TOP STORIES Αρθρογραφια Κοινωνία Περιβάλλον & Ενέργεια

Ευρωπαϊκές πρακτικές και δράσεις σε Μετεωρολογία και Πολιτική Προστασία από το 1987 – Η περίπτωση της Great Storm

Γυρίζοντας πίσω το ρολόι του χρόνου στο 1987, βρισκόμαστε στη χρονιά όπου ουσιαστικά ξεκίνησα την επαγγελματική μου σταδιοδρομία στην ΕΜΥ, μια χρονιά που σημάδεψε τη χώρα μας με δύο μεγάλα καιρικά γεγονότα που συνοδεύονταν με απώλειες ανθρώπινων ζωών. Πολλοί θα θυμούνται τον χιονιά του Μαρτίου του 87 καθώς και τον μεγάλο καύσωνα του Ιουλίου, με εκατόμβη νεκρών από την παρατεταμένη διάρκεια των πολύ υψηλών θερμοκρασιών.

Λίγους μήνες μετά, τον Οκτώβριο του 1987 , μια έντονη και σφοδρή κακοκαιρία στο Ηνωμένο Βασίλειο έγινε η αφορμή ώστε η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αγγλίας (το Met Office ) να δημιουργήσει την Εθνική Υπηρεσία Προειδοποιήσεων Έντονων Καιρικών Φαινομένων. Οι Βρεττανοί πρωτοπόροι στον χώρο της Μετεωρολογίας, δημιούργησαν αυτή την υπηρεσία που αποτέλεσε τον κορμό της πολιτικής προστασίας στη χώρα και πρότυπο για πολλές Μετεωρολογικές Υπηρεσίες στα χρόνια που ακολούθησαν.   

Η ΜΕΓΆΛΗ ΚΑΤΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ 15ης ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 1987 ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ

Τη νύχτα της 15ης προς 16η Οκτωβρίου 1987, μια ασυνήθιστα ισχυρή θύελλα που προήλθε από τον Βισκαϊκό Κόλπο σάρωσε την νότια Αγγλία, τη βόρεια Γαλλία και τις Κάτω Χώρες με ανέμους έντασης 70-100 κόμβους, ιδιαίτερα στην Αγγλία και στη βορειοδυτική Γαλλία. Στην Αγγλία 17 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ενώ άλλοι 15 πέθαναν στη Γαλλία , και προκλήθηκαν μεγάλες καταστροφές στις δύο χώρες. Kτίρια κατέρρευσαν ή έπαθαν ζημιές, χάθηκαν εκατομμύρια δέντρα, ενώ ολόκληρες περιοχές στη νότια Αγγλία έμειναν χωρίς παροχή ηλεκτρικού ρεύματος για μία εβδομάδα μέχρι να αποκατασταθούν οι βλάβες στο δίκτυο. Ειδικά για την Αγγλία, επρόκειτο για την ισχυρότερη θύελλα των τελευταίων 200 χρόνων.

Η ΚΡΙΤΙΚΉ ΓΙΑ ΤΟ MET OFFICE

Το Met Office επικρίθηκε σκληρά από τον  Τύπο για την αποτυχία να προβλέψει σωστά την καταιγίδα αυτή. Το Met Office διεξήγαγε εσωτερική έρευνα, την οποία υπέβαλλαν δύο ανεξάρτητοι αξιολογητές και μετά το γεγονός αυτό έγιναν διάφορες συστάσεις και αναμορφώσεις στην υπηρεσία.

Κυρίως, τονίστηκε η κάλυψη παρατήρησης της ατμόσφαιρας πάνω από τον ωκεανό στα νότια και δυτικά του Ηνωμένου Βασιλείου έτσι ώστε να αυξηθεί η ποιότητα και η ποσότητα των παρατηρήσεων από πλοία, αεροσκάφη, σημαδούρες και δορυφόρους. Έγιναν συνεχείς βελτιώσεις στα μοντέλα υπολογιστών που χρησιμοποιούνται στην πρόβλεψη , καθώς και αλλαγές στην εκπαίδευση των μετεωρολόγων και προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού . Η προειδοποίηση του Michael Fish , πάντως δεν ήταν και η καλύτερη….

Please accept YouTube cookies to play this video. By accepting you will be accessing content from YouTube, a service provided by an external third party.

YouTube privacy policy

If you accept this notice, your choice will be saved and the page will refresh.

Μετά την μεγάλη κακοκαιρία πραγματοποιήθηκαν μεταρρυθμίσεις στον τρόπο με τον οποίο το Met Office κοινοποιούσε τις προειδοποιήσεις για τις κακοκαιρίες, με αποτέλεσμα να εκδίδονται ουσιαστικά περισσότερες προειδοποιήσεις. Η περαιτέρω ανάπτυξη βελτιωμένων συσκευών παρακολούθησης και οι βελτιώσεις στις προσομοιώσεις μοντέλων υπολογιστών υποστηρίχθηκαν με την αγορά ενός επιπλέον υπερυπολογιστή Cray.

Οι Βρεττανοί συνάδελφοι αναβάθμισαν σημαντικά τα συστήματα πρόγνωσης όχι μόνο με υλικές υποδομές , αλλά κυρίως με τοποθετήσεις προσωπικού στις κατάλληλες θέσεις και μεγάλες διοικητικές αλλαγές. 

Μετά την ισχυρότατη καταιγίδα του 87 , το Met Office δημιούργησε την Εθνική Υπηρεσία Προειδοποιήσεων Έντονων Καιρικών Φαινομένων. 

Η ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΜΠΕΡΝΣ-Η ΕΠΙΤΥΧΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΧΩΡΙΣ ΟΜΩΣ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΧΘΕΙ ΤΟ ΚΑΚΟ

Στα χρόνια που πέρασαν,  παρά τις επιτυχείς προβλέψεις οι απώλειες ανθρωπίνων ζωών κάποιες φορές δεν αποφεύχθηκαν και χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί αυτή της καταιγίδας του Μπέρνς τον Ιανουάριο του 1990 . Η Καταιγίδα αυτή πήρε το όνομα από τα γενέθλια του Σκωτσέζου ποιητή Ρόμπερτ Μπερνς και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές και ανέμους τάξεως τυφώνα. Οι προειδοποιήσεις για την καταιγίδα του Μπερνς που έγιναν μόλις δύο χρόνια αργότερα από το προηγούμενο τραγικό συμβάν, ήταν πράγματι ακριβείς και έγκαιρες.

Η πρόβλεψη του μοντέλου όσο και να φανεί παράξενο κατέστη επιτυχής όταν βασίστηκε στις παρατηρήσεις δύο πλοίων στον Ατλαντικό κοντά στην αναπτυσσόμενη καταιγίδα , μια μέρα πριν φτάσει αυτή στο Ηνωμένο Βασίλειο . Η καταιγίδα αυτή , παρά τις επιτυχείς προβλέψεις και προειδοποιήσεις τελικώς ήταν “υπεύθυνη” για 47 νεκρούς (σύμφωνα με το Met Office), αν και υπάρχουν αναφορές από λοιπές έρευνες που ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών από 89 έως 100 σε όλη την Ευρώπη.

Αυτό που ανεδείχθη από την περίπτωση αυτή , ήταν ότι πέραν των όποιων πανάκριβων υποδομών και συστημάτων προειδοποίησης, ή αναβαθμίσεων υπάρχουν οι απλές και “ταπεινές παρατηρήσεις ” όπως από πλοία καθώς και από άλλα συστήματα χαμηλού κόστους, τα οποία μπορούν να συμβάλλουν τα μέγιστα στην πρόγνωση και στην έγκαιρη εγρήγορση φορέων και την προειδοποίηση των πολιτών

Κάποιες φορές όμως , όπως σε αυτή την περίπτωση, παρά τις σωστές προειδοποιήσεις δεν μπορεί να αποφευχθεί το κακό. Σημαντικότερο στοιχείο που ανεδείχθη ήταν η συνεργασία μεταξύ των φορέων και η εκμετάλλεση της παραμικρής πληροφορίας για τον καιρό.

Η ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΕΜΥ  

Στη χώρα μας η αλήθεια είναι ότι έχουν γίνει κάποια βήματα μπροστά στον τομέα ενημέρωσης των πολιτών και των φορέων τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν αρκούν . Το Σεπτέμβριο του 2018, όταν ανέλαβα Διευθυντής στο Εθνικό Μετεωρολογικό της ΕΜΥ,  αντιμετωπίσαμε την μεγάλη κακοκαιρία “Ζορμπάς”. Από το ΕΜΚ της ΕΜΥ και πριν από το γεγονός, ξεκινήσαμε την ανάλυση των κακοκαιριών από την ιστοσελίδα της της ΕΜΥ , ενώ μετείχαμε σε σύσκεψη, όπου εδόθησαν ακριβή στοιχεία για την εξέλιξη των καιρικών φαινομένων. Το ίδιο έγινε και με άλλες κακοκαιρίες που ακολούθησαν, όπως με την κακοκαιρία “Barbara” τον φετινό χειμώνα, όπου μέσω ηλεκτρονικής αλλά και δια ζώσης συνέντευξης παρουσιάστηκαν με ακόμη πληρέστερο τρόπο οι προβλέψεις για την εξέλιξη του χιονιά. Φυσικά ίδιες ενέργειες έγιναν και με την πρόσφατη κακοκαιρία “Daniel ” όπου υπήρξαν παραπάνω της μιας συσκέψεων

Αξίζει να επισημάνω ότι με την εξέλιξη της τεχνολογίας όπως γίνεται σήμερα , υπάρχει η δυνατότητα της Online παρακολούθησης τρεξίματος των μετεωρολογικών μοντέλων και η εκτέλεση εκτάκτων μετρήσεων, οπότε και μειώνονται τυχόν αστοχίες των προβλέψεων και αντιστοίχων εκτιμήσεων για την εξέλιξη του καιρού.

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ – ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ 

Η αναμόρφωση του συστήματος προειδοποιήσεων στη χώρα μας έχει αρκετό δρόμο ακόμα, καθώς δεν αρκεί μόνο η τεχνολογία ή οι καλές προθέσεις, αλλά είναι απαραίτητη η στήριξη και αναμόρφωση όλων των Οργανισμών και Υπηρεσιών που μετέχουν σε αυτό το σύστημα. Δεν αρκούν μεμονωμένες τεχνικές ενέργειες , όπως για παράδειγμα η ανάπτυξη συστήματος nowcasting σχετικά με τα έντονα φαινόμενα , αλλά πρέπει να λυθούν πρώτα τα διοικητικά θέματα , που αφορούν στον περιορισμό επικαλύψεων των αρμοδιοτήτων μεταξύ των φορέων και την ανομοιόμορφη κατανομή ανθρώπινου δυναμικού στις υπηρεσίες που στηρίζουν το σύστημα.  Αφού γίνουν πρώτα αυτά, τότε μπορούμε να πούμε ότι φτάνουμε  σε επίπεδο τελικής φάσης αναμόρφωσης ενός αποτελεσματικότερου συστήματος Πολιτικής Προστασίας σε αυτόν τον τόπο, σύμφωνα με τα πρότυπα που έχουν τεθεί διεθνώς εδώ και 4 δεκαετίες.

Στην Ευρώπη οι Μετεωρολογικές Υπηρεσίες υπάγονται στα Υπουργεία Κλίματος και Περιβάλλοντος , Πολιτικής Προστασίας , Γεωργίας, Ενέργειας Μεταφορών και Επικοινωνιών, καθώς η Ευρώπη εδώ και δύο δεκαετίες έχει θέσει ως προτεραιότητα υποστήριξης σε αυτούς τους τομείς τους οποίους όχι μόνο στηρίζει πολιτικά αλλά και οικονομικά Ο καιρός και το κλίμα μπορεί να ορίζονται διαφορετικά σαν έννοιες, όμως δεν παύουν να αποτελούν παράγοντες άρρηκτα συνδεδεμένους μεταξύ τους. Η λογική των πραγμάτων μας οδηγεί να προβούμε σε ενέργειες ανάλογες με αυτές που έγιναν πριν λίγα χρόνια στη Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αγγλίας (το Met Office) το οποίο άλλαξε φορέα υπαγωγής και από το Υπουργείο Άμυνας, πλέον υπάγεται στο Τμήμα Επιχειρήσεων, Ενέργειας και Βιομηχανικής Στρατηγικής. Το ίδιο έγινε με το Ισραήλ που τώρα ανήκει στο Υπουργείο Μεταφορών, Εθνικών Υποδομών και Οδικής Ασφάλειας , ενώ η γειτονική Ιταλία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο αλλαγής του φορέα της . Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι αν θα έπρεπε η ΕΜΥ να υπάγεται στο Υπουργείο ΚΚΠΠ. Η υπαγωγή της ΕΜΥ σε κάποιο πολιτικό φορέα δεν θα την κάνει αυτόματα ευέλικτη και εξωστρεφή, αλλά θα αναβαθμίσει τις υπηρεσίες της , καθώς οι αλλαγές που γίνονται στην Ευρώπη στοχεύουν στην καλύτερη υποστήριξη των φορέων γεωχωρικών πληροφοριών και Πολιτικής Προστασίας τόσο σε πολιτικό επίπεδο, όσο και στο οικονομικό, με την  ευκολότερη χρηματοδότηση των υποδομών  (ραντάρ κ.α)

Σε όλα τα κράτη η Μετεωρολογική Υποστήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων εξακολουθεί να γίνεται σύμφωνα με τα αμυντικά και εθνικά πρότυπα του κάθε κράτους, ανεξάρτητα από τους πολιτικούς φορείς που παράγουν μετεωρολογικά δεδομένα . Αυτό επιτυγχάνεται με συστήματα  είτε μέσω Geo-Metoc Υπηρεσιών των Ενόπλων Δυνάμεων, είτε με δομές αντίστοιχες της NGA των ΗΠΑ, της BGIC της Γερμανίας καθώς και πολλών άλλων κρατών μελών του ΝΑΤΟ , αλλά το θέμα αυτό ξεφεύγει από τα πλαίσια και τον σκοπό του άρθρου. Σημειώνεται πάντως ότι η βάση για την Μετεωρολογία σε στρατιωτικό επίπεδο στη χώρα μας ασκείται ήδη στο Περιφερειακό Μετεωρολογικό Κέντρο του ΑΤΑ με άριστες πρακτικές και το οποίο διαθέτει αξιόλογο προσωπικό.  Η λύση για τη δημιουργία ενός Μετεωρολογικού Κέντρου Υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων στο σύνολό τους είναι η καλύτερη, αλλά αυτή μπορεί να δοθεί μόνο αν την ενστερνιστεί η ανώτατη στρατιωτική ηγεσία. Οι αγαθές προθέσεις στελεχών ή της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΘΑ δεν αρκούν. Έτσι όπως έχει διαμορφωθεί και εξελίσσεται η κατάσταση της επιχειρησιακής μετεωρολογίας στη χώρα μας, η καλύτερη υποστήριξη των πολιτών έχει αρκετό δρόμο ακόμα, και η πολιτεία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν της τις επιστημονικές προτάσεις -που προκρίνουν ενίοτε και πολιτικές δράσεις- , ενώ οι εργαζόμενοι του χώρου θα πρέπει να κατανοήσουν, ότι μόνο η εξωστρέφεια, η δουλειά και η ποιότητα των υπηρεσιών και των προϊόντων , μπορούν να φέρουν καλύτερα αποτελέσματα.  

Θοδωρής Ν. Κολυδάς

Πηγές: https://www.metoffice.gov.uk/about-us/who/our-history/lessons-and-legacy-of-the-great-storm-of-1987

Visited 102 times, 8 visit(s) today
0Shares

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *