Ένα νέο επεισόδιο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης αναμένεται να επηρεάσει τη χώρα μας κατά το διήμερο Παρασκευή 13 και Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, σύμφωνα με τα προγνωστικά δεδομένα της υπηρεσίας Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). Η εξέλιξη παρουσιάζει ιδιαίτερο μετεωρολογικό ενδιαφέρον, καθώς δεν πρόκειται για μια ομοιόμορφη εξάπλωση της σκόνης πάνω από ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά για τη σταδιακή μεταφορά μιας εκτεταμένης αέριας μάζας από τη βόρεια Αφρική προς την κεντρική Μεσόγειο και στη συνέχεια προς την περιοχή μας. Η ατμοσφαιρική κυκλοφορία είναι εκείνη που καθορίζει τόσο τη διαδρομή όσο και τη χρονική εξέλιξη του επεισοδίου. Η επικράτηση νοτιοδυτικής συνιστώσας στη μεταφορά των αερίων μαζών ευνοεί τη μετακίνηση των αιωρούμενων σωματιδίων από τις περιοχές της Σαχάρας προς την Ιταλία, το Ιόνιο, την Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
Παρασκευή: Η σκόνη προσεγγίζει τη χώρα μας από τα δυτικά
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Η Παρασκευή αποτελεί την ημέρα κατά την οποία το νέφος οργανώνεται και επεκτείνεται ανατολικότερα. Οι χάρτες δείχνουν ότι οι σημαντικότερες ποσότητες σκόνης αρχικά εντοπίζονται στην κεντρική Μεσόγειο και δυτικά της Ελλάδας. Σταδιακά, το νέφος προσεγγίζει το Ιόνιο και τα δυτικά ηπειρωτικά, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας επεκτείνεται προς την υπόλοιπη ηπειρωτική χώρα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δυτικά και βορειοδυτικά τμήματα, καθώς βρίσκονται πλησιέστερα στον κύριο άξονα μεταφοράς. Προς το βράδυ της Παρασκευής η ζώνη της σκόνης φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη έκταση, επηρεάζοντας περιοχές της κεντρικής και βόρειας Ελλάδας.
Κατά τη διάρκεια του Σαββάτου, το κύριο νέφος συνεχίζει τη μετακίνησή του προς τη Βαλκανική Χερσόνησο. Στους χάρτες του CAMS διακρίνεται μια εκτεταμένη ζώνη σκόνης με προσανατολισμό από τα νοτιοδυτικά προς τα βορειοανατολικά. Η ζώνη αυτή συνδέει την κεντρική Μεσόγειο με μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας και τις βορειότερες περιοχές των Βαλκανίων.Η παρουσία της σκόνης αναμένεται να είναι περισσότερο αισθητή σε περιοχές που βρίσκονται κατά μήκος αυτής της διαδρομής, με πιθανή θόλωση της ατμόσφαιρας και περιορισμό της διαύγειας, εφόσον επαληθευτούν οι προβλεπόμενες συγκεντρώσεις. Αντίθετα, στα ανατολικότερα και νοτιοανατολικά τμήματα της χώρας, η εικόνα των χαρτών εμφανίζεται λιγότερο επιβαρυμένη, τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος της συγκεκριμένης περιόδου.
Τι ακριβώς δείχνουν οι χάρτες της σκόνης;
Εδώ χρειάζεται μια ουσιαστική επιστημονική διευκρίνιση. Οι χάρτες που παρουσιάζουμε βασίζονται στο Dust Aerosol Optical Depth στα 550 nm, έναν δείκτη που αποτυπώνει την οπτική επίδραση της σκόνης σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη. Με απλά λόγια, μας δείχνουν σε ποιες περιοχές αναμένεται μεγαλύτερη παρουσία αιωρούμενης σκόνης, χωρίς όμως να προσδιορίζουν από μόνοι τους πόση από αυτή βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Μια περιοχή μπορεί να εμφανίζει αυξημένη παρουσία σκόνης στα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα, χωρίς κατ’ ανάγκην να καταγράφονται εξίσου υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων στο επίπεδο όπου αναπνέουμε. Για να αξιολογήσουμε πληρέστερα τις πιθανές επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα, χρειάζεται παράλληλη εξέταση των προγνωστικών συγκεντρώσεων σωματιδίων PM10 και των διαθέσιμων επίγειων μετρήσεων.
Θα έχουμε λασποβροχές;
Η μεταφορά αφρικανικής σκόνης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και λασποβροχές. Για να εκδηλωθούν, θα πρέπει η παρουσία σκόνης στην ατμόσφαιρα να συμπέσει χρονικά και γεωγραφικά με την εκδήλωση βροχοπτώσεων. Επομένως, η πιθανότητα λασποβροχών θα πρέπει να εξεταστεί συνδυαστικά με τους προγνωστικούς χάρτες υετού και όχι μόνο με τους χάρτες μεταφοράς σκόνης. Γεγονς είναι ότι η μεταφορά αφρικανικής σκόνης που αναμένεται την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Νοεμβρίου δεν είναι ό,τι καλύτερο για ένα φρεσκοπλυμένο αυτοκίνητο. Βέβαια, η παρουσία σκόνης στην ατμόσφαιρα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα λερωθούν τα αυτοκίνητά μας. Αυτό εξαρτάται από το πόση σκόνη θα φτάσει κοντά στο έδαφος, αλλά και από το εάν θα εκδηλωθούν βροχές, που ενδέχεται να αφήσουν τη γνωστή λασποβροχή.Επομένως, αν δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος, ας αναβάλουμε το πλύσιμο για μετά το Σάββατο, αφού δούμε πώς θα εξελιχθεί το φαινόμενο. Άλλωστε, η μετεωρολογία δεν μας βοηθά μόνο να αποφασίσουμε αν θα πάρουμε ομπρέλα. Μερικές φορές μας γλιτώνει και από ένα περιττό πλύσιμο!
Το ενδιαφέρον βρίσκεται και στην εξέλιξη του φαινομένου
Το συγκεκριμένο επεισόδιο αναδεικνύει για άλλη μία φορά τη δυναμική της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στη Μεσόγειο. Αέριες μάζες που ξεκινούν από τη βόρεια Αφρική μπορούν μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να μεταφέρουν σκόνη σε μεγάλες αποστάσεις, επηρεάζοντας διαφορετικές περιοχές της νότιας Ευρώπης. Η πορεία του νέφους θα παρακολουθείται μέσα από τις διαδοχικές προγνώσεις του CAMS, καθώς μεταβολές στην ένταση και στη διεύθυνση των ανέμων μπορούν να διαφοροποιήσουν τόσο την έκταση όσο και τη χωρική κατανομή της σκόνης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι την Παρασκευή και το Σάββατο αναμένουμε μια αξιόλογη μεταφορά αφρικανικής σκόνης, κυρίως μέσω της κεντρικής Μεσογείου και της δυτικής Ελλάδας, με σταδιακή επέκταση προς τα κεντρικά, βόρεια και βορειοανατολικά.
Η επιστημονικά σωστή αξιολόγηση του επεισοδίου δεν περιορίζεται στο πόσο εντυπωσιακή είναι η εικόνα των χαρτών, αλλά επεκτείνεται στο πού, πότε και σε ποιο ύψος θα βρεθούν τα αιωρούμενα σωματίδια και ποιες θα είναι οι πραγματικές επιπτώσεις τους στην ατμόσφαιρα κοντά στο έδαφος.
Πηγή προγνωστικών χαρτών: Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) – Dust Optical Depth 550 nm.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου