Στο πλαίσιο της συνεχούς προσπάθειας για πιο ουσιαστική, πιο πρακτική και πιο κατανοητή ενημέρωση των πολιτών, προχωρούμε στην αξιοποίηση νέων προγνωστικών προϊόντων, βασισμένων στα ανοικτά δεδομένα του ECMWF. Στόχος μας δεν είναι απλώς να παρουσιάζουμε έναν χάρτη, αλλά να δίνουμε στον πολίτη περισσότερα εργαλεία κατανόησης του καιρού, ώστε να μπορεί να οργανώνει καλύτερα τις μετακινήσεις, τις εργασίες και τις δραστηριότητές του. Εκτός από τους κλασικούς χάρτες πρόγνωσης, εντάσσουμε σταδιακά προϊόντα που βοηθούν στην καλύτερη εκτίμηση των φαινομένων: μέσο άνεμο, ριπαίο άνεμο, προγνωστικό υετό ανά διάστημα, 24ωρο αθροιστικό υετό, καθώς και πειραματικό δείκτη καταιγιδοφόρας αστάθειας. Κάθε ένα από αυτά τα πεδία προσφέρει διαφορετική πληροφορία και, όταν ερμηνεύεται σωστά, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην καθημερινή λήψη αποφάσεων.
Ο μέσος άνεμος όπως αναφέραμε σε προηγούμενο άρθρο δείχνει τη γενική εικόνα της ροής, ενώ ο ριπαίος άνεμος αναδεικνύει τις πρόσκαιρες ενισχύσεις που συχνά έχουν μεγαλύτερη πρακτική σημασία, ιδιαίτερα στη θάλασσα, στα ταξίδια, στα λιμάνια, στα σπορ και στις υπαίθριες δραστηριότητες. Για τον λόγο αυτό, οι ριπές θα αποδίδονται κυρίως σε km/h, που είναι πιο κατάλληλη μονάδα για την άμεση και πρακτική εκτίμησή τους, ενώ τα μποφόρ παραμένουν χρήσιμα για τη γενική εικόνα του μέσου ανέμου. Παράλληλα, οι χάρτες υετού θα διαχωρίζουν με σαφήνεια τον προγνωστικό υετό ανά χρονικό διάστημα από τον αθροιστικό 24ωρο υετό. Έτσι ο χρήστης θα μπορεί να βλέπει τόσο την εξέλιξη των φαινομένων όσο και το συνολικό ποσό βροχής που προβλέπεται μέσα στην ημέρα. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, γιατί βοηθά στην αποφυγή παρερμηνειών και δίνει πιο καθαρή εικόνα για την ένταση και τη διάρκεια των βροχοπτώσεων.
ΔΕΙΚΤΗΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΟΦΟΡΑΣ ΑΣΤΑΘΕΙΑΣ
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Επιπλέον, σε πειραματικό στάδιο θα αξιοποιείται και δείκτης καταιγιδοφόρας αστάθειας, ο οποίος δεν αποτελεί παρατήρηση ή άμεση πρόγνωση κεραυνών, αλλά προγνωστική ένδειξη περιοχών όπου οι συνθήκες μπορεί να ευνοήσουν καταιγιδοφόρα δραστηριότητα. Η σχετική πληροφορία θα παρουσιάζεται πάντα με την απαραίτητη διευκρίνιση, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει τι ακριβώς βλέπει.
Όλα τα παραπάνω δεν αντικαθιστούν τις επίσημες προειδοποιήσεις. Τις συμπληρώνουν. Προσφέρουν μια πιο αναλυτική και πιο λειτουργική εικόνα του καιρού, ώστε ο πολίτης να είναι καλύτερα ενημερωμένος, να αναγνωρίζει έγκαιρα τις περιοχές αυξημένου ενδιαφέροντος και να λαμβάνει τις απαραίτητες προφυλάξεις με ψυχραιμία και υπευθυνότητα.
Πώς προέκυψε ο πειραματικός δείκτης καταιγιδοφόρας αστάθειας
Ο πειραματικός δείκτης καταιγιδοφόρας αστάθειας προέκυψε από την ανάγκη να παρουσιαστεί στον πολίτη μια πιο πρακτική εικόνα των περιοχών όπου η ατμόσφαιρα εμφανίζει προϋποθέσεις για καταιγιδοφόρα δραστηριότητα. Δεν πρόκειται για χάρτη καταγραφής κεραυνών, ούτε για άμεση πρόγνωση κεραυνών. Είναι ένα συμπληρωματικό προγνωστικό εργαλείο, που βασίζεται σε διαθέσιμα πεδία των ανοικτών δεδομένων του ECMWF. Η βασική λογική είναι απλή: για να αναπτυχθούν καταιγίδες δεν αρκεί μόνο να υπάρχει υγρασία ή βροχή. Χρειάζεται και αστάθεια στην ατμόσφαιρα, δηλαδή η δυνατότητα του αέρα να κινηθεί ανοδικά και να δημιουργήσει ισχυρότερα νέφη κατακόρυφης ανάπτυξης. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούμε παραμέτρους όπως το CAPE, που εκφράζει την ενέργεια που είναι διαθέσιμη για κατακόρυφη μεταφορά, σε συνδυασμό με τον προγνωστικό υετό. Το ECMWF περιγράφει το CAPE ως μέτρο της ενέργειας που είναι διαθέσιμη για μεταφορά και σχετίζεται με τη δυνητική ένταση των ανοδικών κινήσεων στην ατμόσφαιρα.
Με απλά λόγια, ο δείκτης αναδεικνύει περισσότερο τις περιοχές όπου συνυπάρχουν δύο βασικά στοιχεία: αστάθεια και προγνωστικά φαινόμενα. Όταν υπάρχει μόνο αστάθεια, αλλά δεν προβλέπεται υετός, ο δείκτης παραμένει πιο συγκρατημένος. Όταν υπάρχει βροχή, αλλά η ατμόσφαιρα δεν παρουσιάζει αξιόλογη αστάθεια, επίσης δεν πρέπει να δημιουργείται εντύπωση αυξημένου καταιγιδοφόρου κινδύνου. Η μεγαλύτερη έμφαση δίνεται εκεί όπου τα δύο στοιχεία συνυπάρχουν. Η πληροφορία αυτή έχει χαρακτήρα προγνωστικής εκτίμησης και όχι παρατήρησης πεδίου. Τα ανοικτά δεδομένα του ECMWF αποτελούν διαθέσιμο υποσύνολο των προγνωστικών προϊόντων του Κέντρου, ενώ η ανάλυση των free/open data αυξήθηκε το 2024 σε 0.25° περίπου, δηλαδή κοντά στα 28 km. Αυτό σημαίνει ότι ο δείκτης μπορεί να βοηθήσει στη συνοπτική εκτίμηση της πιθανής καταιγιδοφόρας δραστηριότητας, αλλά δεν μπορεί να αποδώσει με ακρίβεια κάθε τοπική καταιγίδα, κάθε ριπή ή κάθε κεραυνική εκκένωση.
Στο επόμενο διάστημα θα συνεχίσουμε τη βελτίωση των τεχνικών αναλύσεων, την καλύτερη οπτικοποίηση των δεδομένων και την αξιοποίηση περισσότερων προγνωστικών πεδίων. Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερος εντυπωσιασμός, περισσότερη ουσία· λιγότερη σύγχυση, περισσότερη πρακτική γνώση για τον πολίτη.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Σύμβουλος Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect