TOP STORIES Αρθρογραφια Περιβάλλον & Ενέργεια

Το ροζ χιόνι στις αλπικές περιοχές. Ο Αριστοτέλης εξήγησε τον τρόπο δημιουργίας του

Πολύ μεγάλες ποσότητες σκόνης μεταφέρθηκαν τις προηγούμενες ημέρες από τις ακτές της Αφρικής οι οποίες επηρέασαν όχι μόνο τη χώρα μας αλλά και χώρες της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης , όπως τη Γαλλία και την Ελβετία .

Η σκόνη από την Αφρική που βρέθηκε πάνω από τις  χιονισμένες κορυφές των ‘Άλπεων έδωσε πορτοκαλί χρώμα στο χιόνι. Το φαινόμενο του πορτοκαλί χιονιού εμφανίζεται με δύο τρόπους . Ο πρώτος συμβαίνει με την απλή εναπόθεση σκόνης και ο δεύτερος λόγω της άλγης η οποία  ευθύνεται για το ροζ χρώμα και κατά καιρούς έχουμε εξηγήσει οτι πρόκειται για έναν φωτοσυνθετικό μικροοργανισμό, που για να αναπτυχθεί χρειάζεται φως και θρεπτικά συστατικά.  

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΓΗ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ

Κάθε άνοιξη , στις αλπικές περιοχές του κόσμου, λαμβάνει χώρα μια μετανάστευση διαφορετική από τις άλλες. Οι «μετανάστες» είναι μονοκύτταροι οργανισμοί, άλγη όμοια με τα φύκια, αλλά αντί να ζουν στη θάλασσα, ζουν στο χιόνι.  Τον χειμώνα τον περνάνε χωμένα βαθιά μέσα στο χιόνι. Την άνοιξη, ξυπνούν και κολυμπούν προς την επιφάνεια μέσα από τις χαραμάδες του χιονιού που λιώνει. Σε αυτή τη διαδρομή η άλγη πολλαπλασιάζεται και φωτοσυνθέτει. Φτάνοντας στην επιφάνεια, έχει γίνει κόκκινη, δημιουργώντας το φαινόμενο που οι επιστήμονες ονομάζουν «ροζ χιόνι», «χιόνι καρπουζιού» ή «ματωμένο χιόνι».

Το πιο συνηθισμένο είδος φίκου/άλγης του χιονιού είναι το Chlamydomonas nivalis, το οποίο “βάφει” το χιόνι κόκκινο (ή ροζ).

Το φαινόμενο οφείλεται στην ασταξανθίνη, ένα στοιχείο που έχει κόκκινο χρώμα, και βρίσκεται στον ψυχρόφιλο φίκο της περιοχής που ονομάζεται Chlamydomonas nivalis.

Το “κόκκινο χιόνι” σχηματίζεται καθώς ο θερινός ήλιος θερμαίνει και λιώνει μέρη του χιονιού . Όταν αυτοί οι φίκοι – που συνήθως είναι πράσινοι οργανισμοί – παίρνουν πολύ ήλιο, παράγουν ένα φυσικό τύπο αντηλιακού (έντονα κόκκινα καροτενοειδή) που ζωγραφίζει τις πλαγιές ροζ και κόκκινες.  Η προσθήκη χρώματος στην επιφάνεια σκουραίνει το χιόνι, επιτρέποντάς του να ζεσταθεί γρηγορότερα και να λιώσει πιο γρήγορα.

Τα φύκια αυτά αλλάζουν την λευκαύγεια (albedo) του χιονιού, προκαλώντας μείωσή της . Σε αυτά τα συμπεράσματα κατέληξε πρόσφατη  σχετική μελέτη του περιοδικού Nature όπου βρέθηκε οτι η μείωση είναι της τάξης του 13% στη διάρκεια μιας εποχής τήξης της Αρκτικής, σε σύγκριση με το καθαρό χιόνι, που σημαίνει ότι το σκοτεινό χιόνι απορροφά πολύ περισσότερο φως.

Το ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι επιστήμονες είναι αν μπορεί άραγε αυτή η αλλαγή να προκαλέσει ένα θετικό βρόχο ανατροφοδότησης , δηλαδή η περισσότερη  τήξη χιονιού, να επιφέρει περισσότερη άλγη ανθών, άρα σκοτεινότερη επιφάνεια, χαμηλό albedo, άρα υψηλότερη θερμοκρασία, περισσότερη τήξη χιονιού Πολλά άρα…

Αυτό πάντως  αποτελεί ένα μεγάλο ερώτημα της εποχής που ίσως χρειαστεί πολύ χρόνο για να βρεθεί η απάντηση και δεν αποκλείεται να είναι τόσος ο χρόνος όσος έχει περάσει από την εποχή του Αριστοτέλη μέχρι σήμερα !

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΠΡΩΤΟΣ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΑΛΓΗΣ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ 

Όταν εμείς οι Μετεωρολόγοι αναφερόμαστε στον Αριστοτέλη συνηθίζουμε να αναλύουμε κάποια μέρη των Μετεωρολογικών” του.  Κατά κάποιο τρόπο “¨ξεχνάμε” οτι η συμβολή του Αριστοτέλη στη βιολογία ήταν εξίσου σημαντική με την συνεισφορά του στη Μετεωρολογία . Για αυτόν τον λόγο άλλωστε από πολλούς χαρακτηρίστηκε οτι έχει συμβάλει όσο κανείς άλλος στις επιστήμες .

Το γεγονός ότι μαθήτευσε κοντά στον πατέρα του, που ήταν γιατρός, συνέβαλε στην κατανόηση της ιατρικής «σαν προέκταση της θετικής γνώσης». Στα έργα του «Περί ζώων μορίων», «Περί ζώων γενέσεως» και «Περί ζώων Ιστορίαι», καταγράφονται περί τα πεντακόσια είδη ζώων, καθώς επίσης και οι δικές του ανατομικές μελέτες σε πενήντα περίπου είδη.

Η βιολογία αποτέλεσε, για το Αριστοτέλη, το προκαθορισμένο πεδίο χρησιμοποίησης της λογικής του, καθώς η ταξινόμηση των ζώων σε γένη και είδη, αποσκοπούσε στην ανεύρεσή των μορφών μέσα στην ύλη.

Ο Αριστοτέλης στο βιβλίο του αναφέρεται σε αυτούς τους μικροοργανισμούς που ζούσαν στα χιονισμένα όρη της μακρινής Μηδίας…..Μας προξενεί έκπληξη , πως περιγράφει με τόση σαφήνεια τις διαδικασίες που γίνονται μόνο σε Αλπικό Τοπίο “για παράδειγμα, τα σκουλήκια που βρίσκονται στο χιονισμένο χιόνι…. και το χιόνι αυτής της περιοχής έχει κοκκινωπό χρώμα...”  Αυτό είναι το δεύτερο ερώτημα που πρέπει να απαντήσει η σημερινή επιστήμη, δηλαδή με ποιόν τρόπο ο Αριστοτέλης κατείχε αυτές γνώσεις,  για φαινόμενα τα οποία συναντάμε μόνο σε απομακρυσμένες Αλπικές περιοχές.

Τα χιόνια της Μηδίας που αναφέρεται παραπάνω ο Αριστοτέλης , προφανώς εννοεί την αρχαία χώρα της Ασίας που βρισκόταν μεταξύ της Αρμενίας, της Ασσυρίας, της Περσίας, της Παρθίας και της Υρκανίας. Βρισκόταν δηλαδή στη σημερινή βόρεια Περσία και Ιράκ με τις μεγάλες οροσειρές .

Ήταν χωρισμένη σε τρία κυρίως διαμερίσματα, τη Μηδία ή και «Μεγάλη Μηδία» στα νότια, την Ατροπατηνή ή «Ατροπάτιο Μηδία» στα δυτικά που συνόρευε με την Αρμενία, και την υπόλοιπη περιοχή («Μικρή Μηδία») προς το Βορρά, στα παράλια της Κασπίας Θάλασσας. Γίνεται καταγραφή του κόκκινου χιονιού από τότε.

Το ροζ χιόνι λοιπόν ήταν γνωστό από τον Αριστοτέλη πριν από 2.500 χρόνια και η βιολογική του προέλευση έγινε γνωστή  στις αρχές του 19ου αιώνα , χάρη σε ένα τυχαίο γεγονός  για το οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενο άρθρο .

Visited 127 times, 1 visit(s) today
0Shares

2 comments

  1. Το ροζ χιόνι, ο Αριστοτέλης και τα χιόνια της Μηδείας…
    κ. Κολυδά, ευχαριστώ!!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *