Δεν έχουν άδικο να διαμαρτύρονται οι φίλοι μας από την Κρήτη για τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες που σημειώθηκαν σήμερα σε περιοχές του νησιού. Και αυτό γιατί η ένταση των βροχοπτώσεων δεν είχε αναδειχθεί επαρκώς στις προειδοποιήσεις, ενώ και τα περισσότερα προγνωστικά μοντέλα δεν αποτύπωσαν εγκαίρως την πραγματική διάσταση των φαινομένων.
Είναι χαρακτηριστικ
ό ότι το Ευρωπαϊκό Κέντρο, στη σημερινή πρωινή του πρόγνωση, αλλά και από χθές το απόγευμα (τρέξιμο 18:00 UTC-Χάρτης) έδινε σημαντικά ύψη βροχής στη δυτική και σε τμήματα της κεντρικής Κρήτης. Η πληροφορία αυτή, ωστόσο, δεν αξιολογήθηκε και δεν προβλήθηκε με την απαιτούμενη έμφαση.
Το ζήτημα δεν είναι να αναζητήσουμε απλώς ποιος προέβλεψε σωστά και ποιος όχι. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πώς μπορούμε να εντοπίζουμε έγκαιρα μια επικίνδυνη καταιγίδα, ακόμη και όταν τα αριθμητικά μοντέλα δεν έχουν προβλέψει σωστά τη θέση ή την έντασή της.
Η Κρήτη και η ανάγκη ουσιαστικού nowcasting
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη σημασία του nowcasting, δηλαδή της πρόγνωσης πολύ μικρής χρονικής διάρκειας, με συνεχή παρακολούθηση της πραγματικής εξέλιξης των φαινομένων.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Μια ισχυρή καταιγίδα μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα και να δώσει πολύ μεγάλα ύψη βροχής σε περιορισμένη γεωγραφική έκταση. Ιδιαίτερα στην Κρήτη, όπου το έντονο ανάγλυφο, οι ορεινοί όγκοι και οι μικρές λεκάνες απορροής μπορούν να επιταχύνουν την εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων, η έγκαιρη ανίχνευση αποκτά καθοριστική σημασία.
Τα μετεωρολογικά ραντάρ μπορούν να παρακολουθούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την ανάπτυξη, την κίνηση και την ένταση των βροχοφόρων πυρήνων. Σε συνδυασμό με τους δορυφόρους, τους επίγειους σταθμούς και τα συστήματα ανίχνευσης ηλεκτρικών εκκενώσεων, προσφέρουν τη δυνατότητα να εντοπίζονται επικίνδυνες εξελίξεις πριν εκδηλωθούν οι σοβαρότερες επιπτώσεις τους.
Στην περίπτωση της σημερινής καταιγίδας, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφερόμενη καταγραφή της από ραντάρ που συνδέεται με την αμερικανική εγκατάσταση στη Σούδα. Αυτό αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ερώτημα: Γιατί να υπάρχουν τεχνικές δυνατότητες παρακολούθησης στην περιοχή, χωρίς να εξασφαλίζεται η πλήρης επιχειρησιακή αξιοποίησή τους για την προστασία των πολιτών;
Δεν αρκεί, λοιπόν, να διαθέτουμε μόνο καλά προγνωστικά μοντέλα. Χρειαζόμαστε ένα ολοκληρωμένο και συνεχώς λειτουργικό σύστημα παρακολούθησης, με επαρκή κάλυψη και στα νότια τμήματα της χώρας. Η Κρήτη πρέπει να αποτελέσει ιδιαίτερη προτεραιότητα στον σχεδιασμό του εθνικού δικτύου μετεωρολογικών ραντάρ. Παράλληλα, χρειάζεται να εξεταστεί η δυνατότητα συνεργασίας και ανταλλαγής δεδομένων με υφιστάμενες εγκαταστάσεις, όπου αυτό είναι τεχνικά και θεσμικά εφικτό.
Η έγκαιρη προειδοποίηση δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε μια πρόγνωση που εκδόθηκε αρκετές ώρες νωρίτερα. Πρέπει να ανανεώνεται καθώς εξελίσσεται ο πραγματικός καιρός.
Η εξέλιξη του συστήματος και οι περιοχές που χρειάζονται προσοχή
Το οργανωμένο σύστημα της Agneta κινείται πλέον ανατολικότερα, διατηρώντας ωστόσο τον άστατο χαρακτήρα του και επηρεάζοντας διαφορετικές περιοχές της χώρας. Κατά τη σημερινή ημέρα, Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα δυτικά, όπου αναμένονται νέες βροχές και καταιγίδες, καθώς και στα Δωδεκάνησα, όπου τα ισχυρά φαινόμενα ενδέχεται να συνεχιστούν έως τις βραδινές ώρες. Παράλληλα, στη βόρεια Ελλάδα η προσοχή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στα τοπικά μέγιστα της βροχόπτωσης. Οι αναλύσεις μας για τις λεκάνες απορροής δείχνουν σημαντικές ποσότητες νερού σε τμήματα της Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, ενώ απαιτείται προσοχή και στο βορειοανατολικό Αιγαίο. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι πόσο νερό δέχεται συνολικά κάθε λεκάνη, σε πόσο χρόνο και σε πόσο μεγάλη έκταση. Όταν σημαντικά ύψη βροχής καλύπτουν μεγάλο μέρος μιας λεκάνης απορροής, μπορεί να αυξηθεί ουσιαστικά η επιφανειακή απορροή και η παροχή των ποταμών και των χειμάρρων. Γι’ αυτό η αξιολόγηση πρέπει να συνδυάζει τη μετεωρολογική πρόγνωση με την υδρολογική πληροφορία και τις πραγματικές παρατηρήσεις.
Το συμπέρασμα
Τα σημερινά φαινόμενα στην Κρήτη μάς υπενθυμίζουν ότι, ακόμη και στην εποχή των εξελιγμένων αριθμητικών μοντέλων, υπάρχουν καταιγίδες που μπορούν να μας αιφνιδιάσουν. Η απάντηση δεν είναι να απορρίψουμε τα μοντέλα, αλλά να ενισχύσουμε τη συνεχή παρακολούθηση και την έγκαιρη προειδοποίηση. Δεν αρκεί να προβλέπουμε πού μπορεί να βρέξει. Πρέπει να μπορούμε να βλέπουμε πού βρέχει τώρα, πόσο έντονα βρέχει και ποιες περιοχές κινδυνεύουν τα επόμενα λεπτά. Αυτή είναι η πραγματική αξία του nowcasting και αυτή είναι μια από τις σημαντικότερες προτεραιότητες για την αναβάθμιση της μετεωρολογικής υποστήριξης και της Πολιτικής Προστασίας στη χώρα μας.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.