Η ονοματοδοσία των καιρικών συστημάτων στην Ευρώπη αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών μετεωρολογικών υπηρεσιών και συνδέεται άμεσα με τη γεωγραφική περιοχή από την οποία ένα σύστημα προέρχεται. Οι υπηρεσίες αυτές συνεργάζονται ώστε να αποδώσουν ένα κοινά αποδεκτό όνομα, το οποίο στη συνέχεια χρησιμοποιείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το συντονισμένο αυτό πλαίσιο θεσπίστηκε από το 2013 μέσω της EUMETNET, του δικτύου που περιλαμβάνει 33 εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες της Ευρώπης, με βασικό στόχο την ενιαία επικοινωνία, τη σαφή ενημέρωση και την ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών και των αρχών.
Ονοματοδοσία καιρικών συστημάτων στην Ευρώπη
Η Ευρώπη έχει χωριστεί σε ομάδες χωρών με παρόμοια κλιματικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά. Στη δυτική ομάδα συνεργάζονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία και η Ολλανδία, ενώ άλλες ομάδες καλύπτουν τη νοτιοδυτική Ευρώπη (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο), τη βόρεια Ευρώπη (Δανία, Σουηδία, Νορβηγία), την Κεντρική Μεσόγειο και την Ανατολική Μεσόγειο (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ). Παράλληλα, αρκετές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης χρησιμοποιούν το σύστημα ονοματοδοσίας της Ελεύθερης Πανεπιστημιακής Σχολής του Βερολίνου (Free University of Berlin – FUB), το οποίο αποδίδει ονόματα σε όλα τα βαρομετρικά χαμηλά και υψηλά που επηρεάζουν την Ευρώπη.
Ιστορικά, η πρακτική της ονοματοδοσίας καιρικών συστημάτων έχει βαθιές ρίζες. Ήδη από τον 19ο αιώνα, ο Αυστραλός μετεωρολόγος Clement Wragge χρησιμοποίησε προσωπικά ονόματα για κυκλώνες και αντικυκλώνες, μια πρακτική που εγκαταλείφθηκε για δεκαετίες και επανήλθε σταδιακά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην Ευρώπη, ωστόσο, η συστηματική και συντονισμένη ονοματοδοσία είναι σχετικά πρόσφατη.
Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.
If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι δεν υπάρχει ενιαίος ευρωπαϊκός ορισμός για το τι συνιστά “καταιγίδα” ή “ανεμοθύελλα”. Κάθε χώρα έχει τα δικά της κριτήρια. Κοινό χαρακτηριστικό, πάντως, είναι ότι η ονοματοδοσία βασίζεται στις προβλέψεις και στις αναμενόμενες επιπτώσεις, όχι σε όσα έχουν ήδη συμβεί. Έτσι, ένα όνομα αποδίδεται προληπτικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το φαινόμενο θα εξελιχθεί τελικά όπως αναμενόταν. Η εμπειρία από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία έδειξε ότι η χρήση ονομάτων βοήθησε σημαντικά στη δημόσια επικοινωνία και στη διαχείριση κινδύνου, μειώνοντας τη σύγχυση που προκαλούσαν οι πολλαπλές, ανεπίσημες ονομασίες από τα μέσα ενημέρωσης. Σήμερα, όταν ένα σύστημα μετακινείται από τη μία περιοχή στην άλλη, διατηρεί το όνομα που του αποδόθηκε αρχικά, εξασφαλίζοντας συνέπεια και σαφήνεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα τροπικά συστήματα που σχηματίζονται στον Ατλαντικό διατηρούν το όνομα που τους αποδίδεται από το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων των ΗΠΑ, ακόμη και όταν – σπανιότερα – επηρεάζουν την Ευρώπη. Συνολικά, η ονοματοδοσία δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διαδικασία, αλλά ένα κρίσιμο εργαλείο επικοινωνίας και πολιτικής προστασίας, που βασίζεται στη συνεργασία και στην κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη για τη διαχείριση επικίνδυνων καιρικών φαινομένων.
Πότε «βαφτίζεται» μια κακοκαιρία στην Ευρώπη και πότε όχι
Τα τελευταία χρόνια η ονοματοδοσία των κακοκαιριών έχει μπει σε ένα πιο θεσμικό και συντονισμένο πλαίσιο στην Ευρώπη, με στόχο την καλύτερη ενημέρωση και την ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών. Ο συντονισμός αυτός γίνεται μέσω της EUMETNET, του δικτύου των εθνικών μετεωρολογικών υπηρεσιών, στο οποίο συμμετέχουν 33 χώρες. Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό, η ευθύνη για την ονοματοδοσία ενός συστήματος ανήκει στις εθνικές υπηρεσίες της γεωγραφικής περιοχής από την οποία εκκινεί το καιρικό σύστημα και γίνεται σε συνεργασία με τις όμορες χώρες της ίδιας ομάδας. Ωστόσο, ένα κρίσιμο σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι η απόφαση για το αν μια κακοκαιρία θα λάβει όνομα δεν εξαρτάται μόνο από την ένταση των φαινομένων σε μία χώρα, αλλά και από το αν και σε ποιο βαθμό επηρεάζει περισσότερες χώρες.
Εάν το σύστημα έχει διασυνοριακή επίδραση και αναμένεται να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις, τότε το όνομα που του αποδίδεται από την αρμόδια υπηρεσία χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόσφατη κακοκαιρία Harry ήταν ορθό να λάβει όνομα από την ΕΜΥ, καθώς εκτός από την Ιταλία επηρέασε ουσιαστικά και τη χώρα μας , εντασόμενη πλήρως στη φιλοσοφία της ευρωπαϊκής συμφωνίας.
Αντίθετα, η επερχόμενη κακοκαιρία Kristin, αν και φέρει όνομα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, δεν είναι απαραίτητο να αποκτήσει ιδιαίτερη έμφαση στην Ελλάδα, καθώς δεν αναμένεται να μας επηρεάσει σημαντικά. Παρ’ όλα αυτά, η αναφορά της ονομασίας οφείλει να γίνεται, στο πλαίσιο της κοινής ευρωπαϊκής πρακτικής και της συνέπειας στην ενημέρωση. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η ονοματοδοσία δεν είναι ζήτημα εντυπώσεων ή προβολής, αλλά εργαλείο συντονισμού και επικοινωνίας. Και αυτό προϋποθέτει κοινή γραμμή, σαφή κριτήρια και σεβασμό στις συμφωνίες που έχουν υιοθετηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel – Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ – Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect