Πόσο βοήθησαν οι βροχές της 24ης Ιουλίου στη μείωση της ευφλεκτότητας της νεκρής καύσιμης ύλης

Η έντονα ξηρή εικόνα της 18ης Ιουλίου

Για μια πρώτη πειραματική αποτίμηση χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα ERA5-Land, από τα οποία υπολογίστηκαν η μέγιστη θερμοκρασία, η ελάχιστη σχετική υγρασία, η μέγιστη ταχύτητα του ανέμου, ο ημερήσιος υετός και μια εκτίμηση της ελάχιστης ημερήσιας υγρασίας της λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης.

Η 18η Ιουλίου – μια εβδομάδα πριν- επιλέχθηκε ως ημέρα αναφοράς, καθώς σε μεγάλο μέρος της χώρας είχαν ήδη διαμορφωθεί αρκετά ξηρές πυρομετεωρολογικές συνθήκες.

Θερμοκρασία

Η μέση μέγιστη θερμοκρασία στην ελληνική ξηρά υπολογίστηκε στους 31,6°C, ενώ η υψηλότερη τιμή έφθασε τους 36,5°C. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες εντοπίζονταν κυρίως σε πεδινές και εσωτερικές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας. Η θερμοκρασία δεν καθορίζει από μόνη της την ευφλεκτότητα. Συμβάλλει όμως αποφασιστικά στην εξάτμιση και στην απομάκρυνση υγρασίας από τα λεπτά καύσιμα, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ξηρή ατμόσφαιρα και ηλιοφάνεια.

Σχετική υγρασία

Η χαμηλότερη σχετική υγρασία υπολογίστηκε στο 21,1%, ενώ η μέση ελάχιστη τιμή για την ελληνική ξηρά ήταν 39,5%. Οι χαμηλότερες τιμές εμφανίζονταν κυρίως σε τμήματα της δυτικής, κεντρικής και νότιας ηπειρωτικής χώρας, καθώς και τοπικά στην Κρήτη. Αντίθετα, υψηλότερη υγρασία παρατηρούνταν στη βόρεια Ελλάδα, σε περιοχές που είχαν επηρεαστεί από βροχοπτώσεις ή από υγρότερες αέριες μάζες. Η χαμηλή σχετική υγρασία είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς ξήρανσης των λεπτών νεκρών καυσίμων. Τα καύσιμα αυτής της κατηγορίας ανταποκρίνονται γρήγορα στις μεταβολές της ατμόσφαιρας και μπορούν να χάσουν σημαντικό μέρος της υγρασίας τους μέσα σε λίγες ώρες.

Άνεμος

Η μέγιστη ταχύτητα ανέμου στα 10 μέτρα έφθασε τοπικά τα 43 km/h, ενώ η μέση μέγιστη τιμή ήταν περίπου 10,8 km/h. Οι ισχυρότερες τιμές εμφανίζονταν κυρίως σε νησιωτικές, παράκτιες και προσήνεμες περιοχές. Ο άνεμος επιδρά τόσο στη διαδικασία ξήρανσης όσο και, κυρίως, στη συμπεριφορά μιας πυρκαγιάς μετά την έναρξή της. Ενισχύει την παροχή οξυγόνου, γέρνει τη φλόγα προς την άκαυτη βλάστηση και αυξάνει τη μεταφορά καύτρων. Επομένως, μια περιοχή με πολύ ξηρά καύσιμα και ενισχυμένο άνεμο παρουσιάζει σαφώς δυσμενέστερη επιχειρησιακή εικόνα από μια περιοχή με την ίδια υγρασία καυσίμων αλλά ασθενείς ανέμους.

Βροχόπτωση

Ο χάρτης του 24ωρου υετού για τις 18 Ιουλίου δείχνει ότι αξιόλογες βροχές είχαν σημειωθεί κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, ιδιαίτερα σε περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Μακεδονίας. Η μέγιστη τιμή του πεδίου έφθασε περίπου τα 105,8 mm, ενώ η μέση τιμή στην ελληνική ξηρά ήταν 3,7 mm.  Αυτό εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί οι βορειότερες περιοχές εμφάνιζαν σχετικά υψηλότερη υγρασία καύσιμης ύλης. Η βροχή είχε περιορίσει προσωρινά την ξήρανση, σε αντίθεση με τη δυτική, κεντρική και νότια χώρα, όπου τα καύσιμα παρέμεναν περισσότερο εκτεθειμένα στη ζέστη και στην ξηρή ατμόσφαιρα.

Ο παρακάτω χάρτης  αποτυπώνει τη συνολική δορυφορική εκτίμηση βροχόπτωσης για το διάστημα 18–24 Ιουλίου, με βάση 336 μισάωρα αρχεία του NASA GPM IMERG V07C. Η μέση βροχόπτωση στην ελληνική ξηρά υπολογίζεται περίπου στα 13,9 mm, ενώ η μέγιστη τιμή προσεγγίζει τα 98,6 mm. Οι περισσότερες και πιο εκτεταμένες βροχές εντοπίζονται κυρίως στη δυτική, κεντρική και βόρεια Ελλάδα, με αξιόλογα ποσά στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στη Μακεδονία, σε τμήματα της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου. Τοπικά ισχυρότερη διαβροχή εμφανίζεται στη βόρεια χώρα. Αντίθετα, μικρότερη επίδραση καταγράφεται σε μεγάλο μέρος του ανατολικού Αιγαίου, στη νοτιοανατολική νησιωτική χώρα και στην Κρήτη. Ο χάρτης δεν δείχνει άμεσα την κατάσταση της καύσιμης ύλης. Δείχνει όμως πού υπήρχε ο βασικός μηχανισμός αύξησης της υγρασίας της: η βροχή. Όπου τα ποσά ήταν αξιόλογα και η διάρκειά τους επαρκής, αναμένεται ουσιαστική διαβροχή των ξερών χόρτων, των φύλλων, των πευκοβελόνων και των λεπτών κλαδιών.

Χάρτης : Αθροιστική δορυφορική εκτίμηση βροχόπτωσης NASA GPM IMERG για το διάστημα 18–24 Ιουλίου 2026. Οι μεγαλύτερες βροχές εντοπίζονται κυρίως στη δυτική, κεντρική και βόρεια Ελλάδα, όπου αναμένεται και η σημαντικότερη διαβροχή της επιφανειακής νεκρής καύσιμης ύλης. Πρόκειται για δορυφορική εκτίμηση και όχι για επίγεια μέτρηση.

Τι έδειξε ο πειραματικός χάρτης υγρασίας της καύσιμης ύλης στις 18 Ιουλίου 2026

Η μέση ελάχιστη εκτιμώμενη υγρασία της λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης διαμορφώθηκε στο 9,5%, ενώ η χαμηλότερη τιμή έφθασε το 5,4%. Με βάση την προκαταρκτική ταξινόμηση: κάτω από 6%: είχαμε εξαιρετικά ξηρή κατάσταση, 6–10% πολύ ξηρή, 10–15%: ξηρή, 15–20%: μέτρια ξηρή, πάνω από 20%: υγρή κατάσταση. Μεγάλο μέρος της χώρας βρισκόταν επομένως στην κατηγορία πολύ ξηρή, ενώ τοπικά εμφανίζονταν τιμές που πλησίαζαν την κατηγορία εξαιρετικά ξηρή. Η πιο επιβαρυμένη εικόνα παρατηρούνταν κυρίως στη δυτική, κεντρική και νότια ηπειρωτική χώρα, καθώς και σε νησιωτικές περιοχές. Αντίθετα, σε τμήματα της Μακεδονίας, όπου είχε προηγηθεί βροχή και η σχετική υγρασία ήταν υψηλότερη, η νεκρή καύσιμη ύλη διατηρούσε περισσότερο νερό και παρουσίαζε μικρότερη δυνητική ευφλεκτότητα.

Πειραματική εκτίμηση υγρασίας λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης

Ο δεύτερος χάρτης αποτελεί πειραματική προσομοίωση της κατάστασης της λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης στις 25 Ιουλίου. Ως αρχική κατάσταση χρησιμοποιήθηκε η εικόνα της 18ης Ιουλίου και στη συνέχεια ενσωματώθηκε η επίδραση των βροχών IMERG. Η μέση εκτιμώμενη υγρασία φθάνει το 20,4%, με μέγιστη τιμή 27,1% και ελάχιστη 4,4%. Η μέση αύξηση σε σχέση με την 18η Ιουλίου υπολογίζεται στις 10,8 ποσοστιαίες μονάδες. Η μεγαλύτερη βελτίωση φαίνεται στη δυτική, κεντρική και βόρεια χώρα. Στις περιοχές αυτές κυριαρχούν οι σκούρες καφέ αποχρώσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε υψηλότερη περιεχόμενη υγρασία και συνεπώς σε μικρότερη δυνητική ευφλεκτότητα.

Αντίθετα, χαμηλότερες τιμές παραμένουν στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα, σε τμήματα του ανατολικού και κεντρικού Αιγαίου, τοπικά στη νοτιοανατολική ηπειρωτική χώρα, και σε περιοχές που δέχθηκαν μικρότερη ή λιγότερο αποτελεσματική βροχόπτωση. Οι φωτεινότερες κίτρινες και πορτοκαλί αποχρώσεις δείχνουν ότι σε αυτές τις περιοχές η λεπτή νεκρή καύσιμη ύλη παρέμεινε ξηρή ή πολύ ξηρή. Αυτό σημαίνει ότι η βελτίωση δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλη την Ελλάδα. Χρειάζεται επίσης προσοχή στην ερμηνεία της μέσης τιμής 20,4%. Δεν σημαίνει ότι όλη η χώρα πέρασε σε ασφαλή κατάσταση. Η χωρική διαφοροποίηση παραμένει μεγάλη και τοπικά εμφανίζονται τιμές κάτω από 6%, οι οποίες αντιστοιχούν σε εξαιρετικά ξηρά λεπτά καύσιμα.

Το όφελος από τις βροχές της 24ης και 25ης Ιουλίου

Η δορυφορική εκτίμηση βροχόπτωσης NASA GPM IMERG για το 24ωρο της 24ης Ιουλίου δείχνει εκτεταμένες βροχές σε μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ελλάδας, καθώς και τοπικά σημαντικά ποσά σε περιοχές της Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Η χωρική κατανομή του υετού μάς επιτρέπει να κάνουμε μια σαφή πρώτη εκτίμηση: στις περιοχές όπου σημειώθηκαν αξιόλογες και επαρκούς διάρκειας βροχές, η λεπτή νεκρή καύσιμη ύλη βράχηκε και η περιεχόμενη υγρασία της αυξήθηκε.

Αυτό είχε τρεις βασικές συνέπειες:

1. Διακόπηκε προσωρινά η διαδικασία ξήρανσης.
2. Μειώθηκε η ευκολία ανάφλεξης των λεπτών καυσίμων.
3. Περιορίστηκε, έστω πρόσκαιρα, η δυνατότητα ταχείας αρχικής εξάπλωσης μιας φωτιάς.

Το όφελος δεν ήταν παντού το ίδιο. Ήταν μεγαλύτερο εκεί όπου τα ποσά βροχής ήταν υψηλά και η βροχή είχε αρκετή διάρκεια ώστε να διαβρέξει ουσιαστικά τη φυλλάδα, τα ξερά χόρτα και τα λεπτά κλαδιά. Σε περιοχές με πολύ μικρά ποσά ή σύντομη βροχή, η βελτίωση ήταν περιορισμένη και πιθανόν βραχύβια.

Η ανακούφιση είναι σημαντική, αλλά προσωρινή

Οι βροχές πρόσφεραν ουσιαστική ανακούφιση σε αρκετές περιοχές, δεν μηδένισαν όμως τον συνολικό κίνδυνο πυρκαγιάς. Η λεπτή νεκρή καύσιμη ύλη έχει μικρό χρόνο απόκρισης. Αυτό σημαίνει ότι βρέχεται γρήγορα, αλλά μπορεί επίσης να στεγνώσει ξανά μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες, εφόσον ακολουθήσουν: υψηλές θερμοκρασίες, έντονη ηλιοφάνεια, χαμηλή σχετική υγρασία, ενισχυμένοι και ξηροί άνεμοι.

Επιπλέον, οι βροχές επηρεάζουν περισσότερο τα λεπτά επιφανειακά καύσιμα. Τα παχύτερα κλαδιά, οι κορμοί και τα βαθύτερα στρώματα οργανικής ύλης αντιδρούν πολύ πιο αργά και μπορεί να παραμένουν ξηρά, ιδιαίτερα έπειτα από παρατεταμένη ανομβρία.

Τι μπορούμε να συμπεράνουμε

Η κατάσταση της 18ης Ιουλίου χαρακτηριζόταν από εκτεταμένη ξήρανση της λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης. Η μέση εκτιμώμενη ελάχιστη υγρασία είχε περιοριστεί στο 9,5%, ενώ τοπικά έφθανε μόλις στο 5,4%, τιμές που αντιστοιχούν σε πολύ υψηλή δυνητική ευφλεκτότητα.

Οι βροχές της 24ης και 25ης Ιουλίου ανέκοψαν αυτήν την πορεία σε αρκετές περιοχές της χώρας. Εκεί όπου η διαβροχή ήταν ουσιαστική, η υγρασία των λεπτών νεκρών καυσίμων αυξήθηκε και η ευκολία ανάφλεξης μειώθηκε σημαντικά.

Δεν μπορούμε ακόμη να ποσοτικοποιήσουμε με ακρίβεια τη μεταβολή, επειδή τα αντίστοιχα πλήρη δεδομένα ERA5-Land της 25ης Ιουλίου δεν έχουν ακόμη διατεθεί. Η τελική σύγκριση θα γίνει όταν μπορέσουμε να αντιπαραβάλουμε, στο ίδιο πλέγμα και με την ίδια μέθοδο, την υγρασία καύσιμης ύλης της 18ης με εκείνη της 25ης Ιουλίου.

Μέχρι τότε, όμως, η δορυφορική εικόνα του IMERG και η έκταση των βροχοπτώσεων επιτρέπουν ένα ασφαλές προσωρινό συμπέρασμα όπως είδαμε παραπάνω

Οι βροχές ωφέλησαν ουσιαστικά τις περιοχές που επηρεάστηκαν, αυξάνοντας προσωρινά την υγρασία της λεπτής νεκρής καύσιμης ύλης και περιορίζοντας την ευκολία ανάφλεξης. Το όφελος είναι σημαντικό, αλλά μπορεί να υποχωρήσει γρήγορα με την επιστροφή θερμών, ξηρών και ανεμωδών συνθηκών.

Σημειώνεται ότι οι χάρτες υγρασίας νεκρής καύσιμης ύλης αποτελούν πειραματική εκτίμηση, βασισμένη σε δεδομένα ERA5-Land και στη μετεωρολογικά ελεγχόμενη  υγρασία  Δεν αποτελούν επίσημο ή ολοκληρωμένο δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς και δεν περιλαμβάνουν όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωση και την εξάπλωση μιας δασικής πυρκαγιάς.