Ο “κυκλώνας” και η μεγάλη πλημμύρα στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 1961, με 47 νεκρούς

Στις 5 προς 6 Νοεμβρίου του 1961 είχαμε 47 νεκρούς από πλημμύρες κυρίως στο Μπουρνάζι (Δυτική Αθήνα). Πάνω από 3.000 ήταν οι άστεγοι και σημειώθηκαν 114 χιλιοστά βροχής σε 8 ώρες στη Ν. Φιλαδέλφεια. Καταγράφηκε η μεγαλύτερη μεταπολεμική καταστροφή στην Αττική με χαλαζόπτωση μεγέθους καρυδιού κατά διαστήματα επί δέκα ώρες. Τα καιρικά φαινόμενα ήταν εξαιρετικά έντονα και προκάλεσαν ανυπολόγιστες καταστροφές που θα μπορούσαν να συγκριθούν με αυτές ενός τυφώνα. Τεράστιες ζημιές προκλήθηκαν στις περιοχές Μπουρνάζι, Νέα Λιόσια, Νέα Σφαγεία (Ταύρος), Θησείο, Αιγάλεω, Μοσχάτο, Νέο Φάληρο, Νίκαια και Άγιος Ιωάννης Ρέντη. Στην οδό Πειραιώς το ύψος του νερού έφθασε τα δύο μέτρα και προκάλεσε την καταστροφή μιας γέφυρας. Στο κέντρο της Αθήνας πολλοί δρόμοι μεταβλήθηκαν σε ορμητικούς χειμάρρους, όπως η Σίνα, η Ομήρου, η Βουκουρεστίου, η Πατησίων, η Αλεξάνδρας και η Συγγρού.

Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.

YouTube privacy policy

If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.

Ήταν Κυριακή, περίπου 11:30 το βράδυ της 5ης Νοεμβρίου, όταν στην πρωτεύουσα ξεκίνησε να βρέχει. Οι περισσότεροι Αθηναίοι βρίσκονταν εκείνη την ώρα στα σπίτια τους, έχοντας επιστρέψει από τις απογευματινές τους βόλτες . Κανείς δεν είχε προετοιμαστεί γι’ αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Σε λίγα μόλις λεπτά το ψιλόβροχο μετατράπηκε σε σφοδρή καταιγίδα που έπληξε την Αθήνα για τουλάχιστον τρεις ώρες και αργότερα σε ισχυρή θύελλα συνοδευόμενη από χαλάζι.

Στην ανάλυση του χάρτη από την ΕΜΥ ( από κ. Ανδρεάκο) διακρίνεται αυτό το χαμηλό το οποίο μάλλον με τα σημερινά δεδομένα θα του δίναμε τον χαρακτηρισμό του Μεσογειακού κυκλώνα (Medicane )

Ήταν ένα σύστημα που είχε να παρουσιαστεί ξανά από το 1935 και το ερώτημα αν ήταν κυκλώνας ή “σφοδρά καταιγίς” είχε διατυπωθεί από τότε στα μέσα της εποχής. Ήταν ένα χαμηλό του Κόλπου της Γένοβας με χαρακτηριστικά κυκλώνα

Γεγονός είναι ότι αυτές οι τρεις με τέσσερις ώρες ασταμάτητης νεροποντής μετέτρεψαν την Αθήνα σε μια απέραντη λιμνοθάλασσα. Τα ποτάμια της πόλης ξεχείλισαν και τεράστιοι όγκοι νερού από τον Κηφισό και τον Ιλισό ξεχύθηκαν με ορμή στις Δυτικές και Βορειοδυτικές χαμηλές περιοχές.

Το σύστημα που επηρέασε τη χώρα μας και ιδιαίτερα ΄την Αθήνα ήταν ενα βαθύ βαρομετρικό χαμηλό που ήρθε από τα Δυτικά προς τα ανατολικά και το οποίο κινήθηκε αργά . Oι νεκροί έφτασαν τους 47 ,300 άτομα τραυματίστηκαν και 3.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι, καθώς πλημμύρισαν περισσότερα από 4.000 σπίτια. Οι έντονες και ακατάπαυστες βροχές οδήγησαν στην υπερχείλιση του Κηφισού. Χείμαρροι νερού που προέρχονταν από την Πάρνηθα έπιασαν τον κόσμο κυριολεκτικά στον ύπνο, αφού η πανίσχυρη νεροποντή ξέσπασε στις 11:30 το βράδυ και μέσα σε μια ώρα μετατράπηκε σε θύελλα που ισοπέδωσε τα πάντα στο πέρασμά της. Το νερό έφτασε σε ύψος τα δύο μέτρα στην Πειραιώς, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της πρωτεύουσας είχε μετατραπεί σε λιμνοθάλασσα.

Η καταστροφική πλημμύρα συνέβη δύο ημέρες μετά την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή και μία βδομάδα μετά τις βουλευτικές εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961. Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο ήταν το Μπουρνάζι, τα Νέα Λιόσια, ο Ταύρος, το Θησείο, το Αιγάλεω, το Μοσχάτο, το Νέο Φάληρο, η Νίκαια και η περιοχή του Ρέντη.

Το νερό κατέστρεψε ολοσχερώς εκατοντάδες χαμόσπιτα και μπήκε στα περισσότερα υπόγεια και ισόγεια κτίσματα που παρέμειναν στη θέση τους. Στην Πειραιώς μάλιστα το ύψος του νερού έφθασε ακόμη και τα δύο μέτρα και προκάλεσε την καταστροφή μιας γέφυρας.

Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΥ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΤΑΘΟΥΣ ΨΥΧΡΗΣ ΜΑΖΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΣΥΝΟΔΕΥΕ

Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.

YouTube privacy policy

If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.

Ο πλημμυρικός κίνδυνος στην Αθήνα είναι υπαρκτός, ακόμη και στις μέρες μας αν έχουμε ανάλογη βροχόπτωση με αυτήν του 1961 . Δεν είναι απαραίτητο να είναι της τάξης των βροχοπτώσεων στη Valencia ή παρόμοια με τον Daniel που έπληξε το 2023 τον Θεσσαλικό Κάμπο. Σήμερα ξέρουμε ότι σε μια τέτοια, πλημμύρα θα έχουμε μια τεράστια καταστροφή κυρίως στον Νότο της Αθήνας. Αυτό μας λένε οι χάρτες Επικινδυνότητας σύμφωνα με το νέο Σχέδιο από το ΥΠΕΝ όπου υπάρχει η αναθεώρηση σχεδίου κινδύνων πλημμύρας των λεκανών απορροής του υδατικού διαμερίσματος της Αττικής στο ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΠΛΗΜΜΥΡΑΣ που κατατέθηκε στις 17-6-2024. Κλείνω με την επισήμανση της Επιχειρησιακής χρήσης σύγχρονων υδρολογικών εργαλείων όπως είναι το EFAS της υπηρεσίας Copernicus, το οποίο λαμβάνοντας υπόψιν του την τοπογραφία της περιοχής και τις προβλέψεις των μετεωρολογικών μοντέλων κατάφερερε με ακρίβεια να προσδιορίσει 2 μέρες πριν στη Valencia τις περιοχές που θα πλημμύριζαν στα νότια της πόλης. Η ΕΜΥ και η Πολιτική Προστασία με την βοήθεια υδρολόγων μπορούν να αξιοποιήσουν αυτό , αλλά και άλλα χρήσιμα εργαλεία υδρολογικού αντικειμένου.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

Visited 990 times, 1 visit(s) today