Στις 21 Δεκεμβρίου 1891, μέσα στον παγωμένο χειμώνα της Μασαχουσέτης, γεννιέται ένα άθλημα που έμελλε να κατακτήσει τον κόσμο. Στο γυμναστήριο του International Young Men’s Christian Association Training School στο Σπρίνγκφιλντ, ο 30χρονος Τζέιμς Νέισμιθ αναζητά μια λύση σε ένα απλό αλλά πιεστικό πρόβλημα: πώς θα κρατήσει τους μαθητές του δραστήριους και πειθαρχημένους σε κλειστό χώρο, όταν οι σκληρές χειμωνιάτικες καιρικές συνθήκες καθιστούν την άθληση στην ύπαιθρο αδύνατη.
Η απάντησή του δεν ήταν η προσαρμογή ενός ήδη υπάρχοντος παιχνιδιού, αλλά η δημιουργία ενός εντελώς νέου. Συνδυάζοντας στοιχεία από τα δημοφιλή αθλήματα της εποχής – το ράγκμπι, το ποδόσφαιρο, το μπέιζμπολ και το χόκεϊ – και θέτοντας 13 απλούς αλλά σαφείς κανόνες, ο Νέισμιθ σχεδιάζει ένα παιχνίδι που θα βασίζεται στην ευκινησία, τη συνεργασία και την ακρίβεια, όχι στη σωματική σύγκρουση.
Έτσι, μπροστά σε 18 μαθητές, διεξάγεται ο πρώτος αγώνας με 9 εναντίον 9 παικτών , μια μπάλα ποδοσφαίρου και δύο καλάθια φρούτων καρφωμένα στους τοίχους του γυμναστηρίου. Το όνομα του παιχνιδιού, «Basketball» – καλαθοσφαίριση – προκύπτει από έμπνευση ενός μαθητή και σύντομα θα ταυτιστεί με κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό σχολικό πείραμα.
Από εκείνη τη μέρα, το νέο άθλημα αρχίζει να κερδίζει έδαφος στους φοιτητές και τους μαθητές της περιοχής. Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, η απλότητα και η δυναμική του το οδηγούν πέρα από τα σύνορα του Σπρίνγκφιλντ και, ήδη από το 1893, το μπάσκετ παρουσιάζεται επίσημα από τα σχολεία της Χριστιανικής Αδελφότητας σε ολόκληρο τον κόσμο, ξεκινώντας ένα ταξίδι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα..
Αποφάσισε να εισαγάγει ένα νέο παιχνίδι, παίρνοντας στοιχεία από όλα τα έως τότε δημοφιλή αγωνίσματα (ράγκμπι, μπέιζμπολ, ποδόσφαιρο, χόκεϊ κ.ά.). Η ονομασία μπάσκετμπολ -καλαθοσφαίριση στα ελληνικά- ήταν έμπνευση ενός εκ των μαθητών του. Στις 21 Δεκεμβρίου του 1891 έγινε το πρώτο παιχνίδι του νέου αυτού αθλήματος, του «Μπάσκετμπολ», με 9 έναντι 9 παικτών, οι οποίοι χρησιμοποίησαν μία μπάλα ποδοσφαίρου, την οποία έπρεπε να βάλουν μέσα σε δύο καλάθια φρούτων που ο Νέισμιθ είχε καρφώσει στον τοίχο στις δύο άκρες του γυμναστηρίου. Το νέο αυτό σπορ άρχισε σταδιακά να γίνεται δημοφιλές ανάμεσα σε φοιτητές και μαθητές της περιοχής. Η εξάπλωση του ήταν ραγδαία και έτσι το 1893 το «Μπάσκετμπολ» άρχισε να παρουσιάζεται επίσημα από τα σχολεία της Χριστιανικής Αδελφότητας σε όλο τον κόσμο.
Η ομάδα του Πανεπιστημίου του Κάνσας το 1899. Πάνω δεξιά διακρίνεται ο Τζέιμς Νάισμιθ.
Οι βαριεστημένοι και απείθαρχοι μαθητές χρειάζονταν μια δραστηριότητα κατά τους δύσκολους χειμώνες της Νέας Αγγλίας. Έτσι, ο Naismith ανέλαβε την πρόκληση ενός άλλου δασκάλου να κρατήσει τους μαθητές στη σειρά. «Κάλεσα τα αγόρια στο γυμναστήριο, τα χώρισα σε ομάδες των εννέα και τους έδωσα μια μικρή μπάλα ποδοσφαίρου», θυμάται ο Νέισμιθ σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη του 1939 που προβλήθηκε στο WOR-AM στη Νέα Υόρκη. «Τους έδειξα δύο καλάθια που μάζευαν ροδάκινα , τα οποία είχα καρφώσει σε κάθε άκρο του γυμναστηρίου και τους είπα ότι η ιδέα ήταν να ρίξουν τη μπάλα στο καλάθι της αντίπαλης ομάδας. Σφύριξα και άρχισε ο πρώτος αγώνας μπάσκετ». Ακούστε τον !
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Το 1904 το άθλημα παρουσιάστηκε ως επίδειξη στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σεντ Λούις αλλά τελικώς χρειάστηκε να περάσουν 32 ακόμα χρόνια για να αναγνωρισθεί ως Ολυμπιακό άθλημα το 1936 στους Αγώνες του Βερολίνου. Εκεί ο Νάισμιθ αναγορεύθηκε Επίτιμος Πρόεδρος από τη Διεθνή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης
Πάντα χαμηλών τόνων και χωρίς ο ίδιος να επιθυμεί την προβολή, ο Νάισμιθ αποσύρθηκε από την ενεργό δράση το 1937 σε ηλικία 76 ετών. Δύο χρόνια αργότερα, στις 28 Νοεμβρίου του 1939, απεβίωσε μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο σε ηλικία 78 ετών.
Από εκείνον τον ταπεινό αγώνα με τα καλάθια φρούτων και τη μπάλα ποδοσφαίρου, το μπάσκετ διένυσε μια πορεία που ξεπερνά τα όρια του αθλητισμού. Έγινε παγκόσμια γλώσσα, μέσο έκφρασης, πάθος και ταυτότητα για εκατομμύρια ανθρώπους, από τις σχολικές αυλές μέχρι τα μεγαλύτερα γήπεδα του πλανήτη. Οι δεκατρείς κανόνες του Τζέιμς Νέισμιθ αποτέλεσαν το θεμέλιο για ένα άθλημα που εξελίχθηκε, άλλαξε μορφή, ταχύτητα και ρυθμό, χωρίς όμως να χάσει ποτέ τον πυρήνα του: τη συνεργασία, την ευγενή άμιλλα και τη χαρά του παιχνιδιού.
Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, το μπάσκετ εξακολουθεί να θυμίζει πως οι μεγάλες ιδέες γεννιούνται συχνά από απλές ανάγκες. Και πως ένα παιχνίδι, σχεδιασμένο για να νικήσει τον χειμώνα ενός γυμναστηρίου στο Σπρίνγκφιλντ, μπορεί να γίνει ένα από τα πιο ζωντανά και αγαπημένα αθλήματα στον κόσμο.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect