Πόσο κρύο θα κάνει το πρωί και πού θα φτάσει η θερμοκρασία το μεσημέρι; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένας μόνο αριθμός για ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, την Κεντρική Ελλάδα ή τα νησιά μας. Το υψόμετρο, η απόσταση από τη θάλασσα, το ανάγλυφο και οι ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες δημιουργούν σημαντικές διαφορές, ακόμη και ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές.
Με αυτή τη λογική παρουσιάζουμε τις θερμοκρασίες στους χάρτες μας. Μέσα σε κάθε πλαίσιο αναγράφεται το αντιπροσωπευτικό εύρος των ελάχιστων θερμοκρασιών με μπλε και των μέγιστων με κόκκινο. Με απλά λόγια, βλέπουμε τα επίπεδα στα οποία αναμένεται να κινηθούν οι θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος κάθε ευρείας περιοχής. Πρόκειται για εύρος τιμών, όχι για έναν ενιαίο αριθμητικό μέσο όρο ούτε για τα απόλυτα όριά τους.
Ας πάρουμε ως παράδειγμα την αυριανή ημέρα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Στη Βόρεια Ελλάδα οι ελάχιστες θερμοκρασίες αναμένεται να κυμανθούν κυρίως από 2 έως 8°C και οι μέγιστες από 9 έως 12°C. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι παντού θα καταγραφούν αποκλειστικά αυτές οι τιμές. Σε ψυχρότερες ορεινές θέσεις προβλέπονται ακόμη και −3°C, ενώ σε θερμότερα σημεία η μέγιστη μπορεί να φτάσει τους 15°C.
Αυτές ακριβώς τις τοπικές διαφοροποιήσεις αποτυπώνει η δεξιά στήλη με την ένδειξη «Απόλυτα άκρα»: τη χαμηλότερη και την υψηλότερη προβλεπόμενη θερμοκρασία μέσα σε καθεμία από τις τέσσερις ευρείες περιοχές. Οι δύο τιμές μπορεί να αφορούν διαφορετικούς τόπους· δεν περιγράφουν την ημερήσια διακύμανση στην ίδια πόλη.
Αντίστοιχα, αύριο στην Κεντρική Ελλάδα το αντιπροσωπευτικό εύρος είναι 5–9°C για τις ελάχιστες και 11–15°C για τις μέγιστες. Στο Ιόνιο και τα δυτικά ηπειρωτικά διαμορφώνεται στους 10–14°C και 13–18°C, ενώ στο Αιγαίο και την Κρήτη στους 8–14°C και 14–18°C, αντίστοιχα.
Με τον ίδιο τρόπο διαβάζουμε και τις επόμενες ημέρες, κατά τις οποίες διακρίνεται σταδιακή άνοδος της θερμοκρασίας. Ενδεικτικά, στη Βόρεια Ελλάδα οι αντιπροσωπευτικές μέγιστες ανεβαίνουν στους 12–15°C την Τρίτη, 14–18°C την Τετάρτη και 16–20°C την Πέμπτη. Παράλληλα, η δεξιά στήλη διατηρεί ορατές τις πιο ψυχρές και πιο θερμές τοπικές εξαιρέσεις.
Η παρουσίαση αυτή στηρίζεται σε μια σαφή επιστημονική διάκριση: άλλο η αντιπροσωπευτική εικόνα μιας περιοχής και άλλο οι ακραίες τιμές που προβλέπονται μέσα σε αυτήν. Το εύρος υπολογίζεται από το 10ο έως το 90ό εκατοστημόριο των επιλεγμένων σημείων, ώστε οι μεμονωμένες πολύ χαμηλές ή πολύ υψηλές τιμές να μην καθορίζουν την εικόνα ολόκληρης της περιοχής. Τα άκρα παρουσιάζονται ξεχωριστά, για να μη χάνεται αυτή η χρήσιμη πληροφορία.
Στόχος μας είναι η επιστημονική συνέπεια να συμβαδίζει με την καθημερινή χρησιμότητα: ο αναγνώστης να καταλαβαίνει τόσο τη γενική εικόνα όσο και τις διαφορές που μπορεί να συναντήσει στον δικό του τόπο. Αν η παρουσίαση του καιρού στα μέσα ενημέρωσης διέθετε λίγο περισσότερο χρόνο για αυτή την εξήγηση, θα μπορούσαμε να προσφέρουμε μια πληρέστερη και πιο ουσιαστική ενημέρωση — με αριθμούς που δεν εμφανίζονται απλώς στον χάρτη, αλλά αποκτούν νόημα για τον πολίτη.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.