TOP STORIES Αρθρογραφια Κοινωνία

Η Εκπαίδευση στη Ναυτιλία – Το όραμα ενός Έλληνα Καπετάνιου

Πριν από λίγες ημέρες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών για την προσφορά 6 εκατ. ευρώ προς το Υπουργείο Υγείας μέσω του επίσημου λογαριασμού του στο Twitter.

Είχε προηγηθεί συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου μεταξύ της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και του πρωθυπουργού για την υπογραφή μνημονίου χορηγίας, μεταξύ της Ένωσης και του Υπουργείου Υγείας, για την κάλυψη όλων των εξόδων με σκοπό την ανακαίνιση των χώρων υγιεινής των δημόσιων νοσοκομείων της 1ης και της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής και την αγορά κλινοσκεπασμάτων για το σύνολο των δημόσιων νοσοκομείων της χώρας. Οι Έλληνες εφοπλιστές , πρώην καπεταναίοι , κατά κανόνα αυτοδημιούργητοι , εκτός από την υγεία συνεχίζουν να δίνουν μεγάλη  προτεραιότητα στην Εκπαίδευση. Γνωρίζουν πολύ καλά οτι το παρόν και το μέλλον της ναυτικής εκπαίδευσης είναι συνυφασμένο με την υπεροχή των Ελλήνων στις διεθνείς θάλασσες.

Σε μια δύσκολη εποχή για την Ελληνική κοινωνία, όπου πολλοί νέοι αναζητούν διεξόδους στα θαλασσινά επαγγέλματα, η δημόσια ναυτική εκπαίδευση αποτελεί ένα φυτώριο που πρέπει να υποστηριχθεί. Συμβαίνει όμως ένα οξύμωρο στη ναυτιλία μας. Από τη μια αυξάνεται η ισχύς του ελληνόκτητου στόλου, από την άλλη μειώνεται ο αριθμός των νέων συμπατριωτών μας που επιλέγουν να σταδιοδρομήσουν στη θάλασσα. Για να μπορέσουν να ικανοποιηθούν οι αυξανόμενες ανάγκες, οι Ελληνες πλοιοκτήτες είναι πια αναγκασμένοι να στραφούν σε άλλες εθνικότητες. Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, ο οικογενειακός, ελληνοκεντρικός χαρακτήρας που είχαν παλαιότερα οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις είναι δύσκολο να διατηρηθεί. Αυτό, όμως, ήταν ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα που τις έκανε να επικρατήσουν στον ανταγωνισμό: οι σχέσεις εμπιστοσύνης με τον καπετάνιο και το πλήρωμα και η σωστή διοίκηση, κοντολογίς ο ανθρώπινος παράγοντας.

Ο καπετάν Παναγιώτης Τσάκος , είχε εκφράσει εδώ και χρόνια την αγωνία του για τον αφελληνισμό της ναυτιλίας. Παράλληλα, αισθανόταν το χρέος να δείξει στη νέα γενιά πως η θάλασσα εξακολουθεί να προσφέρει ευκαιρίες επαγγελματικές που δεν βρίσκονται πια στη στεριά. Ως άνθρωπος των πράξεων και όχι των λόγων, έδρασε γρήγορα. Τον Σεπτέμβριο του 2018 ανακοίνωσε την ίδρυση ενός ιδιωτικού μη κερδοσκοπικού επαγγελματικού λυκείου ναυτικής και τεχνικής κατεύθυνσης στη Χίο .

Ένα σπουδαίο και πρωτοποριακό έργο, που αντανακλά το αδιάλειπτο ενδιαφέρον και την αγωνία του Καπετάν Παναγιώτη Τσάκου για την εκπαίδευση των νέων στα ναυτικά και ναυτιλιακά επαγγέλματα, την αγάπη του για την Χίο και τους νέους και νέες της ιδιαίτερης Πατρίδας του και όχι μόνο, την διατήρηση της ναυτικής παράδοσης των Ελλήνων και την αντιμετώπιση του αφελληνισμού της Ναυτιλίας μας.

Ανάλογες ζυμώσεις έχουν ξεκινήσει και στην Άνδρο για λειτουργία Ναυτικής Ακαδημίας . Σε χθεσινές δηλώσεις της , κατά την διάρκεια κοπής πίτας του Συνδέσμου Στενιωτών Άνδρου , η βουλευτής Κυκλάδων κ. Κατερίνα Μονογιού δήλωσε οτι θα στηρίξει τις προσπάθειες που γίνονται από Ανδριώτες Εφοπλιστές να δημιουργηθεί μία Ναυτική Ακαδημία στην Άνδρο, με πρώτο στόχο την δημιουργία Σχολής Μηχανικών και αργότερα Πλοιάρχων.

Ο τομέας της Ναυτικής Εκπαίδευσης είναι πάντα επίκαιρος διότι η θετική λειτουργία του είναι απαραίτητη για την δημιουργία ικανών αποφοίτων που θα αποτελέσουν όπως πάντα τη σωστή στελέχωση των Ελληνικών και των Ελληνόκτητων πλοίων, κάτι που σήμερα είναι απόλυτα αναγκαίο για να διατηρηθεί η Ελληνικότητα πληρωμάτων στα πλοία όλων των κατηγοριών.  Είναι σημαντικό και πολύ ενδιαφέρον το ό,τι στην εποχή μας η νέα γενιά της χώρας μας ξαναστρέφει το βλέμμα της προς τη θάλασσα και τη Ναυτιλία.

Την περασμένη χρονιά ο Καπετάνιος Παναγιώτης Τσάκος έκανε την παρακάτω ομιλία κατά την τελετή αναγόρευσής του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας,  στις 15 Μαΐου 2019, στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Την ομιλία ξαναφέρνουμε στην επικαιρότητα λόγω της σχετικότητας του θέματος με την ναυτική εκπαίδευση που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση και τιμά την Ελληνική ναυτοσύνη.

Η ΟΜΙΛΙΑ του καπετάν Παναγιώτη Τσάκου

” Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα και με γεμίζει με βαθιά συγκίνηση το γεγονός ότι βρίσκομαι σήμερα ανάμεσα σε μια τόσο εκλεκτή ομάδα ανθρώπων του πνεύματος, των επιχειρήσεων και της δημόσιας ζωής ως αποδέκτης μίας εξαιρετικά τιμητικής διάκρισης και, για τον λόγο αυτό, σας ευχαριστώ θερμά εσάς κύριε Πρύτανη και όλη την Σύγκλητο.

Αυτό που κάνει την τιμή υψηλότερη και την ευχαρίστηση ακόμη μεγαλύτερη είναι ότι η  διάκριση αυτή προέρχεται από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ένα από τα πιο σημαντικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας μας, με έδρα την ιστορική πόλη της Θεσσαλονίκης, και το οποίο στα 60 χρόνια της λειτουργίας του έχει αναδειχθεί σε υψηλής στάθμης κέντρο των γραμμάτων και των τεχνών. Ένα Πανεπιστήμιο που ξεχωρίζει για την υψηλή προσφορά του στις ιδέες της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας, της αξιοκρατίας και της προσωπικής ανέλιξης, την εμπέδωση των οποίων έχει τόση ανάγκη η σύγχρονη κοινωνία.

Προσωπικά, ποτέ δεν ανέμενα η ζωή να είναι τόσο γενναιόδωρη μαζί μου και να με ανταμείψει με τόσα πολλά και καλά για την απόφασή μου να αφιερώσω τη ζωή μου στην ναυτιλία: στη μεγάλη ναυτιλία των Ελλήνων, για την οποία πρέπει όλοι να είμαστε  ιδιαίτερα υπερήφανοι. Δεν είναι μικρό επίτευγμα για μια χώρα, της οποίας ο πληθυσμός αποτελεί λιγότερο από 2 χιλιοστά του πληθυσμού της γης, να κατέχει τα 200 χιλιοστά του παγκόσμιου στόλου. Και αυτό είναι μια πρωτιά διαρκείας και δεν εμφανίζεται ως διάττων αστέρας που έρχεται, ξαφνιάζει και εξαφανίζεται.

Είμαι ειλικρινά ευγνώμων για την ευκαιρία που μου έδωσε η θάλασσα να εκπληρώσω το πάθος μου και να ταξιδέψω σε όλα τα πλάτη και μήκη της γης, και να γνωρίσω τον κόσμο και τους ανθρώπους της κάθε φυλής, πολιτισμού, θρησκείας, οικονομικής και κοινωνικής τάξης και πολιτικών συστημάτων.

Αποτέλεσμα αυτής της περιπλάνησης είναι αυτό το οποίο δημιουργήσαμε και σήμερα εκπροσωπούμε ως οικογένεια, ως όμιλος εταιρειών μαζί με τους χιλιάδες άνδρες και  γυναίκες -στη θάλασσα και στη στεριά- οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους χέρι-χέρι με εμάς και με τους οποίους μοιραζόμαστε το ίδιο όραμα και τους ίδιους στόχους. Θεωρώ  αυτή την εμπειρία το δικό μου σχολείο της ζωής, το δικό μου Πανεπιστήμιο.

Αυτό το πάθος για τη θάλασσα εμφυτεύθηκε μέσα μας, μέσα στο DNA, από την παιδική μας ηλικία, από τις ιστορίες, τα παραδείγματα, τα επιτεύγματα και τις περιπέτειες των συμπατριωτών μας των προηγουμένων γενιών στα Καρδάμυλλα, στην Χίο ή σε οποιοδήποτε χωριό ή άλλο νησί. Αυτοί οι άνθρωποι ως οικογένεια, ως συγγενείς, ως μέντορες, μας δίδαξαν ότι το μέλλον μας είναι η θάλασσα και για εμάς αυτό ήταν μονόδρομος, ήταν το πεπρωμένο μας. Ρίχνοντας άλλωστε μια ματιά στον χάρτη, βλέπουμε πόσο μικρό και βραχώδες είναι το νησί από το οποίο κατάγομαι, η Χίος. Ολόκληρη η χώρα μας άλλωστε είναι κατά 80% ορεινή, αλλά αν προσθέσουμε το θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου, του Ιονίου Πελάγους και του Κρητικού, τότε η χώρα μας έχει έκταση μεγαλύτερη της Γαλλίας. Αν μετρήσουμε δε την ακτογραμμή της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων των νησιών, τότε θα διαπιστώσουμε ότι είναι περίπου το ίδιο μήκος με την ακτογραμμή της Κίνας.

Δεδομένου, του γεγονότος ότι το μέγεθος των θαλασσών του ευλογημένου πλανήτη μας είναι περισσότερο από το διπλάσιο της έκτασης της ξηράς κι ότι ο ανεξερεύνητος πλούτος της θάλασσας είναι πολλαπλάσιος, ο καλύτερος αγρός για μας για να καλλιεργήσουμε ώστε να μπορέσουμε καταρχάς να επιβιώσουμε και ο καλύτερος στίβος για να δραστηριοποιηθούμε και να αναδείξουμε τις ικανότητές μας ήταν η θάλασσα. Η θάλασσα για εμάς τους Έλληνες, όπως αποδεικνύεται από την ιστορική διαδρομή της πατρίδας μας ανά τους αιώνες, υπήρξε πάντα πηγή πλούτου και δόξας.

Στη μνήμη λοιπόν και προς τιμήν όλων των δοξασμένων ναυτικών των προηγούμενων γενεών αποτίνω φόρο τιμής και σεβασμό αφιερώνοντας σε αυτούς την σημερινή διάκριση που τόσο γενναιόδωρα εσείς  μου απονέμετε.  Σε αυτούς που μέσα από τη σκληρή δουλειά, τον μόχθο, τον ιδρώτα, τα δάκρυα, τον πόνο και τις θυσίες τους δημιούργησαν το Ελληνικό ναυτιλιακό θαύμα.

Η ύπαρξη και η λειτουργία της Ναυτιλίας βασίζεται σε τρεις κύριους συντελεστές: στην Πολιτεία, στην Ναυτεργασία και στην Πλοιοκτησία. Η αρμονική συνεργασία μεταξύ των τριών αυτών εμπλεκομένων μερών επιφέρει και διασφαλίζει την επιτυχή εδραίωση και ανάπτυξη της.

Η αξιοσημείωτη αύξηση του αριθμού των ελληνικών πλοίων τις τελευταίες δεκαετίες τεκμηριώνει αυτήν την παγκόσμια πρωτιά διαρκείας. Αυτή όμως δεν έχει ακολουθηθεί  από την αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των Ελλήνων ναυτικών. Είναι πραγματικά οδυνηρό ότι ο αριθμός των Ελλήνων ναυτικών έχει μειωθεί στο ένα δέκατο από αυτό που ήταν στις ημέρες μου στη θάλασσα, την ίδια στιγμή που ο αριθμός των ελληνόκτητων πλοίων έχει πολλαπλασιαστεί. Αντιμετωπίζουμε δηλαδή άμεσο κίνδυνο αφελληνισμού της ναυτιλίας λόγω λειψανδρίας, ενώ συνεχίζοντας της επάνδρωση των πλοίων μας με ξένους ναυτικούς δημιουργούμε ανταγωνιστές στους οποίους σιγά-σιγά μεταφέρουμε την ναυτική και ναυτιλιακή τεχνογνωσία μας.

Η Ιστορία θα είναι αμείλικτη απέναντι μας αν επιτρέψουμε τα παραπάνω να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν. Θα πρέπει όλοι μας κι ο καθένας από μας από το δικό του μετερίζι να αναλογιστεί τις ευθύνες του, κι ολόψυχα να επιδοθούμε σε πανεθνική σταυροφορία για να ενθαρρύνουμε τους νέους και τις νέες της πατρίδας μας να αγαπήσουν τη θάλασσα και ν’ ασχοληθούν με τα ναυτιλιακά και παραναυτιλιακά επαγγέλματα με αποφασιστικότητα και ενθουσιασμό.

Σήμερα που οι νέοι μας επιδεικνύουν και πάλι ενδιαφέρον για τον πρωτογενή τομέα, αλλά και για την απόκτηση τεχνικών δεξιοτήτων, δυστυχώς βρίσκουν τη ναυτική εκπαίδευση με αριθμητικούς περιορισμούς ως προς την είσοδο σε αυτήν, όπως και ποιοτικές ανεπάρκειες και καθυστερήσεις στην φάση των σπουδών τους.

Οφείλουμε να δουλέψουμε όλοι μαζί για ξεπεράσουμε αυτά τα προβλήματα και τις αγκυλώσεις και να βρούμε λύσεις. Η θάλασσα είναι γενναιόδωρη και δίκαιη. Όταν την σέβεσαι, θα σε σεβαστεί. Και θα πάρεις πάντα από αυτήν εκείνα που αξίζεις.

Η θάλασσα αγαπά τους τολμηρούς και εκτιμά εκείνους που αρπάζουν τις ευκαιρίες. Ανταμείβει όποιον καταλαβαίνει πότε είναι η στιγμή για να την κατακτήσει. Κι όταν την κατακτήσεις, σου αφήνεται…

Η βελτίωση και εκσυγχρονισμός της ναυτικής μας εκπαίδευσης στην ανωτέρα αλλά και δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα προσελκύσει τους πιο ικανούς και ταλαντούχους της νεολαίας μας και θα επιφέρει την απαιτούμενη σύνδεση στης ναυτιλίας μας με τον εθνικό μας κορμό, δημιουργώντας χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας σε όλους τους τομείς που αποτελούν το πλέγμα της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Στα ναυτιλιακά γραφεία, στα λιμάνια, στις ασφαλίσεις, στις χρηματοδοτήσεις, στην εφοδιαστική αλυσίδα, στις προμήθειες, στα εξαρτήματα πλοίων, μέχρι τις επισκευές και την ναυπήγηση πλοίων, όπως γινόταν παλιά.

Η ναυτιλία μας έχει τόση ορμή και τέτοια επιτάχυνση που συνδεδεμένη με την εθνική οικονομία θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τεράστιο μοχλό δύναμης, ανάπτυξης και προόδου. Οι μεταφορές και το εμπόριο ήταν άλλωστε πάντοτε η κινητήριος δύναμη της οικονομίας, ανάπτυξης και πολιτισμού όπως προκύπτει και από ένα  χαρακτηριστικό απόσπασμα του Ξενοφώντος στους «Πόρους ή περί Προσόδων» το οποίο συνοπτικά τονίζει ότι αναγνωρίζοντας τα πολλαπλά οφέλη της πόλης και του λιμένος από την έλευση πλοίων και την επίσκεψη πλοιάρχων και εμπόρων, προτείνει φιλοξενία και τιμάς προς αυτούς.

Επιστρέφοντας στο θέμα της εκπαίδευσης, επιτρέψτε μου να πω ότι η παιδεία, είναι πολύ περισσότερο από την παροχή των δεξιοτήτων που απαιτούνται για να συμβαδίσει κάποιος με τις αυξημένες τεχνολογικές απαιτήσεις. Οφείλουμε να καλλιεργήσουμε στους νέους το πνεύμα της ομαδικής εργασίας, την ικανότητα ηγεσίας, την θετική στάση, την  υπευθυνότητα, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, την σωστή κρίση. Στο χώρο της ναυτιλίας από τον οποίο προέρχομαι όλα αυτά ορίζονται με μια λέξη: ναυτοσύνη. Ο ορισμός της «ναυτοσύνης» υπερβαίνει την απλή έννοια της τέχνης και της επιστήμης για τον χειρισμό και την πλοήγηση ενός σκάφους. Είναι όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με ήθος, τιμιότητα, ταπεινότητα, σύνεση, ευγένεια στον δρόμο προς την Αριστεία.

Με αποφασιστικότητα και αίσθημα ευθύνης ας σταθούμε όλοι στο ύψος των περιστάσεων, με σεβασμό στην κληρονομιά της ναυτοσύνης που μας άφησαν οι πρόγονοί μας και με υπευθυνότητα προς τις νέες και επερχόμενες γενεές. Οφείλουμε τουλάχιστον να κληροδοτήσουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας, μια Ελλάδα το ίδιο καλή σε αρετές και αξίες με αυτή που παραλάβαμε από τους δικούς μας γονείς.

Είμαι δε ιδιαίτερα χαρούμενος και συγκινημένος που βρίσκομαι σήμερα ανάμεσα σας σε αυτήν την περίλαμπρη και ιστορική πόλη της Θεσσαλονίκης. Μιας πόλης που η ιστορία της από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την θάλασσα. Αυτό βέβαια οφείλεται στο σημαντικό γεωπολιτικό και στρατηγικό της ρόλο, ο οποίος ανέκαθεν την καθιστούσε λιμενικό, μεταφορικό και κόμβο εμπορίου, αλλά οφείλεται και στην εξωστρέφεια των κατοίκων της. Αυτά τα χαρακτηριστικά την κατέστησαν δικαίως εμπορική πρωτεύουσα όλων των Βαλκανίων.

Πέρα όμως από εκεί, δεν είναι τυχαίο ότι η πόλη στρέφεται ολόκληρη,  ατενίζει και αγκαλιάζει την θάλασσα. Ως ναυτικός, επιτρέψτε μου να επικαλεστώ τον ποιητή της θάλασσας και των ναυτικών, τον Νίκο Καββαδία,  ο οποίος στο ποίημα του για την Θεσσαλονίκη, λέει: «Της Σαλονίκης μοναχά της πρέπει το καράβι. Να μην τολμήσεις να τη δεις ποτέ από τη στεριά.»

Κλείνοντας επιθυμώ να εκφράσω το μεγάλο μου σεβασμό σε όλη την εκπαιδευτική κοινότητα για το λειτούργημα που επιτελείτε, αναφέροντας τη ρήση του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του πιο διάσημου μαθητή του μεγάλου μας φιλοσόφου Αριστοτέλη, που και οι δύο -δάσκαλος και μαθητής- γεννήθηκαν εδώ κοντά, στην ιστορική τούτη περιοχή, η οποία ήταν πάντα γεμάτη ανήσυχα πνεύματα και διάθεση για μάθηση, έρευνα, και πρόοδο, και ο οποίος είπε: «Εις μεν τον πατέρα μου οφείλω το ζην, εις δε τον διδάσκαλό μου το ευ ζην».

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ του κ. Τσάκου

Ο Καπετάνιος Παναγιώτης Τσάκος γεννήθηκε στα Καρδάμυλα της Χίου το 1936.  Είναι ιδρυτής του ιδρύματος “Μαρία Τσάκος” και είναι πατέρας του Νικόλαου Τσάκου. Το 1970 απέκτησε το πρώτο του πλοίο, το «M/V IRENES STAR», και μαζί με μια μικρή ομάδα επενδυτών που απαρτίζονταν κυρίως από φίλους και συγγενείς, ίδρυσε την εταιρεία “Tsakos Shipping & Trading S.A.”, η οποία σήμερα αποτελεί τον κορμό του Ομίλου εταιρειών “ΤΣΑΚΟΣ”. Το 1975, απέκτησε τα ναυπηγεία “Regusci y Voulminot”, στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης. Το 1978, ίδρυσε το ίδρυμα “Μαρία Τσάκος”, στην Ουρουγουάη. Στην Χίο, ίδρυσε το ίδρυμα “Μαρία Τσάκος” το 2008, το “Σπίτι της Μαρίας” το 2013 στα Καρδάμυλα και το ΕΠΑΛ «Τσάκος Ελληνικά Εκπαιδευτήρια Ναυτικών Σπουδών» το 2018.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *