Ο καιρός αποτελεί ένα από τα σταθερότερα θέματα της καθημερινής ενημέρωσης. Δεν απασχολεί το κοινό μόνο όταν εκδηλώνεται μια μεγάλη κακοκαιρία, ένας καύσωνας ή ένα σοβαρό πλημμυρικό επεισόδιο. Ακόμη και σε σχετικά ήπιες περιόδους, οι μεταβολές της θερμοκρασίας, οι τοπικές καταιγίδες, οι ισχυροί άνεμοι και η πιθανότητα έντονων φαινομένων εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των ενημερωτικών μέσων.
Μόλις χθές σας παρουσιάσαμε ένα άρθρο σχετικά με την κεραυνική δραστηριότητα στη χώρα μας και τα Βαλκάνια από τις αρχές του μήνα. Με αυτήν τη σκέψη ξεκινήσαμε από τις αρχές του μήνα τη δημιουργία του Weather Media Monitor, ενός πιλοτικού εργαλείου που επιχειρεί να καταγράψει πόσο συχνά, με ποιον τρόπο και με ποια γλώσσα παρουσιάζεται ο καιρός από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης. Η πρώτη δοκιμαστική καταγραφή πραγματοποιήθηκε σε περίπου 30 ενημερωτικές ιστοσελίδες, τηλεοπτικούς σταθμούς και δημοσιογραφικούς οργανισμούς.
Πλήθος δημοσιευμάτων που εντοπίστηκαν από το Weather Media Monitor. Η κατάταξη αφορά το συγκεκριμένο δείγμα και τις πηγές που ήταν τεχνικά προσβάσιμες.
Το εργαλείο αναζήτησε δημοσιεύματα μέσα από διαθέσιμες ροές RSS, sitemaps και δημόσια μεταδεδομένα ιστοσελίδων, χρησιμοποιώντας ένα οργανωμένο σύνολο μετεωρολογικών λέξεων-κλειδιών. Στις τελευταίες 7 ημέρες λειτουργίας εντοπίστηκαν 24 σχετικά δημοσιεύματα από 15 διαφορετικά μέσα. Ο αριθμός δεν αποτελεί πλήρη αποδελτίωση του ελληνικού διαδικτύου, αλλά μια πρώτη ένδειξη ότι ο καιρός εξακολουθεί να έχει σταθερή θέση στην ενημέρωση, ακόμη και όταν δεν βρίσκεται σε εξέλιξη κάποιο ακραίο ή καταστροφυτό δείγμα δείχνει ότι τα μέσα δεν ασχολούνται με τον καιρό μόνο όταν υπάρχει μια ακραία κατάσταση. Η πρόγνωση αποτελεί καθημερινή χρηστική πληροφορία και συνδέεται με τις μετακινήσεις, την εργασία, τον τουρισμό, τη γεωργία, τη ναυσιπλοΐα και τις υπαίθριες δραστηριότητες.
Ενδιαφέρον ακόμη και χωρίς ακραίο καιρό
Το εξεταζόμενο διάστημα δεν χαρακτηρίστηκε από κάποια γενικευμένη και ακραία κακοκαιρία. Παρ’ όλα αυτά, η καιρική δραστηριότητα παρουσίαζε αρκετό ενδιαφέρον: υψηλές θερμοκρασίες σε ηπειρωτικές περιοχές, απογευματινή αστάθεια, τοπικές βροχές και καταιγίδες, κεραυνική δραστηριότητα και ενισχυμένους ανέμους σε τμήματα του Αιγαίου.
Η εικόνα αυτή αποτυπώθηκε και στα δημοσιεύματα. Περισσότερες ήταν οι αναφορές στη γενική εξέλιξη του καιρού και ακολουθούσαν τα θέματα που σχετίζονταν με βροχές και καταιγίδες, τη θερμοκρασία, τους ανέμους και τις θαλάσσιες συνθήκες. Οι αναφορές σε πλημμύρες ήταν σαφώς λιγότερες, κάτι αναμενόμενο, καθώς δεν βρισκόταν σε εξέλιξη κάποιο σημαντικό πλημμυρικό επεισόδιο.
Κυριότερες θεματικές αναφορές
- Γενική πρόγνωση και εξέλιξη του καιρού
- Βροχές, καταιγίδες και αστάθεια
- Θερμοκρασία και ζέστη
- Άνεμοι, μποφόρ και θαλάσσιες συνθήκες
- Πλημμυρικός κίνδυνος και προειδοποιήσεις
Οι δυσκολίες της ψηφιακής αποδελτίωσης
Η δημιουργία ενός τέτοιου εργαλείου δεν είναι απλή υπόθεση. Δεν διαθέτουν όλα τα μέσα ενημέρωσης οργανωμένες ή πλήρεις ροές RSS. Σε αρκετές περιπτώσεις τα feeds περιλαμβάνουν μόνο τις τελευταίες 10, 20 ή 50 αναρτήσεις, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η πλήρης αναδρομική καταγραφή πολλών ημερών. Σε άλλες ιστοσελίδες τα sitemaps δεν ήταν διαθέσιμα, είχαν μετακινηθεί, επέστρεφαν σφάλματα ή απαγόρευαν την αυτοματοποιημένη πρόσβαση. Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις όπου διαφορετικές διευθύνσεις οδηγούσαν στην ίδια ροή ειδήσεων, γεγονός που απαιτεί ειδικό έλεγχο για την αποφυγή διπλών εγγραφών.
Για τον λόγο αυτόν, τα πρώτα αποτελέσματα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως πιλοτική καταγραφή και όχι ως οριστική κατάταξη των ελληνικών μέσων. Η εικόνα θα γίνει πολύ πιο αξιόπιστη όταν το σύστημα λειτουργήσει καθημερινά για αρκετές εβδομάδες και δημιουργήσει μια σταθερή βάση δεδομένων.
Γιατί δεν έχουν ενσωματωθεί ακόμη πλήρως τα κοινωνικά δίκτυα
Η καταγραφή του Facebook και του Instagram παρουσιάζει πρόσθετες δυσκολίες. Οι επίσημες υπηρεσίες της Meta δεν επιτρέπουν μια απλή, απεριόριστη αναζήτηση σε όλο το δημόσιο περιεχόμενο. Η πρόσβαση αφορά κυρίως επαγγελματικούς λογαριασμούς, σελίδες που διαχειρίζεται ο χρήστης ή εφαρμογές που έχουν λάβει τις κατάλληλες εγκρίσεις και δικαιώματα.
Ανάλογοι περιορισμοί υπάρχουν και στο X, όπου η συστηματική χρήση του επίσημου API συνδέεται πλέον με κόστος ανάλογο της κατανάλωσης δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι η μαζική αναζήτηση αναρτήσεων, ονομάτων, λέξεων-κλειδιών και αντιδράσεων δεν μπορεί να προστεθεί με τον ίδιο απλό και δωρεάν τρόπο που χρησιμοποιούνται οι δημόσιες ροές RSS.
Το YouTube αποτελεί πιο προσιτή επόμενη επιλογή, καθώς προσφέρει επίσημο API για αναζήτηση βίντεο και συλλογή δημόσιων στοιχείων, όπως τίτλοι, ημερομηνίες δημοσίευσης, προβολές και σχόλια. Και εκεί, όμως, υπάρχουν ημερήσια όρια χρήσης.
Τι καταγράφεται σήμερα
- άρθρα ενημερωτικών ιστοσελίδων
- αναρτήσεις που εμφανίζονται σε RSS
- υλικό από δημόσια sitemaps
- τίτλοι και περιγραφές δημοσιευμάτων
- θεματικές λέξεις-κλειδιά
- πιθανή χρήση υπερβολικής ή δραματοποιημένης ορολογίας
Τι θα προστεθεί στη συνέχεια
- YouTube και βίντεο τηλεοπτικών σταθμών
- καθημερινή και μηνιαία κατάταξη μέσων
- καταγραφή αναφορών σε μετεωρολόγους και επίσημους φορείς
- αναφορές σε μέτρα προστασίας
- έρευνα εμπιστοσύνης του κοινού
- σύγκριση προβολής και πραγματικής έντασης του καιρού
Από την ποσότητα στην ποιότητα
Ο στόχος δεν είναι μόνο να μετρήσουμε ποιο μέσο δημοσιεύει τα περισσότερα άρθρα για τον καιρό. Ένα μέσο με μεγάλη συνολική παραγωγή ειδήσεων είναι φυσικό να εμφανίζει περισσότερα σχετικά δημοσιεύματα.
Η ουσιαστική έρευνα πρέπει να εξετάσει και τον τρόπο παρουσίασης , δηλαδή αν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση, αν αναφέρεται η πηγή της πρόγνωσης, δνονται οδηγίες προστασίας όταν υπάρχει κίνδυνος, αν γίνεται σαφής αναφορά στην αβεβαιότητα, αν χρησιμοποιούνται υπερβολικοί ή τρομακτικοί τίτλοι και τέλος αν δίνεται έμφαση μόνο στη θερμοκρασία ή αναφέρονται εξίσου σοβαροί κίνδυνοι, όπως οι κεραυνοί, οι πλημμύρες και οι θυελλώδεις άνεμοι;
Η πρώτη καταγραφή -μέχρι στιγμής- δεν εντόπισε έντονη παρουσία των πιο χαρακτηριστικών δραματικών εκφράσεων που είχαν ενσωματωθεί στο αρχικό μας λεξικό. Αυτό είναι θετικό, αλλά το δείγμα είναι ακόμη μικρό και χρειάζεται μεγαλύτερη χρονική διάρκεια για ασφαλή συμπεράσματα.
Το Weather Media Monitor βρίσκεται ακόμη στην αρχική του φάση. Εχουμε προγραμματίσει να το παρακολουθούμε με αυτόματες διαδικασίες σε καθημερινή βάση . Οι πρώτες δοκιμές από την προηγούμενη εβδομάδα απέδειξαν ότι η δημιουργία μιας συστηματικής καταγραφής είναι εφικτή, αλλά παράλληλα ανέδειξε τις σημαντικές τεχνικές δυσκολίες και τα όρια της ελεύθερης πρόσβασης στα δεδομένα. Η προσπάθεια θα συνεχιστεί με καθημερινή συλλογή, επέκταση της λίστας των μέσων και άλλων πηγών, βελτιωμένη επεξεργασία των τίτλων και σταδιακή ένταξη του YouTube.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο ποιος μιλά περισσότερο για τον καιρό. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος ενημερώνει με ακρίβεια, ψυχραιμία, επιστημονική τεκμηρίωση και πραγματική χρησιμότητα για τον πολίτη. Η ευθύνη των εκτιμήσεων και των διατυπώσεων βαρύνει αποκλειστικά τον συντάκτη. Η διαδικασία ακολούθησε, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, τις αρχές της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της σύγκρισης δεδομένων .Το Weather Media Monitor δεν αξιολογεί πρόσωπα, προθέσεις ή την επαγγελματική επάρκεια δημοσιογράφων και μετεωρολόγων. Καταγράφει με ενιαία και διαφανή μεθοδολογία τον τρόπο, τη συχνότητα και την ένταση με την οποία παρουσιάζονται τα καιρικά θέματα στα μέσα ενημέρωσης. Τα ευρήματα βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμο υλικό και αποτυπώνουν τάσεις επικοινωνίας, χωρίς να αποδίδουν σκοπιμότητα ή πρόθεση σε οποιοδήποτε πρόσωπο ή μέσο.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect
© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.