Ο ρόλος των ωκεανών στην κλιματική αλλαγή

Ο ρόλος των ωκεανών στην κλιματική αλλαγή

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ανακοινώθηκε από μια μεγάλη ομάδα επιστημόνων οτι οι ωκεανοί της Γης σημείωσαν νέο ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας το 2019, ιδίως μεταξύ της επιφάνειας των νερών και βάθους έως 2.000 μέτρων . Η σχετική μελέτη παρατίθεται στο τέλος του άρθρου για όσους ενδιαφέρονται. “Η ποσότητα θερμότητας που προσθέσαμε στους ωκεανούς του κόσμου κατά τα τελευταία 25 χρόνια ισοδυναμεί με 3,6 δισεκατομμύρια ατομικές βόμβες που έπεσαν στη Χιροσίμα”, δήλωσε ο επικεφαλής της  επιστημονικής ομάδας Λιλίνγκ Τσενγκ αναπληρωτής καθηγητής  του Ινστιτούτου Ατμοσφαιρικής Φυσικής της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών.

Ίδια ακριβώς μελέτη είχε δημοσιευτεί και πέρσι από την συγκεκριμένη ομάδα,  όπου και τότε τότε γινόταν αναφορά οτι τα  τελευταία πέντε χρόνια ήταν τα πιο ζεστά, με τις μετρήσεις να χτυπούν κόκκινο το 2018 .Υπολόγιζαν μάλιστα οτι ο τρέχων ρυθμός θέρμανσης των ωκεανών ισοδυναμούσε με πέντε ατομικές βόμβες που εκρήγνυνται κάθε δευτερόλεπτο!

Εντυπωσιακά μιντιακό , αλλά οχι τόσο πολύ όταν το ακούς για δεύτερη φορά .  Η φετινή μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα οτι από  το 1970 μέχρι σήμερα, πάνω από το 90% της θερμότητας λόγω της κλιματικής αλλαγής κατέληξε στους ωκεανούς, ενώ λιγότερο από 4% αύξησε τη θερμοκρασία στην ατμόσφαιρα και στην ξηρά. Επίσης συγκρίνοντας την περίοδο 1987-2019 με την περίοδο 1955-1986, η μελέτη δείχνει οτι υπάρχει μία αύξηση κατά περίπου 450% στην ταχύτητα ανόδου της θερμοκρασίας των ωκεανών. Μας λέει δηλάδή οτι οτι η θερμοκρασία των θαλασσών ανεβαίνει στην εποχή μας με υπερτετραπλάσιο μέσο ετήσιο ρυθμό από ό,τι πριν μερικές δεκαετίες.

ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΕΣ ΟΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ;

Στη Διεθνή Επιστημονική Κοινότητα υπάρχουν μεγάλες αντιδράσεις για τον τρόπο που γίνονται οι μετρήσεις στους Ωκεανούς . Όλα ξεκίνησαν πριν 3 χρόνια, όταν η μελέτη που εκδόθηκε στο Nature, έκανε τον συγκλονιστικό και ανησυχητικό ισχυρισμό ότι “η θέρμανση των ωκεανών βρίσκεται στο πικ των προηγούμενων εκτιμήσεων, με ανησυχία ότι αυτό θα έχει τις γνωστές συνέπειες αντίδρασης της Γης στην αλλαγή του κλίματος, όπως τα αέρια θερμοκηπίου και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας κ.λ.π . Χρησιμοποιώντας μια νέα τεχνική για τη μέτρηση της συσσώρευσης θερμότητας στους ωκεανούς, η γεωεπιστήμονας του Princeton, Laure Resplandy και η ομάδα, της υπολόγισαν ότι η ποσότητα θερμότητας που απορροφάται από τους ωκεανούς είναι πάνω από 60% υψηλότερη ετησίως από τις εκτιμήσεις που δίνει η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή των Ηνωμένων Εθνών, το 2014. Αλλά όταν ο Βρετανός ερευνητής του κλίματος και ο στατιστικός  Nicholas Lewis επανυπολόγισε τους αριθμούς της μελέτης, διαπίστωσε ότι η Resplandy και η ομάδα της είχαν κάνει σημαντικά λάθη στα μαθηματικά τους. Το περιοδικό Reasonαναφέρθηκε σχετικά με τη διαμάχη . Πριν εξηγήσουμε γιατί συμβαίνουν ολα αυτά ας δούμε κάποια χρήσιμα στοιχεία για τους ωκεανούς αλλά και για τους υδρατμούς .

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Όταν σκεφτόμαστε τα αέρια που συμμετέχουν στη κλιματική αλλαγή, συνήθως σκεφτόμαστε το διοξείδιο του άνθρακα και ίσως κάποια άλλα αέρια της ατμόσφαιρας, όπως το μεθάνιο. Αυτά τα αέρια συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου απορροφώντας και παγιδεύοντας υπέρυθρη ενέργεια (θερμότητα) από την επιφάνεια της Γης. Στη πραγματικότητα όμως , το πιο ισχυρό αέριο θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα δεν είναι κανένα από αυτά, αλλά το νερό σε μορφή υδρατμών.

Οι υδρατμοί στην ατμόσφαιρα απορροφούν το 35-85% της γήινης εξερχόμενης υπέρυθρης ενέργειας, σε σύγκριση με τα πολύ χαμηλότερα ποσοστά των 9-26% που απορροφώνται από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και των 4-9% από το μεθάνιο (CH4). Η κύρια πηγή των ατμοσφαιρικών υδρατμών προέρχεται απο την εξάτμιση από τους ωκεανούς. Να μη ξεχνάμε οτι οι ωκεανοί της Γης είναι πραγματικά απέραντοι, καλύπτοντας το 71% της επιφάνειάς της και περιλαμβάνοντας το 97% του νερού της. Εάν μας ενδιαφέρουν οι παράγοντες που επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα, πρέπει να δούμε επιπλέον και τους ωκεανούς.

Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΡΙΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

Αν και οι υδρατμοί έχουν την μεγαλύτερη επιρροή στο πόση θερμότητα συγκρατείται στον πλανήτη μας (περίπου 95%) , η επίδραση τους στο κλίμα οφείλεται στον τρόπο που τα άλλα αέρια του θερμοκηπίου (όπως το CO– διοξείδιο του άνθρακα – και το CH4 –μεθάνιο-) επηρεάζουν κι αυτά τη θέρμανση του πλανήτη. Εάν δεν υπήρχαν όλα αυτά τα αέρια του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα(μαζί με τους υδρατμούς), η μέση τιμή της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης θα ήταν πολύ πιο χαμηλή – περίπου -18°C – και πολύ μικρότερη ποσότητα νερού θα εξατμιζόταν στην ατμόσφαιρα. Η παρουσία των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα αυξάνει τη θερμοκρασία της γήινης επιφάνειας, με αποτέλεσμα την εξάτμιση του νερού. Αυτό με τη σειρά του αυξάνει τη θέρμανση, λόγω της επίδρασης των υδρατμών στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και ούτω καθεξής. Αυτός ο «φαύλος κύκλος», όπου διάφοροι παράγοντες επιδεινώνουν ο ένας τον άλλο, ονομάζεται θετικός βρόχος ανάδρασης. 

Όμως, οι υδρατμοί έχουν και μια αντίστροφη επίδραση: περισσότεροι υδρατμοί στον αέρα συνεπάγεται και περισσότερα σύννεφα. Τα σύννεφα αντανακλούν πίσω στο διάστημα το περισσότερο από το εισερχόμενο ηλιακό φως, προκαλώντας φαινόμενο ψύξης που ωθεί το παγκόσμιο κλίμα σε αντίθετη κατεύθυνση από το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σήμερα, η επίδραση των σύννεφων δροσίζει τη γήινη επιφάνεια κατά περίπου 5 °C, αλλά δεν γνωρίζουμε ποιος από τους δύο παράγοντες – η θέρμανση ή η ψύξη των υδρατμών – θα επικρατήσει σε θερμότερο κλίμα.

Η ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ

Η απεραντοσύνη των ωκεανών αποτελεί βασικό παράγοντα για το ρόλο τους στην κλιματική αλλαγή. Καθορίζει πόση από την περίσσεια θερμότητα που παράγεται από την υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να απορροφηθεί από τους ωκεανούς – πραγματικά πολύ περισσότερη από ότι η ατμόσφαιρα.

Μπορούμε να κάνουμε υπολογισμούς για να συγκρίνουμε την αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών και της ατμόσφαιρας, όταν η ίδια ποσότητα θερμότητας προστίθεται και στα δύο . Θα το δούμε παρακάτω και είναι καταπληκτικό.

Ο υπολογισμός αποκαλύπτει ότι η θερμοχωρητικότητα στους ωκεανούς είναι περίπου 1000 φορές μεγαλύτερη από αυτή της ατμόσφαιρας και επομένως οι ωκεανοί θα υποστούν χαμηλότερη αύξηση της θερμοκρασίας για την ίδια ποσότητα της θερμότητας που απορροφάται. Αυτό σημαίνει πως τα χρονοδιαγράμματα για την κλιματική αλλαγή οφείλονται κυρίως στη θερμική μάζα των ωκεανών και όχι στης ατμόσφαιρας. Φυσικά, αυτό δε σημαίνει πως η θερμοκρασία δεν θα αυξηθεί – αλλά σημαίνει πως το χρονοδιάγραμμα θα είναι πολύ πιο μακροπρόθεσμο από ότι είχε γενικά υποτεθεί.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, σε τιμή θέρμανσης 1 W ανά τετραγωνικό μέτρο σε ολόκληρη τη γήινη επιφάνεια , θα χρειαστούν περίπου 116 μέρες για να προκληθεί αύξηση της ατμοσφαιρικής θερμοκρασίας κατά 1  °C , αλλά 324 χρόνια για να προκληθεί η ίδια αύξηση στη θερμοκρασία των ωκεανών.

Ο ρόλος των ωκεανών στην κλιματική αλλαγή ακόμη δεν έχει, ξακαθαρίσει.  Απο τη μια μεριά υπάρχει το θέμα του τρόπου που γίνονται οι μετρήσεις και από την άλλη το θέμα οτι οι ενώσεις που απελευθερώνονται από τους ωκεανούς μπορούν να συμβάλλουν τόσο στην κλιματική θέρμανση- ενεργώντας ως αέρια θερμοκηπίου- όσο και στη κλιματική ψύξη- αυξάνοντας τα σύννεφα. Οι ίδιοι οι ωκεανοί μπορούν να απορροφήσουν θερμότητα και να δράσουν ως αντλίες για το διοξείδιο του άνθρακα – αλλά όσο η θερμοκρασία του νερού αυξάνεται, μπορεί να συμβεί ένας θετικός βρόχος ανάδρασης. Μέχρι στιγμής λοιπόν , η καθαρή επίπτωση των ωκεανών στη κλιματική αλλαγή είναι ασαφής, παρότι συνεχίζουμε να μελετάμε όλα αυτά τα συστήματα, αναπτύσσοντας περισσότερα σύνθετα μοντέλα και αποκτώντας μια καλύτερη ιδέα για το μέλλον του πλανήτη . Η φύση ακόμη δεν μας έχει ανακαλύψει πλήρως τα μυστικά της.

Τα παντα ρει και ουδεν μενει…

Τα παντα ρει και ουδεν μενει…

“Στα παλαιότερα χρόνια στη Θεσσαλία είχαν πολύ βαρύ χειμώνα, μολογάν οι γέροι μας. Το χιόνι έμενε δυο και τρεις, καμμιά φορά και τέσσερες μήνες άλυωτο στη γη! Θυμάμαι κι εγώ μια τέτοια χρονιά. Ημαν τότε στα Τρίκκαλα, όπου το χιόνι ξεπερνούσε τις στέγες των χαμηλών σπιτιών! Τρεις μήνες δεν πήγαμε στο σχολειό από τα χιόνια!”

.
Αυτές οι «επίκαιρες» διαπιστώσεις του Θεσσαλού ζωγράφου Δημήτρη Γιολδάση έχουν γραφεί εδώ και 70-80 χρόνια. Και τότε, όπως και τώρα, έρχονταν εξαιρετικές χρονιές. Και τότε, όπως και τώρα, άλλος ήταν ο καιρός των παιδικών χρόνων, άλλος ο καιρός των διηγήσεων από τους γέρους και άλλος ο καιρός τού «σήμερα». Και τότε, όπως και τώρα, άλλαζαν οι καιροί στα χρόνια της ανθρώπινης μικροκλίμακας ακολουθώντας έναν κύκλο αέναων μεταβολών. Βέβαια, η υποκειμενική παρατήρηση του καιρού δεν είναι το εγκυρότερο μέσο. Οι παιδικές αναμνήσεις, όσο και οι διηγήσεις των γέρων, μπλέκουν συχνά την πραγματικότητα με τη φαντασία και τον μύθο. Η επιστήμη στηρίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα μετρήσεων για να κάνει τις αναλύσεις της.


Πέρα όμως από την πιθανολογούμενη κλιματική αλλαγή, με τα πολλά αβέβαια χαρακτηριστικά, έχουν γίνει άλλες δύο βέβαιες αλλαγές, μείζονος ψυχολογικού και κοινωνικού χαρακτήρα: Η πρώτη έχει τη μορφή αναπότρεπτης, και εντεινόμενης συνεχώς, e-καταιγίδας! Τα μέσα ενημέρωσης φέρνουν στο σπίτι μας κάθε ακραίο καιρικό φαινόμενο που συνέβη σε κάθε γωνιά της Ελλάδας αλλά και όλου του πλανήτη. Βιώνουμε πλημμύρες και καταστροφές που αλλιώς θα τις αγνοούσαμε. Έτσι, είναι φυσικό να νομίζουμε ότι τα ακραία φαινόμενα έγιναν πιο συχνά, ότι κάτι έχει αλλάξει στο κλίμα. Η δεύτερη αλλαγή αφορά τη στάση μας απέναντι στη φύση. Συνηθισμένοι να έχουμε πάντα νερό στη βρύση του σπιτιού μας και κλιματιστικά που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία χειμώνα-καλοκαίρι ξεχάσαμε ότι η φύση δεν διέπεται, ευτυχώς, από μονότονη σταθερότητα.


