι τις αρχές Ιουνίου, λίγα λεπτά πριν από την Ανατολή του ήλιου που η πρωινή δροσιά και η ομίχλη δεν έχουν ακόμα διαλυθεί και υπάρχει στην ατμόσφαιρα απόλυτη νηνεμία, παρουσιάζεται στη θέση Θυμέ Κάμπος πάνω από την ερειπωμένη, εκεί κοντά, Μονή του Αγίου Χαραλάμπους, να κινείται προς τη θάλασσα, ένα περίεργο φαινόμενο.
Στρατιά ολόκληρη από ανθρώπινες σκιές με αστραφτερές πανοπλίες (στρατιωτών, πεζών και ιππέων) να προελαύνουν προς την παραλία.
Η λαϊκή πίστη θεωρεί ότι οι σκιές ανήκουν στους άνδρες του Ηπειρώτικου εθελοντικού σώματος, που σκοτώθηκαν στην πεδιάδα του Φραγκοκάστελλου τον Μάιο του 1828, έχοντας αρχηγό τον Ηπειρώτη Χατζημιχάλη Νταλιάνη.
Μαρτυρίες για ανάλογα φαινόμενα δεν λείπουν και από άλλους τόπους και εποχές ανεξάρτητα από τις αιτίες δημιουργίας τους, οι οποίες κάποτε μπορεί να είναι καθαρά ψυχολογικές. Είναι γνωστή π.χ. η είδηση ότι στην αρχαιότητα, στην ναυμαχία της Σαλαμίνας αφού προηγήθηκε ένα «Φως μέγα», εμφανίστηκαν «…φαντάσματα και είδωλα ενόπλων ανδρών απ΄ Αιγίνης τας χείρας ανεχόντων προ των ελληνικών τριηρών» (Ηρόδοτος, 8.64).
Η επιστήμη κατατάσσει τους Δροσουλίτες στα φαινόμενα του «ανώτερου αντικατοπτρισμού»
ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΚΑΙ Η ΕΞΗΓΗΣΗ
Από τέλος Μαΐου μέχρι το πρώτο πενθήμερο Ιουνίου, η θέση του Ήλιου, λόγω της εκλειπτικής τροχιάς της Γης γύρω από αυτόν και της θέσης του άξονα αυτής σε σχέση με τις οροσειρές στο Φραγκοκάστελλο, είναι τέτοια ώστε να έχουμε την καταλληλότερη γωνία των από διάθλαση προερχομένων ακτίνων του Ήλιου για ένα 10λεπτο περίπου, το πρωί. 
Παράλληλα με το έναντι των οροσειρών και πάνω από το κάστρο σχηματιζόμενο νέφος της πρωινής δροσούλας, η οποία προκαλεί διάθλαση, γίνεται ανάλυση του φωτός, πολλαπλή ανάκλαση, διάθλαση και αλλαγή στη διεύθυνση διάδοσης του. Ένα φαινόμενο «όμοιο» της δημιουργίας του Ουράνιου τόξου. Κατά το δεκάλεπτο αυτό, όταν υπάρχει υψηλή υγρασία και άπνοια, λόγω της τοπικής ιδιομορφίας των δεκάδων λοφίσκων στην κορυφή των δυο παράλληλων στην παραλία οροσειρών και λόγω του ότι ο Ήλιος για δέκα λεπτά δεν ανυψώνεται αλλά κινείται ελάχιστα χαμηλότερα των κορυφών και φαινομενικά από την Χώρα Σφακίων προς τη Σκαλωτή, οι πολλές κορυφές των παράλληλων αυτών οροσειρών και λόγω της ιδιομορφίας των βράχων διακόπτουν την ευθύγραμμη κίνηση του φωτός προς το νέφος της δροσούλας. Με την φαινομενικά οριζόντια όμως κίνηση του Ήλιου πίσω από τις κορυφογραμμές παρουσιάζεται αντίθετης φοράς κίνηση των σκιών πάνω στο νέφος της δροσούλας, ακριβώς την κίνηση που έχουν περιγράψει οι κατά καιρούς διάφοροι παρατηρητές.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Το φαινόμενο αυτό δύναται να παρουσιαστεί σε οποιονδήποτε τόπο και σε οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, εφόσον υπάρχουν σε δεδομένο χρονικό διάστημα οι συνθήκες της περίπτωσης Φραγκοκάστελλου. Σε πολλά μέρη του κόσμου, από το Στενό της Μεσσήνης μέχρι τα βουνά της Σκωτίας και τις ακτές της Καλιφόρνιας, η ατμόσφαιρα έχει δημιουργήσει εικόνες που οι άνθρωποι ερμήνευσαν ως στρατιές, φαντάσματα, πλοία ή σκιώδεις μορφές. Η Fata Morgana, ένας σύνθετος αντικατοπτρισμός που οφείλεται στη διάθλαση του φωτός μέσα σε στρώματα αέρα διαφορετικής θερμοκρασίας, αποτελεί το πιο κοντινό φυσικό ανάλογο. Το Brocken spectre, όπου η σκιά του παρατηρητή προβάλλεται πάνω σε ομίχλη και φαίνεται τεράστια, δείχνει επίσης πώς η υγρασία, το φως και η προοπτική μπορούν να δημιουργήσουν ανθρωπόμορφες παρουσίες. Στην Κρήτη, όμως, το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη δύναμη γιατί συνδέεται με τη μνήμη της Μάχης του Φραγκοκάστελλου. Έτσι, η ατμόσφαιρα δεν δημιουργεί απλώς μια εικόνα· αγγίζει την ιστορία και τη μετατρέπει σε ζωντανό θρύλο.
