Στις 9 Μαρτίου 1989 παρατηρήθηκε μία CME (Coronal Mass Ejection ) στον ήλιο η οποία έφτασε στην Γη στις 13 Μαρτίου στις 02:44 EST. Προκάλεσε μία από τις ισχυρότερες γεωμαγνητικές καταιγίδες που έχουν παρατηρηθεί ποτέ, κατηγορίας G5 με τον δείκτη Dst να βυθίζεται στα -589 nT και οι δείκτες Kp και Ap να παίρνουν τις μέγιστες δυνατές τιμές τους 9 και 400 nT αντίστοιχα. Αναπτύχθηκαν επαγωγικά ρεύματα (GICs) κατά μήκος του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας καταστρέφοντας ή θέτωντας εκτός λειτουργίας 7 μετασχηματιστές στη Βόρεια Αμερική . Αξίζει να αναφέρουμε ότι το δίκτυο μεταφοράς ενέργειας JamesBay, από τα μεγαλύτερα στην Βόρεια Αμερική, κατέρρευσε σε μόλις 90 δευτερόλεπτα περίπου βυθίζοντας στο σκοτάδι μία τεράστια περιοχή στο Quebec του Καναδά. Η ολοκληρωτική διακοπή ρεύματος ξεπέρασε τις 9 ώρες. Μετά από τις 9 ώρες επανήλθε περίπου το 83% της ηλεκτροδότησης με 1.000.000 καταναλωτές να παραμένουν χωρίς ρεύμα. Το κόστος των ζημιών ξεπέρασε το αστρονομικό ποσό των 6 δισ. δολαρίων. Μετά το γεγονός ελήφθησαν μέτρα προστασίας από παρόμοια γεγονότα ύψους 1.2 δισ. δολαρίων.
Sunspot 5395, source of the March 1989 solar storm. From “A 21st Century View of the March 1989 Magnetic Storm” by D. Boteler
Ο διαστημικός καιρός, ο οποίος αναφέρεται στις δυναμικές συνθήκες του διαστημικού περιβάλλοντος που προκύπτουν από εκπομπές του Ήλιου όπως ηλιακές εκλάμψεις και εκτινάξεις μάζας στέμματος (CME), έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην τεχνολογία όσο και στην ανθρώπινη υγεία. Οι ηλιακές εκπομπές αλληλεπιδρούν με το μαγνητικό πεδίο της Γης και μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στα ηλεκτρικά συστήματα, τις δορυφορικές επικοινωνίες και άλλες τεχνολογίες. Ωστόσο, οι επιπτώσεις του διαστημικού καιρού δεν περιορίζονται μόνο στις τεχνολογικές υποδομές, αλλά επεκτείνονται και στον ανθρώπινο οργανισμό. «Ήταν η μεγαλύτερη γεωμαγνητική καταιγίδα της Διαστημικής Εποχής», ανέφερε ο Δρ Ντέιβιντ Μπότελερ, επικεφαλής της Ομάδας Διαστημικού Καιρού στο Natural Resources του Καναδά «Ο Μάρτιος του 1989 αποτέλεσε την αρχή για την κατανόηση του πώς η ηλιακή δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει διακοπές ρεύματος».Φαίνεται δύσκολο να το πιστέψει κανείς τώρα, αλλά το 1989 λίγοι άνθρωποι συνειδητοποίησαν ότι οι ηλιακές καταιγίδες θα μπορούσαν να καταστρέψουν τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, οι προειδοποιητικές καμπάνες χτυπούσαν για περισσότερο από έναν αιώνα. Τον Σεπτέμβριο του 1859, ένα παρόμοιο CME έπληξε το μαγνητικό πεδίο της Γης -το περιβόητο “Carrington Event”- πυροδοτώντας μια ηλαική καταιγίδα δύο φορές ισχυρότερη από αυτή του Μαρτίου του 1989. Ηλεκτρικά ρεύματα ξεχύθηκαν τότε μέσω των τηλεγραφικών καλωδίων της βικτωριανής εποχής, σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλώντας σπινθήρες και πυρπόληση τηλεγραφείων. Αυτά ήταν τα ίδια ρεύματα που θα κατέστρεφαν το Hydro-Québec. «Το μπλακ άουτ του Μαρτίου 1989 ήταν μια κλήση αφύπνισης για τον κλάδο μας», λέει ο Δρ. Emanuel Bernabeu της PJM, μιας περιφερειακής εταιρείας κοινής ωφέλειας που συντονίζει τη ροή ηλεκτρικής ενέργειας σε 13 πολιτείες των ΗΠΑ. «Τώρα παίρνουμε πολύ σοβαρά τα γεωμαγνητικά επαγόμενα ρεύματα (GIC).
ΕΙΚΟΝΑ : Οι γκρίζες περιοχές υποδεικνύουν περιοχές πυριγενών πετρωμάτων όπου τα ηλεκτρικά δίκτυα είναι πιο ευάλωτα σε γεωμαγνητικές καταιγίδες.Το Κεμπέκ είναι ιδιαίτερα ευάλωτο. Η επαρχία βρίσκεται σε μια έκταση από πυριγενή πετρώματα της Προκάμβριας Εποχής που κάνει είναι ιδιαίτερα αγώγιμη στον ηλεκτρισμό. Όταν έφτασε το CME της 13ης Μαρτίου, τα ρεύματα της ηλιακής καταιγίδας βρήκαν μια πιο ελκυστική διαδρομή στις γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης του Hydro-Québec. Οι ασυνήθιστες συχνότητες (αρμονικές) άρχισαν να ρέουν μέσα από τις γραμμές, οι μετασχηματιστές υπερθερμάνθηκαν και οι διακόπτες του κυκλώματος ενεργοποιήθηκαν.