Γίναμε ευάλωτοι, παθητικοί παρατηρητές και μεγεθύνουμε το παραμικρό φυσικό φαινόμενο που μας ξεβολεύει. Είναι χαρακτηριστικό το σκηνικό που πρόσφατα είδαμε στις τηλεοράσεις : οι άνδρες των αποκλεισμένων για λίγες μέρες από τα χιόνια χωριών βρίζουν στο καφενείο τον κρατικό μηχανισμό παίζοντας τάβλι.  Σε ανάλογες συνθήκες, πριν από λίγες μόλις δεκαετίες, τα ίδια χωριά, τελείως ξεχασμένα από το κράτος, μπορούσαν να λειτουργούν αποκλεισμένα επί μερικούς μήνες, με προσωπική φροντίδα και εργασία των κατοίκων τους.

Ευτυχώς η φύση δεν υποτάσσεται στις επιθυμίες μας. Το τελικό ζητούμενο είναι να ξανασυμφιλιωθούμε με τις «ιδιοτροπίες» της, τα κρύα και τις ζέστες της, τις πλημμύρες και τις ξηρασίες της. Ξεφεύγοντας από αυτή την παθητική στάση κακομαθημένων παιδιών θα μπορέσουμε να ξαναδούμε και τις πολλές ευεργετικές πλευρές αυτών του πλούτου των εναλλαγών συμπεριφοράς της φύσης.

Παράλληλα οι σοβαροί και καθ’ ύλην αρμόδιοι επιστήμονες, εργαζόμενοι όλοι εντατικά τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο έχουν ως κύρια αποστολή τη μείωση των δυσμενών ανθρωπογενών επιδράσεων τύπου αερίων θερμοκηπίου και τη βελτίωση της πραγματικής αξιοπιστίας των κλιματικών μοντέλων. Και βέβαια κλείνοντας τα αφτιά στις σειρήνες των καιροσκόπων θα πρέπει προς το παρόν να αναγνωρίσουμε τις αντικειμενικές μας αδυναμίες για μια σοβαρή πρόβλεψη και συνακόλουθα να απαλλαγούμε και να απαλλάξουμε την κοινή γνώμη από την ελαφρότητα μιας ατεκμηρίωτης προφητείας.

Απόσπασμα από άρθρο στο Βήμα της Κυριακής των καθηγητών του ΕΜΠ Δημήτρη Κουτσογιάννη και Θεμιστοκλή Ξανθόπουλου.

(Δημοσίευση της 02/06/2002 )

Λιγότεροι τυφώνες λόγω της κλιματικής αλλαγής (;)

Λιγότεροι τυφώνες λόγω της κλιματικής αλλαγής (;)

Νεότερα στοιχεία που δόθηκαν στην δημοσιότητα στις 9 Αυγούστου 2018 από την Επίσημη Αμερικανική Μετεωρολογική Υπηρεσία τον NOAA και το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων των ΗΠΑ ,κάνουν λόγο για για πιθανότητες εμφάνισης τυφώνων 60% κάτω από τον προβλεπόμενο μέσο όρο, όταν κατά μέσο όρο εκδηλώνονται τέσσερις καταιγίδες και δύο τυφώνες .  Υπήρξε ανατροπή των προβλέψεων που είχαν ανακοινωθεί τον Μάιο και για το θέμα αυτό ο παρουσιαστής καιρού Al Roker του καναλιού ΝΒC , ανέφερε . “Υπάρχουν δύο λόγοι για αυτό. “Οι  πάγοι που λιώνουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, προκαλούν χαμηλότερες τις θερμοκρασίες της θάλασσας στην περιοχή του Ατλαντικού, κοντά στους τροπικούς κι έτσι τελικά οι θάλασσες θα είναι πιό κρύες από το μέσο όρο. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα όλος αυτός ο πάγος, που προστίθεται στον Ατλαντικό, να διατηρήσει τα πράγματα πιό δροσερά και το αναπτυσσόμενο Ελ Νίνο μπορεί στην πραγματικότητα τελικά να εξασθενήσει τις καταιγίδες,  καθώς αυτές θα βγαίνουν από την ακτή της Αφρικής” .

Αυτά τα νέα έρχονται να δώσουν μια άλλη διάσταση στις επανειλημμένες “προβλέψεις” του Τύπου, αλλά και ωρισμένων “ειδικών” ότι οι εποχές των τυφώνων θα γίνουν ολοένα περισσότερες και χειρότερες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Τόσο γρήγορα, μέσα στο 2018,  έρχεται η ανακοίνωση από τον επίσημο φορέα των ΗΠΑ,  για να εκτιμήσει οτι υπάρχουν τελικώς περισσότερες πιθανότητες για να συμβεί ακριβώς το αντίθετο.

ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΑΑ 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

VIDEO

Απομαγνητοφωνημένο κείμενο:

” Hi guys. And just in, we have an update for our hurricane season 2018 from the National Hurricane Center. So far this year, four named storms, two hurricanes. On average, we’d get two named storms by this time and one hurricane. However, the forecast, the August update is that we’ve got a 60% chance of a below-normal hurricane season. That would be great news.

There are a couple of reasons for this. Unfortunately, because of the rapidly melting icecaps due to climate change, the sea surface temperatures in the tropical Atlantic are much colder than average. So, all that ice, that literally ice water coming into the Atlantic, keeping things cool. And a developing El Nino may actually increase wind shear, basically, tear apart storms as they come off the coast of Africa.”

ΕΕ και στοχοι για την κλιματικη αλλαγη-Προβληματισμοι απο την εμπορια ρυπων

ΕΕ και στοχοι για την κλιματικη αλλαγη-Προβληματισμοι απο την εμπορια ρυπων

Η ΕΕ έθεσε φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μέχρι το 2020. Η  καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία, έλαβε μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου. Οι στόχοι της ΕΕ για το 2020 καθορίζονται στο πακέτο μέτρων για το κλίμα και την ενέργεια που εγκρίθηκε το 2008. Ένας από τους στόχους είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 20% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Το 2015, το ποσοστό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ μειώθηκε ήδη κατά 22% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. . Οι εκπομπές αναμένεται να είναι κατά 26% χαμηλότερες το 2020 από ό, τι το 1990. Ωστόσο, οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι εκπομπές αερίων αυξήθηκαν το 2017.  ΗΕΕ  συζητά επί του παρόντος τον περιορισμό των στόχων της για το 2030 και της στρατηγικής του 2050 πριν από την 24η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή που θα διεξαχθεί τον Δεκέμβριο στο Κατοβίτσε της Πολωνίας.

Η Πρόοδος στον τομέα της ενέργειας της βιομηχανίας και επίτευξη των εθνικών στόχων

Προκειμένου να επιτευχθεί ο προαναφερόμενος στόχος, η ΕΕ αναλαμβάνει δράση σε διάφορους τομείς. Ένας από αυτούς είναι το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS) που καλύπτει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας στους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας, καθώς και στον κλάδο των αερομεταφορών (περίπου το 45% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ). Σημειώνουμε πάντως ίτι μεταξύ του 2005 και του 2016, οι εκπομπές από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και εργοστάσια που καλύπτονται από το Σύστημα, μειώθηκαν κατά 26% ξεπερνώντας το στόχο του 23% για το 2020.

Για τη μείωση των εκπομπών σε άλλους τομείς (στέγαση, γεωργία, απόβλητα, μεταφορές – εκτός από τις αεροπορικές μεταφορές), τα κράτη μέλη της ΕΕ καθορίζουν τους εθνικούς στόχους μείωσης των εκπομπών στο πλαίσιο της απόφασης επιμερισμού της προσπάθειας. Οι εκπομπές από τους τομείς που καλύπτονται από εθνικούς στόχους ήταν κατά 11% χαμηλότεροι το 2016 από ό, τι το 2005, υπερβαίνοντας το στόχο του 2020 για μείωση κατά 10%.

Από τον παραπάνω πίνακα γίνεται σαφές οτι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να συνεισφέρουν στην επίτευξη των στόχων , όμως οι  περισσότερες δράσεις αφορούν κυρίως τη Γερμανία τη Γαλλία Βρεττανία ,Ισπανία και Πολωνία , κράτη τα οποία έχουν τις μεγαλύτερες εκπομπές ρύπων και τα οποία καθορίζουν παράλληλα και τις πολιτικές στα θέματα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Προβληματισμοί για το σύστημα εμπορίας εκπομπών

