Πριν από λίγες ημέρες είχα δημοσιεύσει τις νυχτερινές φωτογραφίες με τις κολώνες φωτός.
Σήμερα με αφορμη την ανάρτηση του Ολλανδού μετεωρολόγου Hans van Boven θα αναφερθούμε στο Sun Pillar ή ηλιακή κολόνα η οποία και αυτή αποτελεί ένα σπάνιο αλλά απολύτως φυσικό οπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο, που εντυπωσιάζει ακόμη και έμπειρους παρατηρητές του καιρού. Εμφανίζεται ως μια κάθετη, φωτεινή στήλη φωτός που μοιάζει να εκτείνεται πάνω ή κάτω από τον Ήλιο (ή και από τη Σελήνη, στην περίπτωση του Moon Pillar).
Το φαινόμενο οφείλεται στην ανάκλαση του ηλιακού φωτός πάνω σε παγοκρυστάλλους που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα. Συγκεκριμένα πρόκειται για εξαγωνικούς, επίπεδους κρυστάλλους πάγου (plate-like ice crystals). Οι κρύσταλλοι αυτοί βρίσκονται συνήθως σε ανώτερα ή κατώτερα νέφη (cirrostratus ή παγωμένη ομίχλη). Λόγω της βαρυτικής τους ισορροπίας, τείνουν να προσανατολίζονται οριζόντια, σαν μικροσκοπικοί καθρέφτες. Το φως του Ήλιου ανακλάται διαδοχικά πάνω σε πολλούς τέτοιους κρυστάλλους σε διαφορετικά ύψη, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μιας συνεχούς φωτεινής στήλης.
Η «κολόνα» δεν είναι πραγματική δέσμη φωτός, αλλά οπτική σύνθεση. Ο παρατηρητής βλέπει ταυτόχρονα ανακλάσεις από κρυστάλλους που βρίσκονται σε διαφορετικά υψόμετρα. Ο εγκέφαλος ενοποιεί αυτές τις ανακλάσεις σε μια κατακόρυφη γραμμή. Γι’ αυτό το Sun Pillar μεταβάλλεται καθώς αλλάζει η θέση του Ήλιου ή του παρατηρητή.
Το φαινόμενο παρατηρείται κυρίως τον χειμώνα, όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες , σε ορεινές ή χιονοσκεπείς περιοχές, όπου υπάρχει αφθονία παγοκρυστάλλων , λίγο μετά την ανατολή ή πριν τη δύση του Ήλιου, όταν η γωνία πρόσπτωσης του φωτός είναι μικρή και σε συνθήκες αίθριου καιρού με παγωμένη ατμόσφαιρα, συχνά κοντά σε νέφη ή ομίχλη.
Γιατί θεωρείται σπάνιο
Δεν είναι καθημερινό φαινόμενο, γιατί απαιτεί ακριβή συνδυασμό κατάλληλου τύπου παγοκρυστάλλων, σωστού προσανατολισμού τους, κατάλληλης γωνίας ηλιακού φωτισμού, και καθαρής ορατότητας. Δεν πρόκειται για υπερφυσικό ή ενεργειακό φαινόμενο. Δεν σχετίζεται με ακτίνες laser, αντανάκλαση στο έδαφος ή φωτογραφικό artefact. Δεν είναι ουράνια στήλη φωτός, αλλά καθαρά ατμοσφαιρικό–οπτικό φαινόμενο. Το Sun Pillar είναι ένα από τα πιο κομψά παραδείγματα του πώς η φυσική της ατμόσφαιρας και η γεωμετρία του φωτός μπορούν να δημιουργήσουν εικόνες σχεδόν «μεταφυσικές», χωρίς τίποτα το ανεξήγητο. Ένα φαινόμενο που υπενθυμίζει ότι ο ουρανός, ακόμη και στις πιο ψυχρές μέρες του χειμώνα, παραμένει ένα ανοιχτό εργαστήριο φυσικής – και αισθητικής.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect