Στην αξιολόγηση μιας κακοκαιρίας δεν αρκεί να γνωρίζουμε πού προβλέπεται το μεγαλύτερο ύψος βροχής. Εξίσου σημαντικό, και πολλές φορές σημαντικότερο για την εκτίμηση της πλημμυρικής επικινδυνότητας, είναι να γνωρίζουμε πόσο νερό δέχεται συνολικά μια λεκάνη απορροής, με ποια ένταση και σε πόση έκταση.
Μια τοπική μέγιστη τιμή 100 mm δεν συνεπάγεται απαραίτητα μεγαλύτερο πλημμυρικό κίνδυνο από μια βροχόπτωση 60 mm που καλύπτει σχεδόν ολόκληρη μια μεγάλη λεκάνη. Στη δεύτερη περίπτωση μπορεί να κινητοποιηθεί πολύ μεγαλύτερος όγκος νερού προς το υδρογραφικό δίκτυο.
Οι τρεις χάρτες που δημιουργήσαμε με βάση το ICON-EU προσεγγίζουν ακριβώς αυτή τη διάσταση.
1. Οι δέκα λεκάνες με τα μεγαλύτερα ύψη βροχής
ΠΡΩΤΟΣ ΧΑΡΤΗΣ — TOP 10 ΛΕΚΑΝΕΣ
Ο πρώτος πίνακας κατατάσσει τις λεκάνες με βάση το μεγαλύτερο κυλιόμενο 24ωρο της μέσης βροχόπτωσής τους.
Ξεχωρίζει η λεκάνη του Αλιάκμονα με 81,7 mm, ακολουθεί η λεκάνη του Αξιού με 78,7 mm, ενώ υψηλές τιμές εμφανίζονται και σε άλλες υπολεκάνες του Αλιάκμονα και του Αξιού, καθώς και στον Λούρο, στον Κερκύρα–Παξών, στον Έβρο και στον Αχελώο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι τιμές αυτές αντιπροσωπεύουν μέση βροχόπτωση λεκάνης και όχι απλώς ένα τοπικό μέγιστο σημείου. Παράλληλα, οι τιμές της μίας, των τριών και των έξι ωρών βοηθούν να εντοπιστούν τα διαστήματα μεγαλύτερης έντασης.
2. Η γεωγραφική κατανομή της εξάωρης βροχής
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΧΑΡΤΗΣ — ΜΕΓΙΣΤΟ ΚΥΛΙΟΜΕΝΟ 6ΩΡΟ
Ο δεύτερος χάρτης αποτυπώνει τη μεγαλύτερη μέση εξάωρη βροχόπτωση κάθε λεκάνης μέσα στο προγνωστικό διάστημα των 72 ωρών.
Η έμφαση εντοπίζεται στη βόρεια και βορειοδυτική Ελλάδα, με χαρακτηριστικές συγκεντρώσεις στη δυτική Μακεδονία, στην Ήπειρο και σε τμήματα της ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Αυτός ο χάρτης είναι ιδιαίτερα χρήσιμος γιατί αναδεικνύει πού μπορεί να συγκεντρωθεί μεγάλη ποσότητα νερού σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα. Η πληροφορία έχει σημασία για την ταχεία απορροή, ιδιαίτερα σε ορεινές λεκάνες με μεγάλες κλίσεις και μικρό χρόνο απόκρισης.
3. Πόσο μεγάλο μέρος της λεκάνης δέχεται ισχυρή βροχή
ΤΡΙΤΟΣ ΧΑΡΤΗΣ — ΚΑΛΥΨΗ ΒΡΟΧΗΣ ≥20 MM
Ο τρίτος χάρτης προσθέτει μια εξαιρετικά σημαντική παράμετρο: το ποσοστό της έκτασης κάθε λεκάνης που δέχεται τουλάχιστον 20 mm στο ισχυρότερο κυλιόμενο 24ωρο.
Οι εκτεταμένες κόκκινες περιοχές στη βόρεια και δυτική Ελλάδα δείχνουν ότι σε πολλές λεκάνες η βροχή δεν περιορίζεται σε λίγα σημεία, αλλά καλύπτει το 75–100% της έκτασής τους.
Χαρακτηριστικά, στον πίνακα εμφανίζονται λεκάνες του Έβρου, του Αξιού, του Αλιάκμονα και του Λούρου με κάλυψη 100%.
Αυτό έχει μεγάλη υδρολογική σημασία: όταν βρέχεται μεγάλο μέρος μιας λεκάνης, αυξάνεται η πιθανότητα να ενεργοποιηθούν ταυτόχρονα περισσότερες επιμέρους απορροές, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της παροχής προς τα κύρια υδατορεύματα.
Το βασικό συμπέρασμα
Η κακοκαιρία δεν αξιολογείται μόνο από το μεγαλύτερο ύψος βροχής που εμφανίζει ένας μετεωρολογικός χάρτης, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο η βροχή κατανέμεται στον χώρο και στον χρόνο μέσα στις λεκάνες απορροής.
Με τον συνδυασμό των τριών αυτών προϊόντων αποκτούμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα: πόσο νερό δέχεται μια λεκάνη, πόσο γρήγορα πέφτει και πόσο μεγάλο μέρος της επηρεάζεται.
Πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα από την απλή μετεωρολογική πρόγνωση προς την υδρομετεωρολογική αξιολόγηση. Για την πραγματική εκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου απαιτείται επιπλέον συνεκτίμηση του κορεσμού του εδάφους, της μορφολογίας, της απορροής και της κατάστασης των υδατορευμάτων.
Περισσότερα δεδομένα στην ιστοσελίδα μας : https://floods.kolydas.eu/
Σημείωση: Οι χάρτες αποτελούν προγνωστικά προϊόντα του ICON-EU και εργαλεία προκαταρκτικής αξιολόγησης, όχι αυτοτελείς πλημμυρικές προειδοποιήσεις. Επίσης, το μέγιστο κυλιόμενο διάστημα μπορεί να διαφέρει χρονικά από λεκάνη σε λεκάνη.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.