Όπως πιθανόν γνωρίζετε το 1997, με το Πρωτόκολλο του Κιότο, καθορίστηκαν τα ανώτερα όρια εκπομπής ρύπων σε 37 βιομηχανικές χώρες. Η “Πράσινη Βίβλος”, παρουσίαζε κάποιες ιδέες για τον σχεδιασμό του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών μεταξύ των εταιρειών. Η πρώτη φάση του Συστήματος τέθηκε σε εφαρμογή το 2005. Υπήρχε όμως μια σημαντική παράμετρος. Τι θα γινόταν αν μια εταιρεία ή μια χώρα ξεπερνούσε το όριο; Αυτή η εταιρεία, μπορούσε να αγοράσει τα δικαιώματα μιας άλλης εταιρείας που εξέπεμπε ρύπους κάτω από το όριο. Αρκεί και οι δύο μαζί να μην το ξεπερνούσαν. Όμως συνέβη το εξής: Πολλές εταιρείες αντί να εκσυγχρονίσουν τα συστήματά τους, αγόραζαν από άλλες τα δικαιώματα ρύπων και εξακολουθούσαν να είναι ρυπογόνες. Κατά συνέπεια δημιουργήθηκε ένα νέο εμπορεύσιμο προϊόν: Το εμπόριο ρύπων! Κι έτσι ξεκίνησε μια από τις πιο ευφάνταστες και προσοδοφόρες απάτες στα χρονικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του Παγκόσμιου Εμπορίου.

Πολυεθνικές αγοράζουν ζούγκλες στη Βραζιλία τις οποίες “προστατεύουν” προκειμένου να αντισταθμίσουν τις εκπομπές τους. Δηλαδή μπορούν να συνεχίσουν να ρυπαίνουν στον τόπο όπου λειτουργούν, στο Άμστερνταμ ή το Οχάιο για παράδειγμα αλλά το διοξείδιο του άνθρακα που απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα υποτίθεται πως το απορροφούν τα δέντρα τους στη Βραζιλία. Και με τις μονάδες άνθρακα που κερδίζουν μπορούν να συμμετέχουν στην Αγορά η οποία υπολογίζεται ότι μέχρι το 2020 θα αγγίξει τα 3 τρις δολάρια.

Υπενθυμίζουμε οτι το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ θεσπίστηκε με στόχο να ενθαρρυνθεί η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με τρόπο οικονομικά αποδοτικό και αποτελεσματικό. Το σύστημα EST, υποχρεώνει  μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εργοστάσια να εκδίδουν άδεια για κάθε τόνο διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπουν. Αυτό από μόνο του θα πρέπει να αποτελεί οικονομικό κίνητρο για μολύνουν λιγότερο, γιατί όσο λιγότερη ρύπανση προκαλεί μια βιομηχανία τόσο λιγότερα πληρώνει.  Οι άδειες αγοράζονται μέσω δημοπρασίας και η τιμή επηρεάζεται από τη ζήτηση και την προσφορά.  Ωστόσο, υπάρχουν και κάποιες άδειες που χορηγούνται δωρεάν, ιδίως σε τομείς που κινδυνεύουν να μεταφέρουν τις μονάδες παραγωγής τους σε άλλα μέρη του κόσμου, με λιγότερους περιορισμούς στις εκπομπές.

Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών χαρακτηρίζεται από μεγάλη ανισορροπία στο ζήτημα της ζήτησης και της προσφοράς των δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα το πλεόνασμα να είναι περίπου 2.1 δισεκατομμύρια το 2013. Το πλεόνασμα μειώθηκε ελαφρά το 2014 και κατόπιν μειώθηκε σημαντικά στα 1,78 δισεκατομμύρια  το 2015 και σε 1,69 δισεκατομμύρια δικαιωμάτων εκπομπών το 2016. Η ύπαρξη μεγάλου πλεονάσματος και χαμηλών τιμών, αποθαρρύνει τις εταιρείες από επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια και παρεμποδίζει την αποτελεσματικότητα του προγράμματος για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Η “υποκριτική” στήριξη αυτού του χρηματιστηριακού προιόντος βρίσκει ολοένα και περισσότερους πολίτες οι οποίοι αντιδρούν για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής με αυτόν τον τρόπο .

https://youtu.be/f1vLOvvniU4?t=44    (Ελληνικοί υπότιτλοι)

Μια “άγνωστη” ιστορία που τραυμάτισε το σύστημα εμπορίας ρύοπων

Το κόλπο βασίστηκε στον Φ.Π.Α.  Η κομπίνα στήθηκε στη Γαλλία και βασίστηκε σε μια παράμετρο της συνθήκης του Μάαστριχτ, που έλεγε το εξής: Όταν μια οικονομική συναλλαγή γινόταν μεταξύ δυο χωρών δεν υπήρχε ΦΠΑ, αλλά όταν στη συνέχεια η συναλλαγή του ίδιου προϊόντος γινόταν μέσα σε μία χώρα, έμπαινε και ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας. Οι άνθρωποι που έστησαν ένα μεγάλο κόλπο φοροδιαφυγής έκανε κάτι πολύ απλό. Αγόραζαν δικαιώματα εκπομπών ρύπων από εταιρείες που έδρευαν σε άλλες χώρες της Ε.Ε., χωρίς την επιβάρυνση του ΦΠΑ, ύψους 19,2 %. Τα δικαιώματα αυτά μεταφέρονταν στη Γαλλία, όπου τα πουλούσαν χρεώνοντας όμως τον ΦΠΑ, αφού η συναλλαγή ήταν εντός της χώρας. Εισέπρατταν το ΦΠΑ αλλά δεν τον κατέθεταν στην εφορία. Πουλώντας αέρα, έβγαζαν σε κάθε συναλλαγή σχεδόν 20%. Τα «έξτρα» χρήματα τα επένδυαν αλλού και εξαφανίζονταν. Εκμεταλλευόμενοι τα «παραθυράκια» της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας ,ξέπλεναν τα κέρδη τους μέσω ενός πυκνού δικτύου offshore εταιρειών σε Λετονία, Τουρκία, Κύπρο, Χονγκ Κονγκ και Ντουμπάι και εικονικών τραπεζικών λογαριασμών. Έφτασαν στο σημείο να ξεπλένουν το χρήμα και με μάρκες για το καζίνο! Τα ποσά ήταν τεράστια. Μέχρι να καταλάβει η κυβέρνηση την κομπίνα με τις εταιρείες- φάντασμα, η εφορία επέστρεφε από κρατικά χρήματα τον ΦΠΑ στους εγχώριους αγοραστές, με αποτέλεσμα σταδιακά να δημιουργηθεί μια τεράστια τρύπα στα έσοδα του κράτους.. .

Έντεκα Γάλλοι και ένας Πολωνός κατάφεραν να βγάλουν καθαρό κέρδος 283 εκατομμύρια ευρώ και προκάλεσαν “τη μεγαλύτερη φορολογική απάτη που σημειώθηκε ποτέ στη Γαλλία σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα”, όπως ανέφερε το 2016 το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο.Το 2009, οι δώδεκα άνδρες έπεσαν στα χέρια της Ιντερπόλ, όταν η Γαλλία αποφάσισε να καταργήσει τον ΦΠΑ στις εγχώριες αγοραπωλησίες δικαιωμάτων άνθρακα, μετά από προειδοποιήσεις για πιθανή απάτη

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι εδώ: Προκλήσεις και Προοπτικές

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι εδώ: Προκλήσεις και Προοπτικές

Τη Δευτέρα 9 Ιουλίου 2018 η Περιφερειάρχης Αττικής κ.Ρένα Δούρου κήρυξε την έναρξη των εργασιών της Ημερίδας με θέμα «Οι Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής είναι εδώ: Προκλήσεις και Προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η ίδια τόνισε χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων ότι η «κλιματική αλλαγή δεν απειλεί μόνο μια περιοχή ή έναν δήμο , αλλά είναι θέμα εθνικής ασφάλειας.

«Στόχος της ημερίδας είναι να μπουν οι βάσεις για νέες προτάσεις και πολιτικές, στη βάση συναντίληψης και συνεργειών μεταξύ κυβέρνησης-τοπικής αυτοδιοίκησης-επιστημονικής κοινότητας-κοινωνίας των πολιτών» σημείωσε η κ. Δούρου. Η ίδια υποστήριξε ότι η Περιφέρεια Αττικής δημιουργεί και εκσυγχρονίζει υποδομές, ανατρέποντας τη «στρεβλή κανονικότητα που υπηρετούσε μία εξίσου στρεβλή αντίληψη περί ανάπτυξης και αστικού ιστού». Συγκεκριμένα, η περιφερειάρχης Αττικής δήλωσε ότι σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί 160 έργα, ύψους μισού δισ. ευρώ, στο πλαίσιο «ενός, κυριολεκτικά, αγώνα δρόμου που κάνουμε απέναντι σε χρόνιες παθογένειες, γραφειοκρατίες, αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων και πολυνομία». Δεν παρέλειψε να αναφερθεί -λόγω επικαιρότητας- και στην έγκαιρη λήψη κάθε προβλεπόμενου μέτρου προκειμένου να συνδράμει το έργο του Πυροσβεστικού Σώματος.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτης Φάμελλος, που μετείχε στηη ημερίδα αφού συνεχάρη την περιφερειάρχη Αττικής για την πρωτοβουλία διοργάνωσης της ημερίδας, σημείωσε, μεταξύ άλλων, ότι δεν υπάρχει περιβαλλοντικός ή οικονομικός τομέας που να μην επηρεάζεται άμεσα ή έμμεσα από την κλιματική αλλαγή. Όπως τόνισε, και στην περίπτωση που επιτευχθούν οι στόχοι της συμφωνίας του Παρισιού για συγκράτηση της θερμοκρασίας, και πάλι θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε κάποιες συνέπειες «πολλές από τις οποίες είναι ορατές και σήμερα».

Ο γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, Γ. Καπάκης, επισήμανε την ποικιλία των συνεπειών που επιφέρει στη ζωή μας η αλλαγή του κλίματος μετά τη συσσωρευμένη «ανθρώπινη απόπειρα υποταγής της φύσης». Όπως σημείωσε, συνέπειες, όπως οι πλυμμύρες που επιμένουν σε συγκεκριμένες περιοχές αλλά και η ξηρασία, η λειψυδρία κ.ά., οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου καθιστούν την κοινωνία μας πιο ευάλωτη με ανυπολόγιστο κόστος ζημιών.Ο κ. Καπάκης ενέφερε ότι το υπολογισθέν κόστος είναι ιδιάιτερα υψηλό σε παγκόσμιο επίπεδο «κοντά στα 400 δισ. ευρώ στην οικονομία και το εμπόριο» ενω αναφέρθηκε στην πλήρη ανάπτυξη του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης και τον καλύτερο εξοπλισμό που διαθέτει, όπως και αυτόν των εθελοντών που στηρίζει η Περιφέρεια. «Απαιτείται ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης για την αύξηση της ανθεκτικότητας της ανθρωπότητας και της μείωσης του κινδύνου από την κλιματική αλλαγή»

Στην ημερίδα απέστειλε μήνυμα ο Gaetano Leone, συντονιστής του Μεσογειακού Σχεδίου Δράσης του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Environment Programme, Mediterranean Action Plan – UNEP/MAP), στο οποίο αναφέρθηκε στις πρωτοφανείς απειλές που αντιμετωπίζει η λεκάνη της Μεσογείου «δεδομένου ότι έχει αναγνωριστεί ως μία από τις δύο περιοχές, παγκοσμίως, που έχουν επηρεαστεί περισσότερο από την κλιματική αλλαγή».

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν και οι αναφορές-παρεμβάσεις που έκαναν ο Διοικητής της ΕΜΥ Ταξίαρχος κ. Ν. Βογιατζής και ο Διευθυντής Κλιματολογίας της ΕΜΥ κ. Ν. Καραταράκης οι οπαίοι επεσήμαναν οτι η κλιματική αλλαγή και η παρατηρούμενη αύξηση της θερμοκρασίας σε όλη σχεδόν την Ευρώπη πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω και να αντιμετωπιστεί έγκαιρα . Παρουσιάστηκε επίσης το σύστημα προειδοποιήσεων της ΕΜΥ για την αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Στο πλαίσιο της Ημερίδας της Περιφέρειας Αττικής παρεμβάσεις πραγματοποίησαν επίσης ο Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Τσιρώνης, εκ μέρους του Προέδρου της Βουλής η Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας του Περιβάλλοντος της Βουλής, Κατερίνα Ιγγλέζη, η Βουλευτής Β’ Αθηνών, Χαρά Καφαντάρη , ενώ δεν έλειψαν και οι αιχμηρές πολιτικές αναφορές, χωρίς όμως να γίνει εμφανής ο λόγος για τον οποίον αναφέρθηκαν. Η Περιφερειάρχης, τονίζοντας την ανάγκη νέων προτάσεων και πολιτικών «στη βάση συναντίληψης και συνεργειών: κυβέρνησης – τοπικής αυτοδιοίκησης – επιστημονικής κοινότητας – κοινωνίας των πολιτών», υπογράμμισε ότι «από το προσκλητήριο αυτό δεν πρέπει να λείπει κανείς. Γιατί δεν πρόκειται για την υπόθεση μίας Διοίκησης ή μίας παράταξης. Αφορά την Αττική και όχι μόνο. Ορισμένοι όμως επιλέγουν να είναι απόντες». «Επιχειρούν, στο όνομα μιας τυφλής αντιπολιτευτικής πρακτικής να πλήξουν – έτσι νομίζουν τουλάχιστον – μία Περιφέρεια, μία Διοίκηση, ένα πρόσωπο, απομειώνοντας τη σημασία της κλιματικής αλλαγής».