Αφού το σκοτάδι κατέκλυσε το Κεμπέκ, φωτεινό σέλας εξαπλώθηκε νότια ως τη Φλόριντα, το Τέξας και την Κούβα. Σύμφωνα με πληροφορίες, κάποιοι θεατές νόμιζαν ότι ήταν μάρτυρες πυρηνικού πολέμου . Άλλοι νόμιζαν ότι είχε να κάνει με το διαστημικό λεωφορείο (STS-29), το οποίο εκτοξεύτηκε εντυπωσιακά την ίδια μέρα. Οι αστροναύτες ήταν εντάξει, αν και το λεωφορείο αντιμετώπισε ένα μυστηριώδες πρόβλημα με έναν αισθητήρα κυψελών καυσίμου που απείλησε να συντομεύσει την αποστολή. Η NASA δεν έχει ποτέ επισήμως συνδέσει την ανωμαλία του αισθητήρα με την ηλιακή καταιγίδα.
Πολλά είναι ακόμα άγνωστα για το γεγονός του Μαρτίου 1989. Συνέβη πολύ πριν οι σύγχρονοι δορυφόροι αρχίσουν να παρακολουθούν τον ήλιο 24/7. Για να συνδυάσει αυτό που συνέβη, ο Boteler βρήκε παλιά αρχεία ραδιοεκπομπών, μαγνητογραμμάτων και άλλων πηγών δεδομένων της δεκαετίας του ’80. Πρόσφατα δημοσίευσε μια εργασία στο ερευνητικό περιοδικό Space Weather που συνοψίζει τα ευρήματά του — συμπεριλαμβανομένης μιας έκπληξης: «Δεν υπήρχαν ένα, αλλά δύο CME», λέει.
Η ηλιακή κηλίδα που εκσφενδόνισε τα CME προς τη Γη, η περιοχή 5395, ήταν μια από τις πιο ενεργές ομάδες ηλιακών κηλίδων που έχουν παρατηρηθεί ποτέ. Τις ημέρες γύρω από το μπλακ άουτ στο Κεμπέκ, παρήγαγε περισσότερες από δώδεκα ηλιακές εκλάμψεις κατηγορίας M και X. Δύο από τις εκρήξεις (ένα X4.5 στις 10 Μαρτίου και ένα M7.3 στις 12 Μαρτίου) στόχευσαν τη Γη με CME.
«Το πρώτο CME άνοιξε ένα μονοπάτι για το δεύτερο CME, επιτρέποντάς του να χτυπήσει με ασυνήθιστη δύναμη», λέει ο Boteler. «Τα φώτα στο Κεμπέκ έσβησαν λίγα λεπτά μετά την άφιξή του».
Φωτογραφία από το σέλας πάνω από το Pershore, στην Αγγλία, κατά τη διάρκεια της γεωμαγνητικής καταιγίδας της 13ης Μαρτίου 1989.
Geoffrey Morley.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΣΥΜΒΕΙ ;
Μεταξύ των ερευνητών του διαστημικού καιρού, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αντιληπτό ότι οι μεγάλες γεωμαγνητικές καταιγίδες όπως το Γεγονός Carrington του 1859 και η Μεγάλη Σιδηροδρομική Καταιγίδα του Μαΐου 1921 συνδέονται με διπλά (ή πολλαπλά) CME, που το ένα ανοίγει το δρόμο για το άλλο. Το έργο του Boteler δείχνει ότι αυτό ισχύει και για τον Μάρτιο του 1989. Για να το θέσουμε αυτό σε μια προοπτική, ο Μάρτιος του 1989 ήταν μόνο ένα γεγονός 1 στα 40 ή 50 χρόνια – πολύ πιθανόν να επαναληφθεί και στην εποχή μας .
Μια ηλιακή καταιγίδα παρόμοιου -ή και μεγαλύτερου- μεγέθους εξακολουθεί να μπορεί να συμβεί και οι επιπτώσεις της ενδιαφέρουν πολύ τους επιστήμονες. Γιατί με τόση τεχνολογία στην διάθεσή μας πλέον, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές. Σε έναν κόσμο που είναι πλέον τόσο εξαρτημένος από τον ηλεκτρισμό και τα ηλεκτρονικά μηχανήματα, ένα παρόμοιο γεγονός έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει εκτεταμένες διαταραχές και ζημιές στα ηλεκτρονικά συστήματα που βρίσκονται σε δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη, στα επίγεια ηλεκτρονικά συστήματα και στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ενώ οι πιθανότητες να συμβεί μια ηλιακή καταιγίδα όπως το συμβάν Carrington τον επόμενο αιώνα κυμαίνεται γύρω στο 12% [ή και λιγότερο], εξακολουθεί να είναι μια απειλή που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
Επί του παρόντος, μια σειρά από δορυφόρους παρακολουθούν συνεχώς τον ήλιο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο γεωστατικός επιχειρησιακός περιβαλλοντικός δορυφόρος (GOES), οι δύο δορυφόροι του Solar TErrestrial RElations Observatory (STEREO-A και -B), το Solar Dynamics Observatory (SDO).