Brocken spectre — το πιο κοντινό ανάλογο ως ανθρωπόμορφη σκιά
Το Brocken spectre είναι διαφορετικό από τη Fata Morgana, αλλά ταιριάζει πολύ με το στοιχείο της ανθρωπόμορφης σκιάς. Δημιουργείται όταν ο ήλιος βρίσκεται πίσω από τον παρατηρητή και η σκιά του προβάλλεται πάνω σε ομίχλη ή σύννεφο μπροστά του. Η σκιά μπορεί να φαίνεται γιγαντιαία και να κινείται καθώς αλλάζει η ομίχλη, συχνά με φωτοστέφανο/glory γύρω από το κεφάλι. Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από το βουνό Brocken στη Γερμανία και περιγράφηκε επιστημονικά ήδη από τον Johann Silberschlag το 1780.
Η αναλογία με τους Δροσουλίτες είναι: χαμηλός ήλιος, υγρασία/ομίχλη, σκιώδεις ανθρώπινες μορφές, αίσθηση «παρουσίας» ή υπερφυσικής φιγούρας. Η διαφορά είναι σημαντική: στο Brocken spectre συνήθως βλέπεις τη σκιά του ίδιου του παρατηρητή, ενώ στους Δροσουλίτες η παράδοση μιλά για μορφές που εμφανίζονται σε απόσταση και κινούνται σαν ομάδα. Άρα δεν είναι πλήρης ταύτιση, αλλά είναι εξαιρετικό παράλληλο για να εξηγήσουμε πώς η ατμόσφαιρα μπορεί να κάνει ανθρώπινες σκιές να φαίνονται «οντότητες».
Grey Man of Ben Macdui — ο σκωτσέζικος «Δροσουλίτης» των βουνών και οι Dark Watchers
Στη Σκωτία υπάρχει ο θρύλος του Am Fear Liath Mòr, δηλαδή του «Μεγάλου Γκρίζου Ανθρώπου» του Ben Macdui. Περιγράφεται ως μεγάλη, σκιώδης, σχεδόν ανθρωπόμορφη παρουσία στα ορεινά, μέσα σε ομίχλη και απομόνωση.
Μία από τις προτεινόμενες φυσικές εξηγήσεις είναι το Brocken spectre: η σκιά του παρατηρητή προβάλλεται σε ομίχλη, φαίνεται τεράστια και ερμηνεύεται ως ξένη παρουσία.
Αυτό είναι πολύ χρήσιμο συγκριτικό παράδειγμα γιατί έχει: ομίχλη, χαμηλό ήλιο, γιγαντιαία ανθρωπόμορφη σκιά, θρύλο που επιβιώνει στη λαϊκή μνήμη. Δεν έχει το ιστορικό-στρατιωτικό στοιχείο των Δροσουλιτών, αλλά έχει το ψυχο-οπτικό στοιχείο της «μορφής μέσα στην αχλύ».
Οι Dark Watchers είναι θρύλος της περιοχής Santa Lucia Mountains στην Καλιφόρνια.
Περιγράφονται ως ψηλές, σκοτεινές ανθρώπινες σιλουέτες που παρατηρούν ταξιδιώτες από κορυφογραμμές, συχνά γύρω από την αυγή ή το σούρουπο, και εξαφανίζονται όταν κάποιος πλησιάσει. Μία από τις πιθανές εξηγήσεις που έχει προταθεί είναι και εδώ το Brocken spectre, δηλαδή σκιά πάνω σε ομίχλη ή νέφος με χαμηλό ήλιο. Αυτό ταιριάζει με τους Δροσουλίτες κυρίως ως προς: την εμφάνιση σκιωδών ανθρώπινων μορφών, την αυγή/σούρουπο, την απόσταση, την αδυναμία προσέγγισης, την ένταξη σε τοπικό θρύλο. Είναι λιγότερο κοντινό μετεωρολογικά από τη Fata Morgana, αλλά πολύ κοντινό λαογραφικά.
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect