Ανάλυση ανά πόλη

Αθήνα

Η Αθήνα ξεκινά με ιδιαίτερα υψηλές μέγιστες, κοντά στους 36–37°C, έως και τις 21–22 Ιουλίου. ECMWF και GEFS παρουσιάζουν πολύ καλή σύγκλιση στην αρχή, στοιχείο που αυξάνει την αξιοπιστία της θερμής εικόνας. Από τις 23 Ιουλίου αρχίζει γρήγορη πτώση: περίπου 32°C στις 23/7, κοντά στους 30°C στις 24/7, και γύρω στους 27–28°C στις 25/7. Η πτώση είναι σημαντική, σχεδόν 9–10 βαθμών σε σχέση με την αρχή της περιόδου. Οι ελάχιστες ακολουθούν ανάλογη πορεία, από 27–28°C σε περίπου 20–21°C, προσφέροντας ουσιαστική νυχτερινή ανακούφιση. Από τις 26–27 Ιουλίου η θερμοκρασία ανακάμπτει γρήγορα. Το ECMWF επαναφέρει τις μέγιστες στους 33–35°C, ενώ προς το τέλος του μήνα διατηρεί μια θερμή τάση κοντά στους 35°C. Το GEFS κινείται αρχικά χαμηλότερα, αλλά η καμπύλη του διακόπτεται μετά τις 29 Ιουλίου, οπότε η σύγκριση δεν συνεχίζεται σε όλο το 15ήμερο.

Υετός Η κύρια πιθανότητα βροχής εντοπίζεται στις 24–25 Ιουλίου. Το ECMWF δίνει διάμεσο συνολικό υετό 5,3 mm, ενώ το GEFS μόλις 0,2 mm. Υπάρχει επομένως μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων. Το ECMWF εμφανίζει: πιθανότητα περίπου 70–75% για τουλάχιστον 1 mm, περίπου 30% για πάνω από 5 mm, χαμηλότερη πιθανότητα για ποσά άνω των 10 mm. Για την Αθήνα, λοιπόν, η βροχή είναι πιθανή αλλά όχι βέβαιη, με αυξημένη πιθανότητα το φαινόμενο να είναι τοπικό και ανομοιόμορφο.

Θεσσαλονίκη

Η Θεσσαλονίκη εμφανίζει πολύ ζεστή έναρξη, με μέγιστες 34–36°C, ενώ το GEFS ανεβάζει πρόσκαιρα τη θερμοκρασία ακόμη και κοντά στους 37–38°C. Ακολουθεί ισχυρή αποκλιμάκωση: περίπου 32°C στις 22/7, 30–31°C στις 23/7, μόλις 26–27°C στις 24/7, 27–28°C στις 25/7. Η μεταβολή είναι έντονη και συνοδεύεται από πτώση των ελάχιστων από 24–25°C σε περίπου 18°C. Πρόκειται για σαφή αλλαγή αέριας μάζας και όχι απλώς για πρόσκαιρη υποχώρηση της ζέστης. Από τις 26 Ιουλίου αρχίζει σταδιακή άνοδος. Προς το τέλος του μήνα το ECMWF επαναφέρει τις μέγιστες στους 33–34°C, χωρίς να διαφαίνεται στο διάμεσο σενάριο άμεση επανάληψη των αρχικών ακραίων τιμών.

Υετός :  Η Θεσσαλονίκη παρουσιάζει από τις ισχυρότερες ενδείξεις αστάθειας: ECMWF διάμεσος 15ημέρου: 12,5 mm GEFS διάμεσος 15ημέρου: 8,2 mm. Η κορύφωση τοποθετείται στις 24–25 Ιουλίου. Οι πιθανότητες για τουλάχιστον 1 mm προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν το 80%, ενώ σημαντικές είναι και οι πιθανότητες για πάνω από 5 ή 10 mm . Η εικόνα υποστηρίζει αυξημένο ενδεχόμενο βροχών ή καταιγίδων, πιθανώς τοπικά έντονων. Ωστόσο, οι πολύ υψηλές διακεκομμένες καμπύλες υετού δείχνουν το άνω εύρος των σεναρίων και όχι αναγκαστικά την επικρατέστερη ποσότητα.

Λάρισα

Η Λάρισα βρίσκεται μεταξύ των θερμότερων περιοχών. Στην έναρξη της περιόδου οι μέγιστες κινούνται στους 36–37°C, ενώ το GEFS εμφανίζει θερμότερα σενάρια έως περίπου 40°C. Η ανώτατη τιμή του ensemble φτάνει τους 40,3°C. Στις 23–25 Ιουλίου σημειώνεται πολύ μεγάλη πτώση: περίπου 32°C στις 23/7, 28–29°C στις 24/7, κοντά στους 27°C στις 25/7. Οι ελάχιστες υποχωρούν από τους 25–26°C σε περίπου 17–19°C. Η ημερήσια θερμοκρασιακή μεταβολή παραμένει μεγάλη, χαρακτηριστική του θεσσαλικού κάμπου.  Μετά τις 26 Ιουλίου αρχίζει νέα άνοδος. Προς το τέλος του μήνα οι μέγιστες διαμορφώνονται γύρω στους 34°C, ενώ το εύρος αβεβαιότητας μεγαλώνει αρκετά. Υπάρχουν θερμότερα μέλη που επιτρέπουν υψηλότερες τιμές, χωρίς όμως το διάμεσο να δείχνει νέα γενικευμένη υπέρβαση των 40°C.

Υετός

Η Λάρισα συγκεντρώνει αξιόλογο σήμα βροχής: ECMWF: 7,5 mm GEFS: 13,8 mm Το GEFS είναι σαφώς υγρότερο. Η κύρια περίοδος ενδιαφέροντος είναι οι 24–25 Ιουλίου, με πιθανότητες: 80–90% για τουλάχιστον 1 mm, περίπου 60–70% για πάνω από 5 mm, και σημαντική, αλλά χαμηλότερη, πιθανότητα για ποσά άνω των 10 mm. Η αστάθεια εμφανίζεται αρκετά οργανωμένη, αλλά τα ακριβή ύψη βροχής παραμένουν αβέβαια, όπως συμβαίνει συνήθως με τις θερινές καταιγίδες.

Σέρρες

Οι Σέρρες παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ των δύο μοντέλων στην αρχή. Το ECMWF δίνει μέγιστες περίπου 32–34°C, ενώ το GEFS είναι αισθητά θερμότερο και φτάνει κοντά στους 39–40°C. Η διαφορά αυτή απαιτεί προσοχή και δείχνει ότι η ένταση της αρχικής ζέστης δεν έχει απολύτως κλειδώσει. Από τις 22–24 Ιουλίου και τα δύο μοντέλα συγκλίνουν σε έντονη πτώση: κάτω από 30°C στις 22–23/7, κοντά στους 25–26°C στις 24/7. Οι ελάχιστες υποχωρούν ακόμη και στους 16–18°C. Πρόκειται για μία από τις εντονότερες μεταβολές μεταξύ των εξεταζόμενων πόλεων. Από τις 25–26 Ιουλίου ξεκινά σταδιακή επάνοδος και προς τις αρχές Αυγούστου το ECMWF φέρνει τις μέγιστες κοντά στους 32–33°C.

Υετός

Οι Σέρρες εμφανίζουν ισχυρό και κάπως πιο παρατεταμένο σήμα αστάθειας: ECMWF: 8,8 mm GEFS: 10,7 mm Υπάρχουν πρώτες πιθανότητες βροχής ήδη από τις 22–23 Ιουλίου, με κορύφωση στις 24–25 Ιουλίου. Οι πιθανότητες για τουλάχιστον 1 mm φτάνουν περίπου το 75–80%, ενώ είναι αξιόλογες και οι πιθανότητες για ποσά άνω των 5 και 10 mm. Σε σχέση με άλλες πόλεις, το σήμα εδώ είναι πιο συνεπές και στα δύο ensemble, συνεπώς η εκδήλωση βροχών ή καταιγίδων θεωρείται αρκετά πιθανή.

Λαμία

Η Λαμία εμφανίζει το υψηλότερο θερμό σενάριο της ομάδας, με μέγιστη τιμή ensemble 41,6°C. Μέχρι τις 21–22 Ιουλίου οι διάμεσες μέγιστες κινούνται κοντά στους 36–39°C, ενώ κάποια μέλη υπερβαίνουν τους 40°C. Από τις 23 Ιουλίου η θερμοκρασία πέφτει απότομα: περίπου 31–32°C στις 23/7, 29°C στις 24/7, κοντά στους 27°C στις 25/7. Η πτώση υπερβαίνει τοπικά τους 10°C. Οι ελάχιστες μειώνονται από 26–27°C στους 17–19°C. Η άνοδος μετά τις 26 Ιουλίου είναι γρήγορη, με επιστροφή στους 33–35°C από τις 27–28 Ιουλίου και διατήρηση υψηλών τιμών έως τις αρχές Αυγούστου. Η διασπορά, πάντως, αυξάνεται σημαντικά και περιλαμβάνει τόσο ηπιότερα όσο και αρκετά θερμότερα σενάρια.

Υετός 

Η Λαμία έχει από τα υψηλότερα διάμεσα ποσά: ECMWF: 13,4 mm GEFS: 8,1 mm . Η κορύφωση της αστάθειας εντοπίζεται στις 24–25 Ιουλίου. Η πιθανότητα για βροχή άνω του 1 mm πλησιάζει το 90%, ενώ είναι αυξημένη και η πιθανότητα για πάνω από 5 ή 10 mm. Η θερμοκρασιακή πτώση και ο υετός συνδέονται καθαρά, δείχνοντας διέλευση πιο δροσερής και ασταθούς αέριας μάζας. Για τη Λαμία υπάρχει ουσιαστικό ενδεχόμενο αξιόλογων καταιγίδων, χωρίς να μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί η ακριβής τοπική ένταση.

Ιωάννινα

Τα Ιωάννινα ξεκινούν με υψηλές μέγιστες, περίπου 35°C, ενώ το GEFS κινείται κατά περιόδους λίγο υψηλότερα. Η πτώση είναι ιδιαίτερα έντονη: γύρω στους 30°C στις 23/7, 24–26°C στις 24–25/7. Οι ελάχιστες υποχωρούν από περίπου 20–22°C στους 14–16°C, προσφέροντας αισθητά δροσερές νύχτες. Από τις 26 Ιουλίου η θερμοκρασία επανέρχεται σταδιακά.  Προς το τέλος Ιουλίου οι μέγιστες φτάνουν τους 31–33°C, επίπεδα υψηλά αλλά όχι ακραία για την περιοχή.

Υετός ; Εδώ εμφανίζεται μεγάλη διαφορά μεταξύ των μοντέλων: ECMWF: 3,6 mm GEFS: 10,1 mm Το GEFS προβλέπει σαφώς περισσότερη βροχή στις 24–25 Ιουλίου. Παρά τη διαφορά στα ποσά, και τα δύο συστήματα αναγνωρίζουν το ίδιο χρονικό παράθυρο αστάθειας. Οι πιθανότητες για τουλάχιστον 1 mm είναι πολύ υψηλές, προσεγγίζοντας το 90–100%, ενώ σημαντικές είναι και οι πιθανότητες για 5–10 mm. Η εμφάνιση βροχής θεωρείται αρκετά πιθανή, αλλά το ακριβές ύψος παρουσιάζει μεγάλη αβεβαιότητα.

Πάτρα

Η Πάτρα εμφανίζει πιο ήπια θερμοκρασιακή συμπεριφορά σε σχέση με τις ηπειρωτικές πεδινές περιοχές. Οι μέγιστες αρχικά κινούνται στους 34–35°C, ενώ το GEFS παρουσιάζει υψηλότερα σενάρια έως 38°C.  Η πτώση στις 23–25 Ιουλίου είναι μικρότερη αλλά σαφής: 31°C στις 23/7, 29°C στις 24/7, περίπου 28–29°C στις 25/7. Οι ελάχιστες του ECMWF παραμένουν αρκετά υψηλές, κοντά στους 22–23°C, ενώ το GEFS τις εμφανίζει αισθητά χαμηλότερες. Η απόκλιση αυτή πιθανώς σχετίζεται με τη θαλάσσια επιρροή και με το ακριβές σημείο του πλέγματος που χρησιμοποιεί κάθε σύστημα. Από τις 26 Ιουλίου ξεκινά νέα άνοδος, με μέγιστες 33–35°C προς το τέλος του μήνα.

Υετός : Ο υετός είναι περιορισμένος: ECMWF: 1,5 mm GEFS: 3,1 mm Το κύριο παράθυρο βροχής είναι και εδώ στις 24–25 Ιουλίου, όμως η πιθανότητα αξιόλογων ποσών είναι χαμηλότερη από ό,τι στη βόρεια Ελλάδα. Το ενδεχόμενο για τουλάχιστον 1 mm είναι μέτριο έως αυξημένο, αλλά οι πιθανότητες για πάνω από 5–10 mm είναι περιορισμένες. Η εικόνα παραπέμπει περισσότερο σε περάσματα τοπικών φαινομένων παρά σε γενικευμένη βροχόπτωση.

Ηράκλειο

Το Ηράκλειο παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα: το διάγραμμα εμφανίζει πολύ υψηλές μέγιστες, έως 39,4°C, τιμές που πιθανόν αντιστοιχούν σε θερμά μέλη με νότιο άνεμο, καταβατική θέρμανση ή σε σημείο πλέγματος που επηρεάζεται περισσότερο από την ενδοχώρα. Το ECMWF ξεκινά στους 34–36°C και φτάνει περίπου στους 36–37°C στις 21–22 Ιουλίου. Το GEFS εμφανίζει ακόμη θερμότερη αιχμή κοντά στους 40°C. Η πτώση μετά τις 22 Ιουλίου είναι σημαντική αλλά μικρότερη από τη βόρεια Ελλάδα: περίπου 32°C στις 23–24/7, 28–29°C στις 25–26/7. Οι ελάχιστες παραμένουν υψηλές, κυρίως στο ECMWF, γύρω στους 22–25°C. Το GEFS τις εμφανίζει χαμηλότερες, έως 19–20°C. Η συστηματική αυτή διαφορά χρειάζεται έλεγχο ως προς τη θέση του σημείου και το υψόμετρο. Μετά τις 27 Ιουλίου το ECMWF δείχνει νέα άνοδο στους 32–33°C  και στη συνέχεια μικρή αποκλιμάκωση προς τους 31°C.

Υετός :  Ο υετός είναι πολύ περιορισμένος: ECMWF: 2,4 mm GEFS: 0,0 mm Το ECMWF αφήνει μικρό ενδεχόμενο τοπικής βροχής γύρω στις 25–26 Ιουλίου, ενώ το GEFS ουσιαστικά διατηρεί ξηρή πρόγνωση. Η πιθανότητα για πάνω από 1 mm ανεβαίνει πρόσκαιρα, αλλά οι πιθανότητες για αξιόλογα ποσά παραμένουν χαμηλές. Επομένως, για το Ηράκλειο η μεταβολή θα εκφραστεί κυρίως μέσω των ανέμων και της πτώσης της θερμοκρασίας και λιγότερο μέσω γενικευμένων βροχών.

Συγκριτική αξιολόγηση των περιοχών -Συμπέρασμα

Η ισχυρότερη θερμή επιβάρυνση στην αρχή της περιόδου εντοπίζεται σε: Λαμία, Λάρισα, Σέρρες, Ηράκλειο υπό ειδικές συνθήκες ανέμου, και δευτερευόντως Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Η μεγαλύτερη θερμοκρασιακή πτώση προβλέπεται στη βόρεια και κεντρική ηπειρωτική Ελλάδα, ιδιαίτερα σε Σέρρες, Λάρισα, Λαμία, Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα. Το πιο αξιόπιστο σήμα υετού εμφανίζεται σε: Θεσσαλονίκη, Σέρρες, Λάρισα, Λαμία, Ιωάννινα. Πιο οριακή είναι η εικόνα σε Αθήνα και Πάτρα, ενώ το Ηράκλειο παραμένει κατά βάση ξηρό. Η κύρια απόκλιση ECMWF–GEFS αφορά τα ακριβή ύψη βροχής και, σε ορισμένες πόλεις, το μέγεθος της αρχικής ζέστης. Ωστόσο, τα δύο συστήματα συμφωνούν στον βασικό χρονισμό της μεταβολής: 23–25 Ιουλίου.

Η 15ήμερη προοπτική δεν δείχνει μια αδιάκοπη και παρατεταμένη θερμή περίοδο. Αντίθετα, μετά τις ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες των πρώτων ημερών, διαμορφώνεται μια ουσιαστική αλλαγή του καιρού μεταξύ 23 και 25 Ιουλίου, με αισθητή πτώση της θερμοκρασίας, σημαντική βελτίωση των νυχτερινών συνθηκών και αυξημένη πιθανότητα βροχών και καταιγίδων κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα. Η μεταβολή αυτή φαίνεται αρκετά καλά υποστηριζόμενη από τα δύο ensemble, τουλάχιστον ως προς τον χρονισμό της. Εκείνο που παραμένει αβέβαιο είναι η ακριβής γεωγραφική κατανομή και η ένταση των καταιγίδων, καθώς οι θερινές βροχοπτώσεις παρουσιάζουν μεγάλη τοπικότητα. Από τις 26–27 Ιουλίου η θερμοκρασία αρχίζει ξανά να ανεβαίνει και στο τέλος του μήνα επανέρχονται συνθήκες καλοκαιρινής ζέστης. Προς το παρόν, όμως, οι διάμεσες καμπύλες δεν τεκμηριώνουν με την ίδια βεβαιότητα μια νέα γενικευμένη ακραία θερμή έξαρση. Τα θερμότερα σενάρια υπάρχουν, κυρίως στις ηπειρωτικές πεδινές περιοχές, αλλά συνοδεύονται από αυξανόμενη διασπορά. Με απλά λόγια: προηγείται ένα θερμό διάστημα, ακολουθεί μια σύντομη αλλά ουσιαστική ανάσα δροσιάς και αστάθειας, και στη συνέχεια το καλοκαίρι επιστρέφει — χωρίς ακόμη να έχει ξεκαθαρίσει πόσο δυναμικά.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.